Το Ψωμί της Ξενιτιάς .
Είναι το σπίτι ορφανό
Αβάσταχτο το δειλινό
Και τα βουνά κλαμένα .
Στείλε ουρανέ μου ένα πουλί
Να πάει στην μάνα υπομονή !
Μίκης Θεοδωράκης
Μέσα σε τόσες λίγες λέξεις κρύβεται τόσο μεγάλο νόημα .Την δεκαετία του ’60 είχαμε κι εμείς στο χωριό μας ξενιτεμένους .
Η φτώχεια και η δύσκολη αγροτική ζωή , οδήγησε πολλούς χωριανούς μας σε άλλους τόπους , για να βρουν δουλειές και καλύτερες συνθήκες διαβίωσης για αυτούς και τα παιδιά τους .
Σαν ποταμός ορμητικός τραβούσε τους νέους η Ελβετία , η Γερμανία και η Σουηδία . Ακόμη η Αμερική , ο Καναδάς , η Νέα Ζηλανδία και η Αυστραλία . Τότε χάθηκε ένα μέρος της δύναμης της νιότης της Νέας Δήμητρας και η ξενιτιά ήταν σαν πληγή στο τραυματισμένο σώμα αυτών, που έμεναν πίσω .
Οι Νεοδημητριώτες πήγαν στην ξενιτιά αλλά κάποιοι πολύ έντονα φορτισμένοι από το συναίσθημα του νόστου γύρισαν πίσω .
Σε άλλους τόπους η ξενιτιά πελέκησε , ξερίζωσε , ρήμαξε
Αρκετές οικογένειες της Νέας Δήμητρας πήραν τον δρόμο της εγκατάστασης σε ξένο τόπο . Κάποιους «τους έφαγε η ξενιτιά» . Κάποιοι πέθαναν εκεί μακριά από τα πατρικά εδάφη και κάποιοι έχουν την στενοχώρια μέσα τους . Και όταν λέμε ξενιτιά εννοούμε κυρίως την ξενιτιά του καιρού εκείνου . Που δεν υπήρχε επικοινωνία με τις οικογένειές τους . Η τηλεφωνική επικοινωνία και η αλληλογραφία ήταν σχεδόν ανύπαρκτες .
Τότε χωρίστηκε η μάνα από το παιδί , η γυναίκα από τον άνδρα , από τα αδέλφια , τους συγγενείς και τους φίλους .Η ξενιτιά θεωρούνταν πολύ βαριά .
Εμείς ,θυμόμαστε το φευγιό στους ξένους τόπους με την πίκρα του αποχωρισμού, από αγαπημένους μας συγγενείς και χωριανούς με έναν κόμπο στην καρδιά από την αναχώρηση και πολλά δάκρυα στα μάτια . Επίσης θυμόμαστε την απουσία τους από σημαντικά γεγονότα της οικογένειας και την πεθυμιά που νιώθουμε για αυτούς . Και θυμόμαστε τον ερχομό των ξενιτεμένων του χωριού μας .
Έφυγαν αναζητώντας μια καλύτερη τύχη στα ξένα : Η Καλλιόπη η Γκάιτατζη , η Καλλιόπη η Μπαλίδου , η αδελφή της η Ευθαλία Γεωργιάδου , η Σοφούλα η Εσκιόγλου , η Ειρήνη η Ταυλαράκη , η Σουλτάνα η Πολυχρονάκη , η Χρυσώ η Μήττα , η Στέλλα η Κυριακίδου , η Κοκκώνη η Στεργιάδου, η Διαμάντω η Μαρμαρίδου , η Ελπίδα η Εσκιόγλου , η Σουλτάνα η Νικολαΐδου . Όταν ερχόταν με άδεια όλοι περνούσαν από τα σπιτικά τους να τις καλωσορίσουν .
Κάθε καλοκαίρι γινόταν το αντάμωμα στην Πλατέα του χωριού , στα καφενεία . Οι ξενιτεμένοι ερχόταν με μεγάλη χαρά και αγάπη για τον τοπο τους . Ο Μπαλίδης ο Μήτσος , ο Παναγιωτίδης ο Απόστολος , ο Γεωργιάδης ο Νίκος του Φθαλάκκ, ο Ζαχαριάδης ο Μήτσος , ο Στέργιος ο Στεργιάδης , ο Δημητριάδης ο Γιάννης , ο Τσιφτσής ο Πασχάλης , ο Τσαλικίδης ο Ανδρέας , τα αδέλφια Τσιφτσή ο Μπούλης , ο Τάσος , ο Φώτης , ο Τακίδης ο Χρήστος , τα αδέλφια Αλέκος , Χρήστος και Βάγιος Καλφόπουλος , ο Σταύρος ο Κερέμης , ο Απόστολος και ο αδελφός του Χρήστος Τσαλκιτζής ,ο Χρήστος και ο αδελφός του Σταυρινός Αθανασιάδης , ο Γιώργος Πλαταράς με την Ελενιώ , ο Σταύρος Αξονίδης με την Βιβή , ο Ζηρίδης ο Νίκος με την Ελπινιώ, ο Παρασκευάς ο Τσολακίδης , ο Κερέμης ο Τάκης , τα αδέλφια Χρήστος και Θεόφιλος Γκόγκος , ο Ιωακείμ Παπαδόπουλος με την Μαριγώ , ο Βασίλης και ο Γιάννης ο Γκόγκος , ο Άλκης ο Γκαγκούνης , ο Τσαλικίδης Ανδρέας και η Βαγγελιώ , ο Κυριακίδης Οδυσσέας , τα αδέλφια Γιώργος και Μήτσος Στράντζαλη , ο Μανώλης ο Στράντζαλης . Τα αδέλφια Σταματιάδη , ο Γιώργος και ο Νίκος .
