Το Σπίτι της Θεοφίλαινας
Το σπίτι της Θεοφίλαινας μισογκρεμισμένο και ταλαιπωρημένο έστεκε στην άκρη του δρόμου. Οι τοίχοι του που έμοιαζαν με ρυτίδες στο πρόσωπο ενός γέροντα ,αφηγούνταν ιστορίες. Μιάς ζωής γεμάτης φωνές , μυρωδιές και δάκρυα , που τώρα έχει σωπάσει . Η στέγη μισογκρεμισμένη άφησε τον ουρανό να μπαίνει μέσα της και γέρνει στο υπόλοιπο σπίτι . Τα ξύλα της έχουν πλέον παραδοθεί στο βάρος του χρόνου .Αυτά που κάποτε στήριζαν την οροφή που προστάτευε το σπίτι της γιαγιάς Θεοφίλαινας. Τώρα είναι κι αυτά υπολείμματα ενός κορμιού που κείτονταν στο πάτωμα .
Η Θεοφίλαινα η Ζωή, η κόρη του Αναστάση Αντρουνάκη και της Δόμνας, γεννήθηκε το 1890 και ήρθε με τον άντρα της Θεόφιλο Τατάρογλου γιό του Μιχαήλ και τής Λεβαντής , που γεννήθηκε το 1885 .
Ήρθαν στην Ελλάδα από το Φανάριον της Σηλυβρίας της Ανατολικής Θράκης με την Ανταλλαγή των Πληθυσμών σύμφωνα με την Συνθήκη τής Λωζάνης. Αφού πρώτα πήγαν στην Κοζάνη ήρθαν μετά στην Νέα Δήμητρα όπου είχαν και άλλους χωριανούς τους από το χωριό της Πατρίδας . Όταν ήρθαν στην Ελλάδα η Ζωή ήταν 34 χρόνων και ο Θεόφιλος 39 χρόνων . Στην Κοζάνη , πρώτο σταθμό της περιπλάνησής τους γεννήθηκε το 1925 ο Αναστάσιος , εφταμηνών από την ταλαιπωρία της προσφυγιάς . Μετά η Ζωή γέννησε στην το 1927 την Δόμνα και αργότερα το 1929 την Βαλεντίνη . Η οικογένεια ήρθε στην Νέα Δήμητρα το 1930 .
Σε αυτό το σπίτι η Θεοφίλαινα δεν έζησε μόνο χαρές, αλλά έζησε και τον αβάσταχτο πόνο . Ήταν εκεί , μπροστά στο μικρό παράθυρο , όταν έφτασαν τα νέα για τον άντρα της . Ο εμφύλιος , με την σκληρότητά του , της τον πήρε μακριά στα 59 του χρόνια , αφήνοντας έναν βουβό θρήνο που έμελλε να την συντροφεύει για πάντα . Ήταν το 1944 την χρονιά που χάθηκε άδικα τόσος κόσμος . Η Θεοφίλαινα κράτησε τον πόνο της και έκανε υπομονή για τα παιδιά της . Η μέρα που το έμαθε ήταν ατέλειωτη και ο κόσμος γύρω της έχασε το χρώμα του και το σπίτι που άλλοτε έσφυζε από ζωή γέμισε με μια βαριά σιωπή .
Σε αυτό το σπίτι η Θεοφίλαινα έζησε και χαρές και γλυκές στιγμές . Από αυτό το σπίτι βγήκαν νύφες οι κόρες της . Εκεί στην ίδια αυλή καμάρωσε τον γιό της να γίνεται γαμπρός .
Εκεί ανάμεσα στους ταπεινούς τοίχους και κάτω από την στέγη που αργότερα είχε γκρεμιστεί καμάρωσε τις νύφες ντυμένες στα λευκά να αφήνουν πίσω τα παιδικά τους χρόνια . Σε αυτό το σπίτι ερχόταν οι κόρες της με τα εγγονάκια της και γέμιζε χαρά η ζωή της Θεοφίλαινας .
Ο γιός της Αναστάσιος και η νύφη της Δέσποινα της χάρισαν πολλά εγγονάκια που γέμισε η αυλή . Αντηχούσαν παιδικές φωνές , γέλια και κλάματα . Το σπίτι ήταν γεμάτο ζωή , ένα μικρό βασίλειο όπου τα εγγόνια της Θεοφίλαινας έτρεχαν στην αυλή , έπαιζαν κρυφτό και σκαρφάλωναν στα δέντρα που αγκάλιαζαν το σπίτι . Η μαμά τους η θεία Δέσποινα είχε καζάνι στην αυλή για την μπουγάδα και δίπλα της πάντα μια αυτοσχέδια κούνια με ένα μωρό μέσα .
Οι μέρες περνούσαν σε αυτό το σπίτι και τα παιδιά με τα πρόσωπά τους ηλιοκαμμένα έκαναν αταξίες αλλά η Θεοφίλαινα ακούραστη , έτρεχε να προλάβει τις ανάγκες τους . Η Θεοφίλαινα ήταν η ψυχή του σπιτιού . Την θυμάμαι μαυροντυμένη πάντα , μια αδύνατη , ψηλή γυναίκα . Εκείνη άναβε το τζάκι , ζέσταινε το νερό , έβραζε τον τραχανά για να χορτάσει τόσα στόματα και έδινε ευλογίες που κουβαλήθηκαν από γενιά σε γενιά .
Ήμουν κι εγώ μικρούλα σε αυτήν την αυλή , ένα από τα παιδιά που γέμιζαν το σπίτι με φωνές και γέλια . Θυμάμαι τις πέτρες που χρησιμοποιούσαμε για παιχνίδι , τα σύκα που φάγαμε από την μεγάλη συκιά στην άκρη του σπιτιού και τις ιστορίες που μας έλεγε η Θεοφίλαινα τα καλοκαιρινά βράδια πάνω στα κουρελένια χαλάκια στις σκάλες . Εκείνη η αυλή ήταν ένας κόσμος ολόκληρος .
Το σπίτι έμοιαζε να αναπνέει μαζί τους , να ζει από την κίνησή τους . Οι ρωγμές στους τοίχους ήρθαν πολύ αργότερα, όταν έφυγαν τα παιδιά και οι φωνές τους έπαψαν . Έφυγαν για να φτιάξουν τις δικές τους ζωές . Πέρασαν τα χρόνια και η Θεοφίλαινα έφυγε για το μεγάλο ταξίδι το 1967 , σε ηλικία 77 χρόνων αφήνοντας πίσω όχι μόνο το σπίτι της , αλλά και ένα κομμάτι της ψυχής της σε όσους την αγάπησαν . Έφυγε όπως έζησε , σιωπηλά με την απλότητα και την αξιοπρέπεια που την χαρακτήριζαν πάντα . Ήταν μια γυναίκα που δεν άφησε απλώς αναμνήσεις αλλά άφησε ρίζες , βαθιά φυτεμένες στις καρδιές όλων όσων πέρασαν από τη ζωή της . Η παρουσία της είναι παντού , στις ιστορίες που διηγούνται οι απόγονοί της , στα δέντρα που φύτεψε και στις καρδιές όλων όσων αγάπησε . Κι αν κάποτε το βλέμμα γυρίσει στον ουρανό , ίσως κάποιος να την νοιώσει γεμάτη ευγνωμοσύνη που οι μνήμες της κρατούνται ζωντανές !
Ελένη Τσιφτσόγλου
Έτος 2024