Το χωριό ‘Ακαλαν ή ‘Αγαλαν της Επαρχίας Τσατάλτζας τής Ανατολικής Θράκης που συνέθεσε την Νέα Δήμητρα
Στα τούρκικα λεγόταν Άκαλαν , άσπρο αλώνι και οι δικοί μας το έλεγαν Άγαλαν της Πόλης.
Υπάρχει και το χωριό Άκαλαν στην περιοχή της Ανδριανούπολης.
Κάποιοι θεωρούν ότι το όνομα προέρχεται από την Ελληνική έκφραση ‘εκ του αλωνιού ‘ και έγινε Άκαλαν.
Από το χωριό Ακαλάν(η) έχουν έρθει αρκετές οικογένειες και συνέθεσαν το αγαπημένο μας χωριό , Νέα Δήμητρα Κιλκίς . Το χωριό Άκαλαν της Τσατάλτζας αποτελεί σημαντικό κομμάτι ωτης ιστορίας των Ελλήνων της Ανατολικής Θράκης.
«Σύμφωνα με τις μαρτυρίες του Δημητρίου Καλέμη , γενικού γραμματέα της Μητρόπολης Δέρκων στο Ημερολόγιον Ανατολής ,το 1873/1874 είχε 71 οικογενείας με 420 άτομα .
Το 1884 ηρίθμει 80 οικογένειας χριστιανών ορθοδόξων, ενώ το 1905 υπέρ τας 110 οικογενείας ομοδόξων .
Οι κάτοικοι ησχολούντο με την καλλιέργειαν της γής .
Η εκκλησία του χωρίου έφερε την ονομασίαν της Κοιμήσεως της Θεοτόκου.
Το 1873/1874 υπήρχεν σχολείον ,με 23 μαθητάς και έναν διδάσκαλον .
Το σχολικόν κτίριον το 1884 ευρίσκετο εις μέγα και ευρύχωρο οίκημα , πλην ετοιμόρροπον.
Εδίδασκεν ένας διδάσκαλος ,ό και ψάλτης της εκκλησίας με 55 μαθητάς .
Το 1905 κάποιος άλλος ερευνητής μάς πληροφορεί ότι το δημοτικό σχολείον εφιλοξενείτο σε κτίριον νεόδμητον, ανεγερθέν πριν από εννέα χρόνους .
Το χωρίον αυτό ήτο γνωστόν δια το ελαφρόν και διαυγές του νερό , που ανέβλυζε κοντά στην εκκλησίαν και οι εύποροι της Συληβρίας και των Μετρών το μετέφεραν δια να το πίνουν .»
Η εικόνα της Παναγίας, που κοσμούσε τον Ιερό Ναό της Κοιμήσεως της Θεοτόκου στο ‘Ακαλαν της Ανατολικής Θράκης , χρονολογείται από το 1853 .
Εδώ στην Ελλάδα βρήκε φιλόξενη στέγη στο εκκλησάκι του Αη Γιώργη , στο Μοναστηράκι Σερρών .
Το χωριό ανήκε διοικητικά στην Περιφέρεια Μετρών (Τσατάλτζας), στην Νομαρχία Κωνσταντινούπολης και εκκλησιαστικά στην Μητρόπολη Δέρκων .
Το Άκαλαν της Επαρχίας Τσατάλτζας στην Ανατολική Θράκη υπήρξε μια ζωντανή και εργατική κοινότητα , όπως φαίνεται από τις μαρτυρίες που διασώθηκαν .
Οι Αγαλανιώτες γνωστοί και ώς Ακαλανιώτες δημιούργησαν μια έντονη και πλούσια κοινωνική ζωή που τους ακολούθησε και στην νέα τους πατρίδα .
Κάποιοι Ακαλανιώτες πρώτα πήγαν στην Λακιά της Φλώρινας ή είχαν ενδιάμεσο σταθμό στο Μοναστηράκι Σερρών και μετά ήρθαν στην Νέα Δήμητρα. Επίσης ένας μεγάλος αριθμός προσφύγων από το Άκαλαν της Τσατάλτζας εγκαταστάθηκε στο χωριό Αμάραντα Κιλκίς γι’ αυτό έχουμε συγγενείς εκεί .
Από το Άκαλαν ήρθαν στην Νέα Δήμητρα οι οικογένειες Τριανταφυλλίδη Θανάση και Μανώλη , Γκαϊτατζή , Μάνου,Τακίδη, Χατζή , Γκοτζίδη και Μπόσκου.
Η Κερανιώ Ιωακειμίδου , ο αδελφός της Δαλμάζης Κωνσταντίνος , η αδελφή της Αγαθή Παπαδοπούλου και ο μπαμπάς τους Χαράλαμπος με την μαμά τους Σοφία ήρθαν από το Άγαλαν και ήταν πρώτα ξαδέλφια με τους Τακίδηδες .
Ο παππούς μου από την μεριά της μαμάς μου Φωτούλας , ο Θανάσης Γκάιτατζης, ο αδελφός του ο Αλέξανδρος, η αδελφή του Αγγελικώ, γυναίκα του Τσαλικίδη Παναγιώτη ήταν Αγαλανιώτες .
Και ο Τσαλικίδης Παναγιώτης ήταν από το Άκαλαν .
Είναι ο μόνος Τσαλικίδης που δεν έχει ίδια καταγωγή με τους συνονόματους χωριανούς μας .
