Φτιασίδια της Νέας Δήμητρας .
Η ομορφιά είχε πάντα θέση στη ζωή των γυναικών της Νέας Δήμητρας.Από μικρές μάθαιναν πως η καθαριότητα ,η περιποίηση και η σωστή φροντίδα ήταν απαραίτητες όχι μόνο για να αρέσουν , αλλά και για να τιμούν τον εαυτό τους . Δεν ήταν ματαιοδοξία ,αλλά ήταν μια παλιά τέχνη που περνούσε από γενιά σε γενιά , ένα είδος παράδοσης .
Οι Νεοδημητριώτισσες ήταν όμορφες από τη φύση τους . Λευκό δέρμα , ανοιχτά χαρακτηριστικά, λαμπερά μάτια και μαλλιά . Και όταν ετοιμάζονταν για τις γιορτές ,τους γάμους , τους χορούς, έλαμπαν σαν να είχαν βγει από ζωγραφιά . « Έτριζαν « , ακτινοβολούσαν από ομορφιά και χάρη . Αυτήν την ασπράδα ήθελαν να την διατηρήσουν και χρησιμοποιούσαν τα φτιασίδια , που ήταν λευκές κρέμες προσώπου . Χρησιμοποιούσαν αυτά τα καλλυντικά , για τον καλλωπισμό .Όσο περισσότερο αφράτη και « μπουζάτη « ήταν η νέα , τόσο περισσότερο αρεστή ήταν από τους νέους.
Τί ακριβώς ήταν το μυστήριο φάρμακο που έκανε τις γυναίκες άσπρες , «χασχασένιες «, άσπρες σαν χασές , όπου χασές ήταν άσπρο βαμβακερό ύφασμα .Ποιό ήταν το μυστικό για αυτό το λείο δέρμα χωρίς ρυτίδες σαν πορσελάνη ; Ήταν το «φτιασίδι «. Στα Βυζαντινά χρόνια αυτά λεγόταν ευθειάσματα , από εκεί προέκυψε η λέξη ευθειασίδια και μετά φτιασίδια.
Στο χωριό μας είχαμε παρασκευάστριες των φυσικών καλλυντικών και των « φτιασιδιών «. Οι μεγαλύτερες γυναίκες γνώριζαν τα μυστικά της παρασκευής αυτών . Και ο πατροπαράδοτος τρόπος και η παρασκευή αυτών περνούσε από γενιά σε γενιά , για να διατηρούνται άσπρες και αφράτες . Ήταν αυτοσχέδια καλλυντικά της εποχής εκείνης που έδιναν λάμψη στις νέες .
Στη Νέα Δήμητρα γνώριζαν τον τρόπο παρασκευής και ανακάτευαν με δράμια τον υδράργυρο με μια λευκή σκόνη ,που ήταν το χλωριούχο αμμώνιο με λίπος προβάτου , λίγη στάχτη και πικραμύγδαλο σε πολτό μέχρι να γίνει κατάλευκη σκόνη. Πολλές νέες χρησιμοποιούσαν φτιασίδια .Τις καλοκαιρινές ζεστές ημέρες στα χωράφια φορούσαν τις άσπρες μαντήλες μέχρι κάτω στο πρόσωπο και έτρεχε ο ιδρώτας με άσχημη μυρωδιά .
Αυτό κράτησε , μέχρι να εφευρεθούν οι κρέμες του εμπορίου ,που τις προμηθεύονταν από την πόλη του Κιλκίς . Θυμάμαι την κρέμα ” τααχαλίνα « που ήταν από το φαρμακείο του Τσαχαλίνα στο Κιλκίς μέσα σε ρόζ η άσπρο κουτάκι .
Μετά από χρόνια έγιναν γνωστές οι παρενέργειες του υδράργυρου στα φτιασίδια και αποδείχθηκε ισχυρό δηλητήριο που κατέστρεφε το σώμα και τα δόντια .Έτσι το μαγικό φίλτρο της ασπράδας έχασε την αίγλη του και δεν έζησε για πάντα .
Όταν φάνηκαν οι παρενέργειες τότε κατέφευγαν στις συνταγές, από φυσικά υλικά . Είχαν την φυσική τους ομορφιά οι Νεοδημητριώτισσες και τα νιάτα τους . Γέρασαν φυσιολογικά και ήταν όμορφες νέες και μετά όμορφες γιαγιούλες .
Μετά το τέλος των «μαγικών» σκονών ,ήρθαν οι φυσικές συνταγές. Οι γιαγιάδες είχαν πάντα μια συμβουλή , ένα μυστικό ,έναν τρόπο να κάνουν τη φυσική ομορφιά να διαρκεί. Αυτές οι παλιές πρακτικές μεταφέρονταν με αγάπη και φροντίδα από τις μεγαλύτερες γενιές.
