«Το Παπάκι , που Πάει στην Ποταμιά «.
Ο ήλιος χαμήλωνε στον ουρανό της Νέας Δήμητρας και το χωριό έμοιαζε να λούζεται στο χρυσαφένιο φως του . Η μέρα σιγά- σιγά έδειχνε την θέση της στην νύχτα και η Πλατέα γέμιζε με φωνές , μουσικές και χαρούμενους ψιθύρους . Κόσμος πάει και έρχεται . Τα όργανα χτυπούν ωραίους σκοπούς, που ακούγονται σε όλο το χωριό .Είναι σκοποί του γάμου . Ένα ποτάμι χαράς από το κλαρίνο και το ακορντεόν.
Κοντά στην Πλατέα του χωριού μας της Νέας Δήμητρας , είναι το μικρό σπίτι του Νικολακάκκ του Θανάση. Εδώ μένουν η Κωνσταντινιά , ο γιός της Θανάσης Καλφόπουλος με την γυναίκα του την Αθηνά Καλλιόγλου και τα παιδιά τους την Νούλα ( Κωνσταντίνα ) , την Χρύσα και τον Νίκο .
Σήμερα είναι το γλέντι της νύφης που είναι η κόρη του Θανάση , η Νούλα . Αύριο είναι η στέψη με το παλικάρι της και σήμερα ετοιμάστηκαν όλοι για το γλέντι .Από μέρες έγιναν τα καλέσματα και οι προετοιμασίες .
Η γιαγιά μου η Τσάκαινα , πρώτη ξαδέλφη της Κωνσταντινιάς , είχε τα πρωτεία στις ετοιμασίες .Από μέρες βοηθούσε στις κουλίκες και στα φαγητά .Ήταν ανθρωπος της δράσης , γυναίκα δυναμική , που ήξερε να μοιράζει ρόλους και να οργανώνει τις γυναίκες με τρόπο που όλα έτρεχαν ρολόι .
Όπως κάθε φορά εγώ ήμουν μαζί της . Ήξερε ότι μου άρεσε να παραβρίσκομαι σε τέτοια και με έπαιρνε μαζί της . Ήμουν τότε δεκατριών χρονών . Και να μην το κρύψω η Τσάκαινα η γιαγιά μου, με είχε και μια ιδιαίτερη αδυναμία , γιατί έλεγε ότι έμοιαζα από το δικό της το σόι .
Όλες οι παραστεκάμενες συγγενείς και γειτόνισσες ήταν εκεί και συμμετείχαν στην προετοιμασία . Φορούσαν όλες τις μπλε υφαντές μπροστέλες με το «στηθούρι» , που έφτανε μέχρι το ύψος του στήθους . Η θεία Αθηνά η μαμά της νύφης , τις είχε υφάνει από καιρό και τις είχε έτοιμες . Κινούνταν με ταχύτητα και ήταν πολύ σερπετές .
Στην αποθήκη , που είναι στην πλευρά της Πλατέας και έχει είσοδο και στην αυλή τους ήταν τα καζάνια με τα φαγητά . Πάνω στους πάγκους ακουμπισμένα τα διάφορα εδέσματα , που θα προσφέρονταν στα τραπέζια . Η γιαγιά της νύφης η Κωνσταντινιά πρόσεχε την κάθε λεπτομέρεια και είχε και αυτή το γενικό πρόσταγμα .
Από νωρίς, μέσα στο αποθηκάκι η Σεβαστή η Σταματιάδου, η αδελφή της Κωνσταντινιάς ζύμωνε τον κιμά και σε μια μεγάλη πετρογκάζ τηγάνιζε τα μοσχομυριστά κεφτεδάκια η θεία η Μαρία , η κόρη της Τσάκαινας . Πιο εκεί η θεία η Περιστέρα , η αδελφή της Μαρίας με την Κική την αδελφή τους , έκοβαν το ψωμί σε φέτες και το έβαζαν μέσα σε μεγάλα καλάθια.
Οι πατάτες ετοιμάστηκαν στα ταψιά και ήταν έτοιμες ψημένες . Μόλις τις έβγαλαν ροδοκόκκινες , από τον αχυρόφουρνο , που είχαν στην αυλή . Εδώ την όλη διαδικασία είχε υπό την επίβλεψή της η γιαγιά Μαρία η Πλαταρά , η άλλη αδελφή της Κωνσταντινιάς. Την βοηθούσε και η νύφη της η θεία μου η Ελενιώ , που ήταν από δύο μεριές συγγενής με την νύφη .
Τα ταψιά με τις πατάτες τα έφερναν στο αποθηκάκι και μοίραζαν τις πατάτες στα πιάτα . Τα κεφτεδάκια ολοστρόγγυλα , μοσχομυριστά τα έπαιρναν μέσα από την μεγάλη σκάφη και τα έβαζαν δίπλα στις πατάτες .Ο ντενεκές με το τυρί , που από καιρό είχε κάνει η νοικοκυρά , έδινε το νόστιμο τυρί και η θεία Λαμπρινή , η κόρη της Κωνσταντινιάς, έκοβε ωραία παραλληλόγραμμα κομμάτια για κάθε πιάτο .
