Το Στόλισμα της Νύφης στην Νέα Δήμητρα
Το ντύσιμο και στόλισμα της νύφης στο χωριό μας , τη Νέα Δήμητρα , ήταν μια ιεροτελεστία .Μια στιγμή φορτισμένη από συγκίνηση , τραγούδια ,γέλια και ευχές .
Η ομορφιά του ζευγαριού επιδοκιμάζονται στον γάμο , εκτός από την λεβεντιά του γαμπρού και την νοικοκυροσύνη της νύφης .
Πόσες φορές δεν στάθηκα ,μικρούλα ακόμα ,ανάμεσα στις φιλενάδες μου, να χαζεύω με μάτια γεμάτα δέος την μεταμόρφωση μιας κοπέλας σε νύφη !
Από νωρίς το πρωί της Κυριακής , οι φίλες και οι συγγενείς της νύφης μαζεύονταν στο σπίτι της . Στην αρχή την έλουζαν μαζί με την νουνά της . Οι Νεοδημητριώτισσες έδιναν μεγάλη αξία στην νουνά που ήταν σημαντικό , ιερό πρόσωπο γι’ αυτές και την είχαν κοντά τους, σε πολύ σημαντικούς σταθμούς της ζωής τους . Το στόλισμα της νύφης είναι ένα έθιμο με πλούσια παράδοση και ιδιαίτερη λειτουργία . Δίνει σημασία στην ομορφιά και την αξιοπρέπεια της νύφης και σχεδόν ιερή διάσταση στην στιγμή με την παρουσία της νουνάς της νύφης .
Μετά οι φιλενάδες άρχιζαν να της φορούν το άσπρο κομπιναιζόν και μετά το «φουρό» του νυφικού .Τα περισσότερα νυφικά τότε είχαν αυτό το κάτω μέρος του, που είχε σύρμα και το έδειχνε φουσκωμένο ,σαν να έκρυβε μέσα του όνειρα παιδικά .
Και μετά ,η στιγμή που όλοι περιμέναμε , το πέρασμα του νυφικού . Το ανάλαφρο τούλι έπεφτε πάνω της , την τύλιγε και τη μεταμόρφωνε .
Ακόμα θυμάμαι το στόλισμα της Ελένης Παπαδοπούλου ,της κόρης της Αφροδίτης και του Ανέστη , αδελφής της Ροδινής . Η νύφη ήταν πολύ όμορφη και την χτένισε η κομμώτρια του χωριού μας, η Αλεξάνδρα η Κυριακίδου της Κεράτσας .
Με μαεστρία έφτιαξε τα μαλλιά της φουσκώνοντάς τα με λακ, σαν να ήταν σταρ του σινεμά . Η Αλεξάνδρα είχε χτενίσει πολλές γυναίκες στο χωριό μας και είχε ιδιαίτερη δεξιοτεχνία , στο χτένισμα της νύφης .
Όση ώρα την στόλιζαν οι φίλες της , τραγουδούσαν και το σύνθημα έδινε η γιαγιά Αδάμαινα η Ελένη Τσομπανάκη , που ήταν σε πολλούς γάμους και τους ομόρφυνε με τα ωραία τραγούδια και την γλυκιά φωνή της .
Αυτά τα υπέροχα τραγούδια ήταν που εξυμνούσαν τα χαρίσματα της νύφης.
«Σήμερα λάμπει ο ουρανός
Σήμερα λάμπει η μέρα
Σήμερα στεφανώνεται
Αητός την περιστέρα…»
Και η Αλεξάνδρα έβγαλε τα ρολά , πήρε την χτένα με την ουρίτσα και φούντωνε τα μαλλιά . Έβαζε την λάκ με το φυσερό της και εκείνα έστεκαν και γυάλιζαν …και πόσο μυρωδάτη η λακ . Έκοβε τρέσες , που ήταν ασημένια τέλια και έριχνε πάνω τους .
Μετά τοποθέτησε το στέμμα στο κεφάλι . Ναι ,η Ελένη φορούσε στέμμα . Αυτό το στόλισμα είχε μια ιδιαιτερότητα , μια επιβλητικότητα .Το πέπλο κύλισε πάνω της, αραχνοΰφαντο λευκό τούλι και μακρύ , όσο το μπόι της νύφης .Ανάμεσα στο πέπλο και στα μαλλιά της κρέμονταν οι ασημένιες τρέσες και λαμπύριζαν .
Η γιαγιά Αδάμαινα δεν άφηνε τη στιγμή να χαθεί και έδινε τον ρυθμό πάλι :
« ‘Οσα στολίδια νύφη μου
Έχεις στο φόρεμά σου
Τόσα να ‘ναι τα χρόνια σου
Τόσα και τα καλά σου .»
Μετά ερχόταν και τα όργανα και έπαιζαν στην αυλή μέχρι να στολιστεί η νύφη και να είναι έτοιμη για να βγεί έξω .