Τα αδέλφια Ιωακειμίδη ο Απόστολος και η Φανή. Ο Νικολαΐδης Παρασκευάς , ο Νικολαΐδης ο Μιχάλης , τα αδέλφια Τσομπανάκη ο Νίκος και ο Γιάνγκος . Ο Νίκος ο Γεωργιάδης του Κωνσταντή .
Και σε πιο μακρινούς τόπους ήταν και είναι ο Ζαχαριάδης ο Νίκος , ο Κεχραδάκης ο Νίκος , ο Χατζόπουλος ο Νίκος , ο Χατζόπουλος ο Παναγιώτης , η Στέλλα η Σωτηριάδου – Κουρκουρίκου , η Χαρίκλεια Γκάιτατζη , οι απόγονοί του Απόστολου Ιωακειμίδη.
Ο μηνας της άδειας λεγόμενος , περνούσε με καλή παρέα στην Πλατέα . Όλοι κερνούσαν τους συγχωριανούς τους και διηγούνταν ιστορίες από τον ξένο τόπο .Και ήθελαν να μάθουν τα νέα τους . Χαιρόταν ειλικρινά , που επισκέπτονταν το χωριό τους . Μέσα στις διηγήσεις τους όμως κρυβόταν και η πίκρα τους για τον αποχωρισμό από τον τόπο τους.
Ένας μήνας κοντά στην μάνα τους , στους δικούς τους , πόσο γρήγορα περνούσε .Στην ξένη γη πρόκοψαν και δημιούργησαν , αλλά ήταν πάλι ξένοι μέσα στους ξένους .
Λαχταρούσαν την επιστροφή στο χωριό τους και ξυπνούσε πολλές φορές μέσα τους το νόστιμον ήμαρ. Η νοσταλγία για την γλυκιά επιστροφή .
Κάποιοι γύρισαν , κάποιοι όμως πιασμένοι στα προβλήματα της καθημερινότητας δεν το κατόρθωσαν . Ήταν και οι γενιές , που είδαν το φως της ζωής τους ,στα ξένα μέρη . Αυτό τους κράτησε στην ξένη γη , τα παιδιά τους .
Όσοι έμειναν πίσω δεν σταμάτησαν να τους σκέφτονται, να πονούν και να προσμένουν την επιστροφή τους .Έζησαν μάνες με αυτόν τον καημό , της ξενιτιάς των παιδιών τους και έφυγαν από αυτήν την ζωή , με τον καημό στην καρδιά τους . Δάκρυα φανερά και κρυφά , έκρυβε η κάθε αναχώρησή τους για τον μακρινό τόπο .
Όσο για τον αποχωρισμό σε μακρινή γη , πέρα από ωκεανό , τον έχω ζήσει με την αγαπημένη μου ξαδέλφη Χαρίκλεια Γκάιτατζη.
Θυμάμαι την μαμά της ,την θεία Νούλα την ημέρα της επιστροφής της κόρης της στην ξένη γη, στον Καναδά . Ζωντανός θάνατος παιδί μου , έλεγε .Αν το ξαναδώ το Χαρικλάκι μου, θα το ξαναδώ άραγε , είμαι μεγάλη γυναίκα . Πότε θα ξανάρθει . Δεν το έζησα .Το στερήθηκα . Καταραμένη ξενιτιά .Πώς έστρεξα ,συμφώνησα και το ‘δωσα στα ξένα . Τι μυαλό . Πόσα έχασα μακριά του . Το γέννησα και δεν το χάρηκα .Μόνο του γεννούσε , μόνο του μεγάλωνε τα παιδιά του . Δεν τα αγκάλιασα μικρά , δεν τα νανούρισα . Δεν μοιράστηκα μαζί της τίποτε .Δεν μοιράστηκα καμμιά χαρά της για να διπλασιαστεί και κανέναν πόνο της για να μικραίνει .
Η ζωή στον ξένο τόπο είναι μια ζωή σε έναν κρύο τόπο ενώ η πατρίδα τους αποπνέει ασφάλεια και ζεστασιά . Και οι ξενιτεμένοι ;
Όσους τόπους κι αν γνώρισαν, όσα κι αν απέκτησαν , όσους ανθρώπους κι αν συνάντησαν , πάντα θα αγαπούν και θα αποζητούν τον τοπο τους . Θα αποζητούν τους ανθρώπους τους και τις στιγμές μαζί τους !
Ελένη Τσιφτσόγλου
2024