Το πανηγύρι στο χωριό Χαϊνταρλί (Βαπτιστής ) Κιλκίς
Κάθε παραμονή του Αγίου Ιωάννου του Προδρόμου ,το ταξίδι μας προς το χωριό Χαϊνταρλί ήταν μια ιερή παράδοση.
Στις 29 Αυγούστου, ήταν το μεγάλο πανηγύρι του χωριού και τιμούσαν την Αποτομή της κεφαλής του Ιωάννη του Προδρόμου, που έγινε κατά διαταγή του βασιλιά Ηρώδη. Ο εορτασμός αυτός παρ’ όλο που αναφέρεται σε θλιβερό γεγονός , την δολοφονία του Ιωάννη του Προδρόμου , δεν είναι ημέρα πένθους και έχει βαθύτερο πνευματικό και θρησκευτικό νόημα και οι πιστοί το τιμούν και το γιορτάζουν . Ο Ιωάννης ο Πρόδρομος είναι μια από τις σημαντικότερες μορφές της Χριστιανικής πίστης , γιατί προετοίμασε τον δρόμο για τον ερχομό του Χριστού. Ο θάνατός του θεωρείται στιγμή νίκης καθώς μέσω της θυσίας του κέρδισε την αιώνιο ζωή και το παράδειγμά του ενθαρρύνει τους ανθρώπους να ακολουθούν τον δρόμο του Θεού. Είναι μέρα θριάμβου της πίστης προς τον Θεό ! Στις χριστιανικές γιορτές συνυπάρχει αυτός ο συνδυασμός θλίψης και χαράς καθώς ο θάνατος έχει σχέση με την αιώνια ζωή .
Το χωριό γνωστό επίσημα ως Βαπτιστής από τον Ιωάννη τον Βαπτιστή ,είχε και το παλιό όνομά του που ήταν Χαϊνταρλί , επί Οθωμανικής αυτοκρατορίας . Το όνομα Χαϊνταρλί ή Χαϊδαρλί προέρχεται από την τουρκική λέξη Αλί και το όνομα Χαϊντάρ . Κατά την Ανταλλαγή των Πληθυσμών , σύμφωνα με την Συνθήκη της Λωζάνης ήρθαν σε αυτό Έλληνες , από χωριά της Ανατολικής Θράκης . Το Χαϊνταρλί το έτος 1450 είχε 6 σπίτια μουσουλμάνων. Το έτος 1900 είχε 80 σλαβόφωνους Βούλγαρους ορθόδοξους κατοίκους . Παρότι το όνομα του χωριού άλλαξε , οι παλιοί συνέχισαν να το αποκαλούν με το αρχικό του όνομα, όπως έκαναν και για άλλα γειτονικά χωριά.
Οι κάτοικοι του χωριού αυτού ήρθαν από τα χωριά Σοφίδες , Αη Γιάννης και Αϊβαλί τής Ηράκλειας της Ανατολικής Θράκης, φέρνοντας μαζί τους τα ήθη και έθιμά τους . Ανήκαν στο βιλαέτι της Ανδριανούπολης και εκκλησιαστικά στην Μητρόπολη Βιζύης . Ονόμασαν το καινούργιο χωριό τους Βαπτιστή προς τιμήν του Άη Γιάννη . Ο ,εκ Βιζύης , μεγάλος διηγηματογράφος Γεώργιος Βιζυηνός αναφέρεται στο χωριό του Άη Γιάννη για τα Αναστενάρια του και περιγράφει την έκσταση των μυστών κατά τις τελετές αυτές .
ΟΙ δικοί μας τιμούσαν το πανηγύρι του κοντινού αυτού χωριού και τους κατοίκους του, τους θεωρούσαν φίλους και δική τους ράτσα από την Ανατολική Θράκη . Έτσι ήταν απαραίτητη και καθιερωμένη η επίσκεψη, την παραμονή του πανηγυριού τους, στο χωριό Χαϊνταρλί , για να προσκυνήσουμε την εικόνα και να συναντήσουν οι γονείς μας τους φίλους , τους Χαϊνταρλιώτες . Έτσι συνδυάζονταν το θρησκευτικό στοιχείο με την διασκέδαση και δημιουργούσε ευκαιρίες για συνάντηση με τις οικογένειες και δημιουργούσε φιλίες . Ο κόσμος διψούσε για διασκέδαση και μαζί με αυτήν γινόταν και η επαφή και επικοινωνία με άλλους συντοπίτες μας .
Από νωρίς οι γονείς μας συνεννοούνταν με ποιόν θα πάμε .Θυμάμαι την προετοιμασία του τρακτέρ του θείου Γιακίμ , του Ιωακειμίδη .