Ο Γκοτζίδης Κωνσταντίνος, η αδελφή του Χρυσή , που ήταν σύζυγος του Γκάιτατζη Αλεξάνδρου , η αδελφή του Ανάστα (Νάστα) που ήταν σύζυγος του Χατζή Σωτήρη η Χατζέσα και μια αδελφή ακόμη Ευκαρπία στο Μοναστηράκι Σερρών ήταν από το Άκαλαν .
Επίσης η γυναίκα του Γκοτζίδη Κωνσταντή η Θεοδώρα
Από το ‘Ακαλαν ήταν η Μαρία η Παναγιωτίδου της Καλής με το επίθετο Κυριαζόγλου (Αμαραντιώτισσα ) .
Αμαραντιώτης στην καταγωγή και Αγαλανιώτης ήταν ο Χρήστος Αλμπάνης που ήρθε στην Νέα Δήμητρα από τα Αμάραντα Κιλκίς για να μάθει την τέχνη του αλμπάνη , πεταλωτή και έγινε γιός και γαμπρός τού Αλμπάνη Αλεξάνδρου , αφού παντρεύτηκε την κόρη του Ζαχαρένια .
Και πήρε το επίθετο Αλμπάνης .
Επίσης Αγαλανιώτης ήταν ο Γιώργος Μαρμαρίδης ( οι αδελφές του ήταν η Χρυσή του Παρπαρά του Γιώργου η γυναίκα , η Μαργιορή του Τριανταφυλλίδη Μανωλάκη , η Αγαθή του Ποιμενίδη , η Σταυρινή του Ζαχαριάδη η πεθερά, μια αδελφή του στο Μοναστηράκι και μια άλλη Ασημένια την έλεγαν στα Αμάραντα ).
Αγαλανιώτης ήταν ο Γιώργος Ποιμενίδης από τα Αμάραντα.
Ο Τριανταφυλλίδης Θανάσης, ο αδελφός του Μανώλης και η αδελφή τους Βδοκιά του Αρβανιτίδη του Αντώνη η μάνα, ήταν Αγαλανιώτες.
Τα αδέλφια Γιώργος Τακίδης , ο Τακίδης ο Δημητρός και η Βασιλική Γκόγκου ήταν Αγαλανιώτες .
Αγαλανιώτης επίσης ήταν ο Χριστόδουλος Αξονίδης .
Η μάνα του η Χαρίκλεια και ο μπαμπάς του ο Σταυρος έμεναν στην γειτονιά των Αγαλανιωτών , δίπλα στου Αντώνη Αρβανιτίδη το σπίτι .
Η Χαρίκλεια Αξονίδου ήταν πρώτη ξαδέλφη του Σωτήρη Αρβανιτίδη .
Αγαλανιώτες ήταν τα αδέλφια Μάνος Μανώλης , Μάνος Τριαντάφυλλος, Μαριάνθη Γιοβαντσάκη και Δάφνη στο Μοναστηράκι.
Η Ταιφουτάκη Χρυσούλα , η μάνα της η Μαγδαληνή ήταν Αγαλανιώτισσα και ήταν αδελφή της Φωτεινής , γυναίκας του Μάνου Γιώργου. Η Φωτεινή Τσαλικίδου η μαμά του άτυχου Ανδρέα Τσαλικίδη ήταν Αγαλανιώτισσα και ξαδέλφες της ήταν η Φωτεινή Μάνου και η Μαγδαληνή Τσιφουτάκη .
Αγαλανιώτες ήταν οι Αρβανιτίδηδες ,ο Αντώνης και Γιώργος , οι αδελφές τους Χρυσάνθη Νατσοπούλου , Μαρία Γιάνγκογλου και Κεράνα Σταματιάδου .
Επίσης Αγαλανιώτης ήταν και ο Τσομπανάκης Πέτρος . Ο Τσομπανάκης Κωνσταντίνος της Ναζλής ήταν από την μεριά της μαμάς του της Μαργιορής .
Η κύρια απασχόλησή τους στην Πατρίδα ήταν η κτηνοτροφία κυρίως αιγοπροβάτων και η παραγωγή κάρβουνου .
Για την διαδικασία της παραγωγής ξυλοκάρβουνου, έχουμε αναφερθεί σε άλλο άρθρο.
Εκτός από Αγαλανιώτες ή Ακαλανιώτες που τούς έλεγαν , τους χαρακτήριζαν και με τη λέξη Χορομπίλιες .
Αυτό , γιατί ετοίμαζαν το καμίνι για το κάρβουνο και περιμένοντας να γίνει, κάθονταν γύρω του και έπιναν ούζο !
Με συνέπεια και μεράκι ! Μην γίνει παρανόηση !
Οι Αγαλανιώτες ήταν εργατικοί, ευγενικοί , φιλήσυχοι και δεν ανακατεύονταν σε φασαρίες .
Δούλευαν σαν τα μυρμηγκάκια και φρόντιζαν τις οικογένειές τους !
Το χωριό υπάρχει στην σημερινή Τουρκία με το ίδιο όνομα Άκαλαν,που η κληρονομιά του συνεχίζεται στο χωριό μας Νέα Δήμητρα και σε άλλες περιοχές της Ελλάδας μέσω των απογόνων των κατοίκων του.
Ελένη Τσιφτσόγλου
Έτος 2023