Το Σπιτάκι της Σοφίας .
Είχαν αφήσει την Πατρίδα , την ιστορία και το σπιτικό τους . Ήρθαν από την Πατρίδα ξεριζωμένοι , με τα λιγοστά υπάρχοντά τους, δυό μπόγους ρούχα και στρωσίδια .Και την εικόνα της Παναγίας .
Η Σοφία θυμάται την ημέρα που πάτησε στην καινούργια γη . Μάνα , πατέρας και τρία αγόρια . Η Σοφία , ο Σωτήρης και τα αδέλφια ο Ευθύμης , ο Μανώλης και ο Αχιλλέας.
Ο Εποικισμός τους φρόντισε και τους έδωσε το σπίτι ανάλογα με την οικογένειά τους . Αυτό το σπιτάκι ήταν το πρώτο λιμάνι τους μετά από καιρό . Μόλις μπήκαν μέσα , αφού έκαναν την προσευχή τους , άρχισαν να τακτοποιούν τα λιγοστά .
Ο μπαμπάς τους έκανε το αγώγι με το κάρο και τα δύο άλογα και με όλη την οικογένεια πήγαιναν στο χωράφι , που τους κλήρωσαν . Σταρι και εργαλεία έδωσε η Επιτροπή και μπήκαν γρήγορα να καλλιεργήσουν το δικό τους πια κομμάτι γής. Το λίγο σιτάρι έδωσε πολύ καρπό και το αμπάρι γέμισε .Είχαν για τον μύλο και το αλεύρι θα τους έδινε το ψωμάκι τους .
Η μάνα Σοφία νοιαζόταν για όλα και έδινε ζεστασιά σε κάθε γωνιά του σπιτιού της .Ζύμωνε από νωρίς , έφτιαχνε πίτες και λαλαγκάκια και χόρταινε τα στόματα της οικογένειας .Χόρτα , δόξα τον Θεό είχε η γη της Νέας Δήμητρας και μαγείρευε , λάπατα , λαχανικά , παπαρούνες , ραδίκια , ζοχιά , γλυστρίδες .Πέντε στόματα είχε να θρέψει και τα προλάβαινε και τα φρόντιζε όλα .
Στην άκρη της αυλής ο νεόκτιστος φούρνος , έψησε τα μοσχομυριστά ψωμιά και τις πίτες με τα χόρτα . Και πορεύθηκε η Σοφία σε αυτήν την δύσκολη ζήση .Στην άλλη άκρη το κοτέτσι που το γέμισε με κότες και πάπιες . Σιγά – σιγά το σπίτι απέκτησε την δικιά του ψυχή. Και τα πρόκοψε τα παιδάκια της , τα μεγάλωσε . Αυτή ήταν η θεματοφύλακας , αυτή και ο κυματοθραύστης .
Πέρασαν τα χρόνια και η σκληρή η μοίρα πήρε τον άνδρα της .Τα αγόρια μεγάλωσαν και έκαναν αλλού τις οικογένειές τους . Και η Σοφία έμεινε μόνη.
Ο μεγάλος γιός αποφάσισε να πάρει την μάνα του σε άλλο χωριό , για να ζήσουν μαζί . Η Σοφία δεν το ήθελε αλλά τα χρόνια την είχαν πάρει .Έτσι την ξερίζωσαν από το πατρικό σπίτι και την πήραν μαζί τους . Η νοσταλγία την έπνιγε και μια μέρα πήρε το λεωφορείο και γύρισε στο χωριό και πήγε κατευθείαν στο παλιό της σπίτι .
Η πόρτα ήταν κλειδωμένη και προσπαθούσε να την ανοίξει . Ξαφνικά άνοιξε από μέσα και πρόβαλε μια όμορφη κοπέλα .
«_Τι θέλεις , της είπε . _ Εδώ …εδώ , είπε με τρεμάμενη φωνή είναι το σπίτι μου . «
«_Αχ , καλή μου κυρία , αυτό το σπίτι πουλήθηκε και ζούμε τώρα εμείς .»
Μια μαχαιριά στο στήθος της Σοφίας.Το νοικοκυριό της , το σπιτάκι της , το εικονοστάσι της , το μιντέρι της , ο φούρνος της , «το τεζιάκι» της , η κουζίνα της . Όλα πουλήθηκαν ;
Ποιος το αποφάσισε ; Ποιος το αφάνισε ; Ποιος έδωσε τόσο πόνο στην καρδιά της ; Ποιος την απομάκρυνε από τα υπάρχοντά της !
Ρώτησε την γυναίκα.
«_ Γιαγιά , ο γιός σου με τον άνδρα μου .Τα συμφώνησαν . «
Πήρε τον δρόμο να πάει πού ; Τα σπίτια των γιών της , που ζούσαν στο χωριό ήταν κοντά .
Ένοιωθε θυμό για αυτήν την πράξη των παιδιών της .Όλα της, το τεζιάκκ της κουζίνας , το Εικονοστάσι , πέρασαν σε ξένα χέρια . Πώς μπόρεσαν να την ξεριζώσουν από τις δικές της ρίζες .Πώς πούλησαν το μικρό σπιτάκι , που στέγαζε την φτωχή οικογένεια . Πώς μπόρεσαν να ξεριζώσουν τις αναμνήσεις της . Πώς μπόρεσαν να ξεκόψουν την Σοφία από τον τόπο , που γι’ αυτήν ήταν ιερός .