Όταν συμπληρωνόταν το νυφιάτικο στόλισμα και όση ώρα την χτένιζαν, η νύφη πατούσε σε ένα σινί, ρηχό ταψί , γεμάτο ρύζια , κουφέτα και κέρματα .
Στην σόλα του παπουτσιού της έγραφαν ονόματα των ανύπαντρων φιλενάδων της και όποια ονόματα σβηνόταν πρώτα ήταν αυτές, που θα παντρεύονταν πιο γρήγορα στο μέλλον .
«Ντύσου στολίσου λυγερή
Ντύσου στολίσου κόρη
Για να φανείς μπρός στον γαμπρό
Κήπος και περιβόλι «. Όλες τραγουδούσαν με χαρά και ονειρεύονταν και τον δικό τους γάμο , την δική τους μέρα και καρδιοχτυπούσαν .
Στο χωριό μας Νέα Δήμητρα υπάρχει μια παροιμία .
«Νύφη δεν έγινες …από την τσαλόφρακτη δεν είδες ;» που σημαίνει ότι όλες γνώριζαν τι να κάνουν και πώς να σταθούν την ημέρα εκείνη …καμαρωτές ! Γιατί σε κάθε γάμο ,όλες οι κοπέλες έπαιρναν μια πρόγευση από το δικό τους μέλλον .
Το τραγούδι αρχίζει ξανά :
«Όλα τ’αηδόνια ζήλεψαν
Κι επέταξαν κοντά σου
Και όλα λαλούσαν κι έλεγαν
Χαρά στην ομορφιά σου «
«Σ’ όσους γάμους κι αν επήγα
Σαν την νύφη μας δεν είδα !»
Μετά το στόλισμα και το τραγούδι της νύφης γινόταν το σπάσιμο της «κουλίκας» , της πίτας της νύφης. Ο πατέρας της ,της την σταύρωνε τρεις φορές και την έσπαγε πάνω στο κεφάλι της. Αν δεν υπήρχε πατέρας , το έκανε ο αδελφός ή ο στενότερος συγγενής .
Μετά χώριζαν την κουλίκια σε μικρά κομμάτια και την μοίραζαν στα ελεύθερα κορίτσια , για να την βάλουν στο μαξιλάρι τους και να δουν στον ύπνο τους τον άνδρα που θα παντρευτούν . Επίσης της φορούσαν την μια γόβα και περιμένανε τον κουμπάρο για να ασημώσει τις φίλες της νύφης και να της ταιριάξει και η άλλη γόβα .
Αφού οι φιλενάδες , που ήταν οι στολίστρες της νύφης , η κομμώτρια και οι τραγουδίστριες έκαναν το καλύτερο , παρουσίασαν την νύφη έτοιμη για να οδηγηθεί στην εκκλησία αμίλητη και χαμηλοβλεπούσα …καμαρωτή σαν νύφη και έτοιμη να βαδίσει το δρόμο της νέας της ζωής .
Θυμάμαι καλά τους γάμους όπου στάθηκα μάρτυρας αυτού του στολισμού . Της Ελένης και της Βασιλικής του Τσιφτσή , της Σούλας (Ασπασούλας ) του Στράτου Κωνσταντινίδη ,
Της Στέλλας και της Σούλας Αγγελάκη ,
Της Γεωργούλας του Κερέμ , της Δόξας και της Ελένης του Μάρογλου , της Αγγελικής του Γκόγκου , της Γιωργίτσας του Φωτακίδη , της Αγγελικής του Βασίλη Τσαλικίδη , της Νίκης και της Αννίτσας του Γκάιτατζη , της Σούλας του Μαρμαρίδη , της Πασχαλιώς του Φωτιάδη ,
Της Σούλας του Αργυρόπουλου , της Νούλας του Καλφόπουλου και της Σμαρούλας του Καλφόπουλου του Ζαφείρη , της Θάλειας και της Τασούλας του Γιοβαντσάκη .
Μεγαλώνοντας κι εμείς, βρεθήκαμε στην ίδια θέση που κάποτε ήμασταν θεατές και ονειρευόμασταν …με τα ίδια έθιμα και τα ίδια τραγούδια!
«Σ’ όλον τον κόσμο γύρισα
Σ’ Ανατολή και Δύση
Τα μάτια μου δεν είδανε
Τέτοια ωραία νύφη !»
Έτσι κάθε νύφη έφευγε καμαρωτή ,λαμπερή , σαν νεράιδα . Και πίσω της έμεναν κοριτσίστικα όνειρα και χρυσόσκονη αναμνήσεων .
Συνεχίζοντας οι νέες γενιές να τιμούν το έθιμο του στολισμού με τα τραγούδια στην Νέα Δήμητρα προσφέρουν ευκαιρία για κοινή χαρά , συγκίνηση και τιμή στις οικογενειακές αξίες !
Ελένη Τσιφτσόγλου
Έτος 2023