Πιο πέρα η νουνά μου η Φωτίκα η Παρπαρά που ήταν η αδελφή της μαμάς της νύφης, έκοβε τις ντομάτες και τα αγγουράκια και ετοίμαζε την σαλάτα .Την βοηθούσε και η θεία η Κρυσταλλένια , η άλλη κόρη της γιαγιάς Κωνσταντινιάς και η θεία Σοφία η Κυριακίδου , της Σεβαστής η κόρη . Μέσα σε αυτή τη μέθη της προετοιμασίας ,η θεία η Αθηνά ,η μαμά της νύφης , υποδεχόταν τους συγγενείς στην αυλή ακόμα , με χαρά και χαμόγελο .
Για μένα ήταν η πρώτη φορά που συμμετείχα στις προετοιμασίες συγγενικού μας γάμου και ήμουν πολύ ενθουσιασμένη.
Πέρασε η ώρα και άρχισαν να ‘»βαράνε» «τα παιχνίδια» , τα όργανα .Πρώτα χτύπησε το κλαρίνο . Η ορχήστρα ήταν στην άκρη της αυλής και ο Νικολάκης ο Νταφλίδης , από την Τούμπα Παιονίας , έδωσε το σύνθημα . Ο μπαμπάς μου ο Τάσος το Τσακάκκ με το ακορντεόν του , ο Γιώργος το Μαρθάκκ με την κιθάρα του και ο Χριστόδουλος ο Νίκογλου με το βιολί του .
Η μουσική σαν ένα αόρατο νήμα ένωσε όλους τους καλεσμένους. Ο ήχος του κλαρίνου έμοιαζε να ξυπνάει κάθε πέτρα γύρω του .
Τα τραπέζια ήταν στρωμένα με τα τραπεζομάντηλα και τα καθίσματα ήταν παγκάκια ξύλινα με στρωμένα « χράμια « και «κουρελούδες», χαλάκια .
Σε λίγο κατέφθασε σχεδόν όλο το χωριό και όλοι ήταν καλεσμένοι σε αυτό το γλέντι , σε αυτήν την χαρά και όλοι ήθελαν να συμμετέχουν σε αυτήν την γιορτή. Γιατί γιορτή ήταν για το χωριό , όλες αυτές οι χαρούμενες ώρες .
Τα τραπέζια για πότε γέμισαν με εδέσματα απόρησα κι εγώ , που ήμουν από νωρίς στις προετοιμασίες .
Η θεία Παναγιώτα του Χρήστου του Καλφόπουλου έφερνε τα πιάτα με τον ταραμά στολισμένα με φύλλα μαϊντανού και ελίτσες .. Η θεία η Τασούλα του Ζαφείρ στόλιζε τα πιπεράκια ,τα τουρσιά και τις ντομάτες .
Η γειτόνισσα η Κεχαγιού η Ελένη μοίραζε τις χαρτοπετσέτες και τα πηρουνάκια και η Χρυσάνθη του Παπαδά έβαζε το βραστό κρέας στα ταψιά και τα μοίραζε στα τραπέζια .Όλες οι γειτόνισσες βοηθούσαν και οι άνδρες το ίδιο .
Τα καραφάκια με το ούζο έδιναν και έπαιρναν και το κρασί έκανε την γλώσσα να γλιστράει και την διάθεση για χορό μεγάλη .
Στο ξύλινο παγκάκι πήραν θέση η θεία η Μαργιορή του Παρπαρά , η γιαγιά η Σμαραγδή , η Μάλαμα του Κεχαγιά , η Σοφούλα και η Ελένη οι Κεχαγιούσες , ο Απόστολος και ο Χρήστος Κεχαγιάς, η Λεγώναινα η Αναστασία με τα κορίτσια της , σόι για , η Πολυκαρπέσα , η Ξακουστή , η Τασούλα του Χατζόπουλου , τα κορίτσια της Φινιώς , η Χρυσούλα της Αμαλίας , η Πασχαλιώ του Γκοντάκκ , η Χαρίκλεια της Θεοκλέσσας , ο Χρήστος του Διαμαντή Καλφόπουλου και πολλοί άλλοι που τους τίμησε προσκαλώντας τους και αυτοί τίμησαν την πρόσκληση .
Ο μπαμπάς της νύφης , ο θείος ο Θανάσης και η μαμά της η θεία Αθηνά ,χαιρετούσαν όλο τον κόσμο που ήρθε και έσυραν πρώτοι τον χορό, μόλις χτύπησαν τα όργανα .
Έριξαν «τα πάσα « , τα μπαχτσίσια , στα όργανα και τους κάλεσαν όλους να χορέψουν . Όλοι έτρεχαν να μπουν , να πιάσουν το χέρι του χορευτή και να συγχρονιστούν με τον ρυθμό που έδιναν τα όργανα .
