Το συγγενικό χωριό Τζελέπκιόϊ στην Πατρίδα
Το χωριό Τζελέπκιοϊ ή Τζελέλκιοϊ είναι χωριό της επαρχίας Μετρών (Τσατάλτζας), Νομαρχίας Κωνσταντινούπολης, Ανατολικής Θράκης .
Το όνομά του , το πήρε από τους Τζελέπηδες τους τσέλιγκες , που πρωτοεγκαταστάθηκαν στον τόπο εκείνο με τα κοπάδια τους.
Το χωριό Τζελέπκιοϊ απέχει 60 χιλιόμετρα από την Κωνσταντινούπολη , βρίσκεται 5 χιλιόμετρα δυτικά της Μαύρης Θάλασσας και δύο χιλιόμετρα νότια της λίμνης των Δέρκων.
Σιγά-σιγά μετά από εγκατάσταση τα χρόνια εκείνα δημιουργήθηκε ένας οικισμός εκεί από Ηπειρώτες , Δυτικομακεδόνες και Βορειοθρακιώτες . Έτσι το χωριό είχε προσόδους από την κτηνοτροφία ,την γεωργία και την αλιεία.
Ο πληθυσμός του »ο 1924 ανερχόταν περίπου σε 600 κατοίκους.
Εκκλησιαστικώς το Τζελέπκιοϊ υπαγόταν στη Μητρόπολη Δέρκων ,όπως και το δικό μας χωριό Οκλαλί .
Είχε εκκλησία που χτίστηκε με προσωπική εργασία των κατοίκων και πανηγύριζε στις 15 Αυγούστου κάθε έτους .
Κύρια ασχολία των κατοίκων ήταν η κτηνοτροφία , η γεωργία με δημητριακά και αμπέλια .
Ήταν καρβουνάδες και ψαράδες συμπληρώνοντας το εισόδημά τους , από τη διπλανή Λίμνη των Δέρκων , που ήταν πλούσια σε ψάρια και ‘σάζια ‘ σκοινιά για ψάθες .
Το 1924 κατά την Ανταλλαγή των Πληθυσμών μετά από ταλαιπωρία τριών μηνών , οι Τζελεπιώτες έφτασαν στην Τούμπα Παιονίας Κιλκίς , όπου έμειναν εκατό οικογένειες και είκοσι οικογένειες πήγαν στο γειτονικό χωριό Ρύζια .
Στην Τούμπα επίσης πήγαν οικογένειες από τον Άη Γιώργη ,το Φανάρι και τις Καστανιές της Ανατολικής Θράκης και από τα Φλογητά της Καππαδοκίας.
Ήταν γειτονικό χωριό στην Πατρίδα και είχαμε συγγενείς εκεί , γι’ αυτό και το αναφέρω .
Το χωριό Τούμπα της Επαρχίας Παιονίας του νομού Κιλκίς βρίσκεται δυτικά του Αξιού ποταμού. Η ονομασία του οφείλεται στην ύπαρξη τριών ταφικών τύμβων ( τούμπες ).
‘Εχουν τα ίδια ήθη και έθιμα με το χωριό μας Νέα Δήμητρα και τα ίδια τραγούδια .
Φαίνεται ότι στην Αλησμόνητη Πατρίδα , από την οποία μετέφεραν αυτά τα τραγούδια , υπήρξαν μεγάλοι και τέλειοι μουσικοί .
Η παράδοση της μουσικής και των γλεντιών του χωριού Τζελέπκιοϊ έπαιξε καθοριστικό ρόλο στην διατήρηση της πολιτιστικής τους ταυτότητας.Οι άξιοι μουσικοί του χωριού αυτού με τα μουσικά τους όργανα έδιναν χαρά σε γάμους και πανηγύρια .
Εμείς γνωρίσαμε από πολλά χρόνια πριν άξιους μουσικούς και πρώτος ήταν ο Γιάντσος , που έπαιζε κλαρίνο και ερχότανε στους γάμους μας . Οι παλαιοί τον θυμούνται!
Έπαιξε στον γάμο του θείου μου Βασίλη και Νούλας Γκάιτατζη, όπως μου περιέγραψε η θεία μου η Νούλα .
Παιδάκια ακόμη θυμόμαστε τον Νίκο τον Δαφλίδη τον λεγόμενο Νικολάκη , που έπαιζε κλαρίνο στο χωριό μας και αργότερα τον ακούγαμε στο ραδιόφωνο σε ορχήστρα συγκροτήματος Παραδοσιακής Μουσικής.
Ο Νικολάκης Δαφλίδης, συνεργάστηκε σε πολλά κέντρα διασκέδασης, με ονομαστούς καλλιτέχνες.