Κι εμείς τις υιοθετήσαμε και τις φτιάχναμε, όταν ήμασταν μικρές .
Η θεία Μαγδάλω του Σωκράτη μου είχε πει μια συνταγή για λαμπερό πρόσωπο με ασπράδι αυγού και μέλι . Για το καθάρισμα προσώπου να ανακατέψω το λεμόνι με την ζάχαρη και το μελι .
Η θεία Παναγιώτα του Καλφόπουλου μου είπε να ‘ξεβγάζω’ , ξεπλένω τα μαλλιά μου, με κρύο νερό και να ρίχνω στο τέλος ξύδι . Αυτό τα έκανε γυαλιστερά.
Η γιαγιά Θεανώ του Βασιλόπουλου με συμβούλεψε να βάζω λάδι μια φορά τον μήνα στα μαλλιά μου για να τα θρέψει .
Η θεία Γαρυφαλλιά του Αναστασιάδη έλεγε, πως αν θέλεις να κρατήσεις τα ανοιχτόχρωμα μαλλιά σου , να τα λούζεις με χαμομήλι.
Η γιαγιά Πολυξένη του Μήττα , μας έλεγε να τρίβουμε τα δόντια μας με λεμόνι για να είναι άσπρα .
Η θεία Χρυσάνθη του Αρβανιτίδη συνιστούσε να μασάμε μπαχαρικό γαρύφαλλο για δροσερή αναπνοή .
Και εγώ ακολούθησα όλες αυτές τις συμβουλές. Ακόμη και της γιαγιάς μου , της Τσάκαινας , που με παρότρυνε να ρίχνω κρύο, «μπούζ», νερό στο στήθος για να το κρατήσω σφριγηλό …Αλλά , δυστυχώς, η βαρύτητα δεν χαρίζεται σε κανέναν !
Κάποιες συνταγές είχαν εξήγηση και αποτέλεσμα και κάποιες όχι …δυστυχώς .
Για να αποκτήσουν αγορά μαλλιά , οι γυναίκες τα έδεναν με πολλά κορδελάκια και τα κρατούσαν ώρες . Όταν ήρθε η περμανάντ , οι κομμώτριες έκαναν χρυσές δουλειές .Όλες ήθελαν να γίνουν σγουρομάλλες .
Τα φρύδια έπρεπε να είναι «γαϊτανάτα « , καλογραμμένα . Για αυτό χρησιμοποιούσαν κάρβουνο και αργότερα μαύρο μολύβι .Αν δεν είχαν το σωστό σχήμα τοτε έλεγαν ότι είναι σαν « ποντικοουρές».
Όσο για τις κολώνιες …οι γυναίκες του χωριού αγόραζαν χύμα λεμονάτο άρωμα από το μαγαζάκι του Ευθύμ . Στα νεότερα χρόνια είχαμε την κολώνια «Μυρτώ « με λεμόνι, την «4711» και την ” TOSCA»( Τόσκα ). Τη φορούσαμε με τις «χούφτες « , όπως έλεγε η μαμά μου και την άλλη μέρα στο χωράφι στο καπνό έτρεχε ο ιδρώτας και μοσχομύριζε .
Η γυναικεία φιλαρέσκεια είναι γένους θηλυκού και πάνω στην πλάτη της φτιάχτηκαν ολόκληρες βιομηχανίες .
Όσα καλλυντικά και αν χρησιμοποιήσουμε και όσα στολίδια και αν στολιστούμε τίποτε δεν θα μας κάνει πιο όμορφες , αν δεν έχουμε την εσωτερική ηρεμία και γαλήνη . Κάτι που είχαν οι γυναίκες του χωριού μας . Βλέπουμε την ομορφιά τους σε παλιές φωτογραφίες. Αψεγάδιαστη .
Οι Νεοδημητριώτισσες με την σοφία και τις παραδόσεις τους μας δίνουν ένα μάθημα αυθεντικότητας και αυθεντικής ομορφιάς που αξίζει να διατηρηθεί.
Η ομορφιά της γυναίκας δεν είναι στα πολλά στολίδια αλλά στην αληθινή ομορφιά , που βγαίνει από μέσα της . Η αληθινή αυτή ομορφιά φαίνεται στα μάτια της , γιατί αυτή είναι η ανοικτή πόρτα της καρδιάς της και η πηγή της αγάπης της .
Το καλύτερο και πιο αποτελεσματικό καλλυντικό είναι η ευτυχία και η ομορφιά της ψυχής της .
Ελένη Τσιφτσόγλου
Έτος 2023