Αυτό το γλέντι , που γίνονταν μέσα στην αυλή ήταν μια ωραία κοινωνία υπό τους ήχους της μουσικής και σχημάτιζαν έναν χαρούμενο , ανθρώπινο κύκλο .
«Το παπάκι που πάει στην ποταμιά» τραγουδήθηκε από τον Τάσο και όλοι το χόρεψαν . Ένα τραγούδι που το τραγουδούσε ο Τάσος ,γεμάτο ζεστασιά και παράδοση και σύμβολο της στιγμής . Κάθε βήμα του χορού και μια ιστορία . Ένα τραγούδι που έμεινε χαρακτηριστικό του Τσακάκκ . Το λάτρεψαν όλοι , όπως λάτρεψαν και το Τσακάκκ.
Η νύφη με το ωραίο φρεσκοραμμένο φόρεμά της χόρεψε μπροστά πολλές φορές . Η νύφη ήταν μοδίστρα και μάς έραψε πολύ όμορφα φορεματάκια .
Στον χορό ακολουθούσαν η αδελφή της η Χρύσα με τον αδελφό της τον Νίκο , μετά τα ξαδέλφια τους και οι συγγενείς και οι φίλοι .
«Κόρη ,που πας στον ποταμό , Ελένη , για να πλύνεις , πάρε και με τα ρούχα μου» ! Ξανά τραγουδούσε το Μαρθάκκ και γινόταν ένα μεγάλο γλέντι .Γλεντούσαν με την ψυχή τους με συνοδεία από υπέροχα τραγούδια και όργανα .
Εγώ , μικρούλα , έμπαινα στον χορό δειλά και μάθαινα .Μα αισθανόμουν ότι ανακάλυπτα μια νέα πλευρά του κόσμου . Το τραγούδι για το παπάκι δεν ήταν μόνο ένα παιδικό άσμα , αλλά κάτι που φανέρωνε την αγάπη της Νέας Δήμητρας για την μουσική και την δύναμη της παράδοσης. Στους γάμους γνωρίζαμε την μουσική και τους χορούς και αυτήν την χορευτική πτυχή της παράδοσής μας και της κληρονομιάς μας .
Σε αυτούς τους γάμους μυήθηκα κι εγώ να χορεύω και να νοιώθω κάτι σαν μυσταγωγία .
Κτυπούσε χαρούμενα η καρδιά μου και ένιωθα ευτυχισμένη , όταν κτυπούσαν τα πόδια μου , στους ήχους και στους ρυθμούς του χορού .
Σε αυτούς τους γάμους ζωντάνευαν τα συναισθήματά μας , που ήταν της χαράς , της αγαλλίασης , της ευφορίας . Και λικνιζόμασταν με τα τσακίσματα , που βλέπαμε στους δικούς μας .
Σε όλη την διάρκεια του γλεντιού οι συγγενείς και οι χωριανοί πήγαιναν μέσα στο σπίτι , για να δουν την προίκα της νύφης και να αφήσουν τα δώρα τους .Η έκθεση της προίκας έδειχνε την εργατικότητα και την καλαισθησία της νύφης και την νοικοκυροσύνη της οικογένειας .
Έξω στην αυλή συνεχίζονταν το υπέροχο γλέντι με τα ωραία ακούσματα .
Αχ …αχ …τώρα ο Τάσος το Τσακάκκ τραγουδάει «τα μανουσάκια « και όλοι χορεύουν . Τρέχω κι εγώ ,μαθαίνω χορούς και είμαι καλή μαθήτρια . Γιατί οι οργανοπαίκτες δίνουν την σπίθα στην καρδιά και αυτή δίνει φτερά στα πόδια.
Το γλέντι συνεχίστηκε μεχρι αργά το βράδυ .Όλοι πέρασαν πολύ όμορφα με κέφι και χαρά . Μέσα στην λάμψη των χαμόγελων και την απλότητα της γιορτής κάθε πρόσωπο γίνεται ιερό . Η ομορφιά αυτή δεν βρισκόταν στα γλέντια γεμάτα χλιδή αλλά στην ζεστή αυλή του θείου Θανάση , στα ξύλινα παγκάκια και τα λιτά τραπεζομάντηλα.
Έτσι με αυτές τις εθιμικές τελετουργίες του γάμου ερχόταν συγγενείς και φίλοι πιο κοντά και περνούσαν υπέροχα . Και μέσα σε όλα αυτά , το τραγούδι του παπιού από το γλυκό στόμα του μπαμπά μου του Τάσου έμεινε να ηχεί στα αυτιά μου υπενθυμίζοντάς με πως η χαρά κρύβεται στις μικρές στιγμές που ζούμε με εκείνους που αγαπάμε .
Το παπάκι συνέχιζε το δρόμο του προς την ποταμιά ,κι εγώ η μικρή Ελένη , καθώς κοιτούσα τα αστέρια να λάμπουν πάνω από το χωριό , ήξερα πως αυτή η νύχτα θα έμενε για πάντα χαραγμένη στην καρδιά μου .
Ελένη Τσιφτσόγλου
Έτος 2023