Σε πολλούς γάμους της Νέας Δήμητρας έπαιξε ο Νικολάκης μαζί με τους Νεοδημητριώτες οργανοπαίκτες όπως τον Τάσο το Τσακάκκ , το Γιώργο τού Μαρθάκκ και τον Κώστα τον Τσαλικίδη .
Επίσης θυμάμαι τον Χριστόδουλο Νίκογλου αδελφό της Ειρήνης του Αλεξιάδη της Νέας Δήμητρας με το βιολί , που ερχόταν στους γάμους και έδενε την μελωδία του με τους δικούς μας θαυμάσιους καλλιτέχνες !
Θυμάμαι που αντιλαλούσαν σε όλο το χωριό την Νέα Δήμητρα , οι χαρούμενοι σκοποί από το κλαρίνο του δεξιοτέχνη Νικολάκκ και των δικών μας αγαπημένων μουσικών !
Άλλοι μουσικοί που χάρισαν την μουσική πανδαισία ήταν με το βιολί τους ο Λιονταρής Δοντσίδης , ο Αθανάσιος Νίτσος και ο Γιώργος Αθανασιάδης .
Με το ούτι τους ήταν ο Ασημάκης Παλαιστής, ο γιός του Αναστάσιος Παλαιστής, ο Αθανάσιος Δαφλίδης και ο Περικλής Παπαποστόλου .
Επίσης μουσικοί Τζελεπιώτες που έπαιζαν κλαρίνο ήταν ο Νίκος Κουκουρίδης και ο Κωνσταντίνος Νίκογλου και γκάιντα έπαιζε ο Δαφλίδης Χουρμούζης.
Στο τραγούδι ήταν πάντα ο καλίφωνος Δημήτρης Παλαιστής.
Φανταστείτε πόση μουσική παρακαταθήκη είχαν αφού επέδειξαν τόσους πολλούς και καλούς μουσικούς !
Έτσι ακούσαμε και απολαύσαμε στις ‘χαρές’, στους γάμους μας και τα πανηγύρια μας , τούς εξαίρετους αυτούς Τζελεπιώτες – Τουμπιώτες μουσικούς !
Από την Τούμπα Παιονίας ήταν η Ειρήνη Αλεξιάδου η σύζυγος του χωριανού μας μουσικού Γιώργη ( Αλεξιάδη ), του Μαρθάκκ , μαμά της Μάρθας , του Μπάμπη και του Σταμάτη .
Έχω περιγράψει σε άλλο κείμενο , τον γάμο τού Μαρθάκκ με την εκλεκτή του Ειρήνη , με φωτογραφίες των Νεοδημητριωτών ‘γαμιωτών ‘ πάνω στο ‘σάλι’ , πάνω στην αυτοσχέδια βάρκα , έτοιμοι να περάσουν τον Αξιό και να πάνε στο χωριό Τούμπα , όπου θα γινόταν η στέψη !
Και αν παρατηρήσουμε προσεκτικά την ασπρόμαυρη παλιά φωτογραφία – κειμήλιο , που έχω στα χέρια μου θα δούμε τους μουσικούς πάνω στην αυτοσχέδια βάρκα «το σάλι» με τα όργανά τους !
Η Ειρήνη Αλεξιάδου ήταν αδελφή του Τουμπιώτη Χριστόδουλου Νίκογλου που έπαιζε βιολί.
Άρα ήταν από μουσική οικογένεια και παντρεύτηκε μουσικό !
Από την Τούμπα επίσης ήταν η Αννίκα , η σύζυγος του Βαλιού Αποστολίδη, η οικογένεια του Στόικου Άνθιμου και τού Αβραμίδη Αβραάμ της Νέας Δήμητρας ο Γιώργος Τζώρτζης λεγόμενος Αβραμίδης ή Αφεντούλης , που ήταν ο γιός του Αβραάμ από το Τζελέπκιοϊ . Ο Γιώργος (Τζώρτζης)εγκαταστάθηκε στην Νέα Δήμητρα αφού παντρεύτηκε με την Σμαράγδα Τσαλκιτζή από το Λαζάρκιοΐ της Τσατάλτζας και τα αδέλφια του ο Δημήτρης και ο Αριστείδης Αφεντούλης πήγαν στο χωριό Τούμπα Παιονίας Κιλκίς.
Στο Τζελέπκιοϊ τής Πατρίδας ήταν παντρεμένη η Μάρθα Αλεξιάδου . Τον σύζυγό της Παπαποστόλου τον είχαν σκοτώσει σε κυνήγι αγριογούρουνων και η Μάρθα έμεινε χήρα . Έτσι ήρθε νύφη στην Νέα Δήμητρα στον Αλεξιάδη Χαράλαμπο.