Με πολλές σκέψεις φορτωμένες στο μυαλό της πήρε τον δρόμο για την Πλατέα . Πήγε στην στάση του λεωφορείου και περίμενε .Η μοίρα της ήταν να γυρίσει πίσω στο χωριό , που ζούσε ο άλλος γιός της .
Μια όρθια μαύρη φιγούρα στην στάση με δάκρυα στα μάτια. Το λεωφορείο δεν περνούσε και πέρασε η ώρα. Σουρούπωνε . Στεκόταν απελπισμένη για την μαύρη μοίρα της .Κάποια στιγμή περνάει το εγγονάκι της και της πιάνει το χέρι .Κρατώντας της το χέρι την πάει στο σπίτι του γιού της .
Δεν φανέρωσε σε κανέναν την στενοχώρια της .Έμεινε το βράδυ εκεί και την άλλη μέρα ανέβηκε στο λεωφορείο για το χωριό , που ζούσε ο άλλος της γιός . Δεν ήθελε να πληγώσει τα παιδιά της , ούτε να ξανασυζητήσει το κακό αυτό .
Έζησε τα υπόλοιπα χρόνια της σε ξένο τόπο , στερημένη από τον δικό της . Και πέθανε εκεί μακριά από όλους. Ξεψύχησε αθόρυβα , όπως αθόρυβα είχε ζήσει , με την σκέψη να επιστρέψει πάντα σε εκείνο το σπιτάκι ,που κάποτε ήταν όλη της η ζωή .
Η ιστορία είναι αληθινή , που διαδραματίστηκε στην Νέα Δήμητρα, τα δύσκολα εκείνα χρόνια .
Το σπιτάκι της Σοφίας στέκει αγέρωχο ακόμα στην Νέα Δήμητρα, σαν μια ζωντανή μαρτυρία του παρελθόντος και των ανθρώπων που το έζησαν . Το σπιτάκι πέρασε στην ιδιοκτησία του Γκάιτατζη Βασίλη, το 1955 και στην σκιά του κάτω από τον ίδιο ουρανό, αφού πέρασαν χρόνια αγώνων ,αναπνέει η μνήμη του Βασίλη και της γυναίκας του Στεργιανής .Αυτή η μικρή γωνιά της Νέας Δήμητρας όπου το σπιτάκι στέκει αγέρωχο, θυμίζει σε όλους μας την αξία των ριζών , της συνέχειας και της παράδοσης .
Η πρώτη ιδιοκτήτρια ήταν η γιαγιά Σοφία Τσακιρίδου.
Την ιστορία αυτήν μου την διηγήθηκε ο εγγονός της Δημοσθένης Τσακιρίδης , το έτος 2023. Ο Δημοσθένης ήταν το μικρό εγγόνι της που την έπιασε από το χέρι και την πήγε στο σπίτι του γιού της Μανώλη , στην Πλατέα της Νέας Δήμητρας.
*Η πρόσφυγας Τσακιρίδου Σοφία (1861-1958) ήταν η κόρη του Εμμανουήλ Σαρβανιτίδη και της Ευθυμίας Κελεσίδου . Ήρθε σε ηλικία 63 χρόνων από το Λαζάρκιοΐ της Τσατάλτζας τής Ανατολικής Θράκης με την Ανταλλαγή των Πληθυσμών σύμφωνα με την Συνθήκη της Λωζάνης . Ήρθε μαζί της ο άνδρας της Σωτήρης και οι γιοί της Ευθύμης 21 χρόνων, ο Αχιλλέας 20 χρόνων και ο Μανώλης 11 χρόνων .
*Στην Πατρίδα ήταν ο Εμμανουήλ Σαρβανιτίδης και η Ευθυμία Κελεσίδου . Τα παιδιά τους ήταν η * Σοφία και ο *Κωνσταντίνος .
*Η Σοφία (1864-1957) (με σύζυγο τον Σωτήρη Τσακιρίδη ) απέκτησε παιδιά τον Ευθύμη (1903-1981) (Κελές Ευθύμς από το επίθετο της γιαγιάς του ) , τον Αχιλλέα (1904-1977)και τον Μανώλη (1911-1998) . Η Σοφία πέθανε σε ηλικία 97 χρόνων το 1958.
*Ο Κωνσταντίνος ( με σύζυγο την Βασιλική) απέκτησαν παιδιά τον Αντώνη Σαρβανιτίδη( 1864-1917) και τον Δημήτρη Σαρβανιτίδη ( 1884-1969) (αργότερα Χατζόπουλο ).
Ο Αντώνης Σαρβανιτίδης στην Πατρίδα (με σύζυγο την Βεργίνα Μαλλιαρού ) απέκτησε παιδιά τον Διαμαντή , τον Γιαννακό και τον Νικόλα .
Ο Δημήτρης Σαρβανιτίδης -Χατζόπουλος ( με σύζυγο την Μαγδαληνή Κυριάκογλου ) απέκτησε παιδί τον Αστέριο Χατζόπουλο
Στην Νέα Δήμητρα ήρθαν η Σοφία Τσακιρίδου , τα παιδιά του ανεψιού της Αντώνη Σαρβανιτίδη (που απεβίωσε στην Πατρίδα ) και της Βιργινίας (που ήρθε ) και ο ανεψιός της Δημήτρης Χατζόπουλος .
Ελένη Τσιφτσόγλου
Έτος 2023