Ο Αλετρίκης ο Απόστολος , ο αδελφός του Βασίλης (ο πασάς ) και η αδερφή τους Δαλμάζη Πελαγία ήταν από το Τζελέπκιοϊ της Ανατολικής Θράκης.
Επίσης η Γιωργιά Φωτακίδου ήταν παντρεμένη πρώτα στο Τζελέπκιοϊ της Τσατάλτζας με τον Μόρφη Στραντζάκη και απέκτησε τον Βασίλη Φωτακίδη και την Ελένη (του Αλετρίκη) . Όταν έμεινε χήρα ή Γιωργιά ήρθε στην Νέα Δήμητρα και παντρεύτηκε με τον Φωτακίδη Δημήτρη και απέκτησε άλλα τρία παιδιά .
Στο χωριό Τούμπα τα νεότερα χρόνια , πήγαν νύφες από το χωριό μας η Μαργαρίτα Παπαδοπούλου του Γιακήμ και η Αρβανιτίδου Ευδοκία του Αντώνη Αρβανιτίδη.
Στο Τζελέπκιοϊ ήταν παντρεμένη η αδελφή του παππού μου Νικόλα η Ουρανία Τσιφτσόγλου . Και στην Τούμπα Παιονίας ήταν η θετή κόρη της Ελένη παντρεμένη με τον Τζελεπιώτη Γιώργη Κυριαζίδη .
Οι παλιοί δικοί μας , κρατούσαν πολλούς δεσμούς με το χωριό Τζελέπκιόϊ και συνέχισαν και μετά την εγκατάσταση των Τζελεπιωτών στο χωριό Τούμπα και Ρύζια Παιονίας Κιλκίς .
Είχαν και τους συγγενικούς δεσμούς και λόγω ομοιότητας στα ήθη και έθιμα , επισκέπτονταν την Τούμπα και το ίδιο έκαμναν και οι Τουμπιώτες .
Οι Τουμπιώτες πάντα ερχόταν στο πανηγύρι μας και εμείς πηγαίναμε στο δικό τους .
Θυμάμαι μικρή τον Δεκαπενταύγουστο , το ταξίδι στο πανηγύρι τους με την Λάικα , το αυτοσχέδιο αυτοκινούμενο όχημα του μπαμπά μου , που έχω περιγράψει σε άλλο κείμενο –αφιέρωμα , που περνούσαμε τον Αξιό ποταμό !
Λες και πηγαίναμε σε έναν άλλον μακρινό τόπο.
Τότε το σπίτι των θείων μου Ελένης και Γιώργη Κυριαζίδη ήταν κοντά στο ποτάμι και πόσο μού άρεσε !
Το βράδυ πηγαίναμε στο πανηγύρι με τους γονείς μας , τους θείους μας Ελένη και Γιώργο Κυριαζίδη και τα ξαδέλφια μας Δημήτρη και Χρήστο .
Πόσο ωραία περνούσαμε ! Συναντούσαμε και άλλους χωριανούς μας εκεί .
Μέναμε στης θείας μου Ελένης και επιστρέφαμε την άλλη μέρα στο χωριό μας .
Σαν εκδρομούλα ήταν αυτή η επίσκεψη στους αγαπημένους μας θείους ! Οι γονείς μας περνούσαν ευχάριστα και το ίδιο κι εμείς !
Μετά το πέρασμα της γενιάς των γονιών μας , στην δική μας γενιά δεν υπήρχε καμμία επικοινωνία με το χωριό αυτό , αποξενωθήκαμε και δεν γνωριζόμαστε πιά !
Δεν θα μπορούσα να εξηγήσω τους λόγους αυτής της αποξένωσης !
Ίσως το ότι πήγαμε στο γυμνάσιο στην πόλη του Κιλκίς και κάναμε άλλες φιλίες !
Ίσως η απόσταση που μεγάλωσε , γιατί τώρα γίνεται από την στεριά και όχι μέσω Αξιού !
Ίσως το ότι κυκλοφόρησαν τα αυτοκίνητα και μάς έστρεψαν σε άλλους προορισμούς !
Οι κοινοί δεσμοί μας συγγενικοί και φιλικοί που μας συνέδεαν με αυτό το χωριό από την Πατρίδα ακόμη έχουν ατονίσει και έμειναν ζωντανές μόνο οι μνήμες .
Πάντως οι παλιοί στενοί δεσμοί με αυτό το αγαπημένο χωριό μέσα και από την κοινή πορεία της προσφυγιάς ,δυστυχώς , αποτελούν παρελθόν !
Ελένη Τσιφτσόγλου
Έτος 2023