Στην καρότσα τοποθετούσαν μπάλες από χόρτα και στρώνονταν χράμια για άνεση . Ήταν το αυτοσχέδιο λεωφορείο μας , έτοιμο να μεταφέρει μια ολόκληρη παρέα συγγενών και φίλων .
Στην καρότσα ανέβαιναν η οικογένεια του θείου Γιακίμ,οι γονείς μου ,οι θείοι μου ,τα ξαδέλφια μου . Τα κορίτσια τους Τασούλα και Ελένη , η μαμά μου Φωτούλα , ο μπαμπάς μου Τάσος , ο θείος Σαράντης ο Τσιφτσόγλου με την θεία μου Ελένη και την κόρη τους Κατίνα ,
Οι αδελφές μου η Νούλα , η Δάφνη και η Νότα κι εγώ , ο θείος μου Χρήστος Γκάιτατζης με την θεία μου Μαρίκα και τα ξαδέλφια μου Γαρυφαλλιά , Αντώνη και Δάφνη , η Κωνσταντία η Καλφοπούλου , η Θεανώ του Βασιλόπουλου και η Φωτεινούλα του Τσελεπάκη ήμασταν όλοι οι επιβάτες αυτού του μεταφορικού μέσου .Η χαρά μου ήταν πολύ μεγάλη για το ταξίδι με το τρακτέρ και η απλότητα ήταν μέρος αυτής της γοητείας .
Ήμασταν όλοι ντυμένοι με τα καλά μας ρούχα και καθισμένοι πάνω στην καρότσα ξεκίνησε το ταξίδι μας . Στον δρόμο συναντούσαμε και άλλα τρακτέρ φορτωμένα με κόσμο, που πήγαιναν στο πανηγύρι .Πόσο όμορφη αυτή η αίσθηση της ελευθερίας πάνω σε μια ανοικτή καρότσα . Για μένα ήταν η πρώτη φορά που θα πήγαινα σε αυτό το πανηγύρι και η πρώτη ,που θα έβγαινα έξω από το χωριό μας σε ένα άλλο χωριό . Στο δρόμο ακούγονταν οι φωνές μας και ο μπαμπάς μου άρχισε να τραγουδάει με την ωραία του φωνή κι εμείς να τον συνοδεύουμε . Όλοι ήμασταν μια μεγάλη, χαρούμενη οικογένεια , απαλλαγμένη από τις έγνοιες της καθημερινότητας .
Μετά το χωριό Παλιό Γυναικόκαστρο βγήκαμε στον χωματόδρομο και μετά από πέντε -έξι χιλιόμετρα φτάσαμε στο Χαϊνταρλί.
Ένα όμορφο και περιποιημένο χωριό ξεδιπλώθηκε μπροστά μας. Κατεβήκαμε σε ένα παράδρομο και περπατήσαμε μέχρι την πλατεία .
Από μακριά ακούγονταν η μουσική και ο ήχος από τους πανηγυρτζήδες .Όσο πλησιάζαμε ,οι φωνές γίνονταν πιο δυνατές .Και φτάσαμε στην πλατεία . Πόση ομορφιά . Όλα ήταν φωτισμένα και η πλατεία ήταν πλακόστρωτη και καθαρή. Στο βάθος ήταν η εκκλησία προς τιμήν του Ιωάννη του Προδρόμου και φεγγοβολούσε .
Κόσμος πηγανοερχόταν χαρούμενος .Μπήκαμε στην εκκλησία και ανάψαμε το κεράκι μας , στην χάρη του Αη Γιάννη .
Μαζί με τους γονείς μας καθήσαμε στον Εσπερινό και μετά βγήκαμε στα υπαίθρια περίπτερα που πουλούσαν τζιτζιά, παιχνίδια , και μικροκοσμήματα .
Η μαμά μου μας αγόρασε από ένα παιχνίδι .Εγώ πήρα ένα ρολογάκι με μπίλια μέσα και πετειναράκι γλυφιτζούρι.Πόσο χαρούμενη ήμουν !
Οι γονείς μας κάθισαν στα στρωμένα τραπέζια της ταβέρνας του Θεολόγη απολαμβάνοντας την παρέα τους . Χαιρετούσαν τους Χαϊνταρλιώτες με χαρά :
_Γειάσου Μαργαρίτη ! _Γειάσου Τσάκο! Καλωσόρσατε στο χωριό μας ! Δώσε τα δέοντα στον φίλο μ’ τον Μπούμπα !
_ Βρε Θεολόγ(η) έχω καιρό να δγιώ τον Κάιρο! Δώστον τα δέοντα !
_ Αααα τον φίλομ τον Λουλούδ(η). Απ’ τον γάμο της Φωτίκας της Νεοδημητριώτσας του Στεφάκκ.
_Κατά δω είναι και οι αδελφές η Ελενίτσα και η Ευδοξία που ήρθαν νύφες στην Νέα Δήμητρα με τις άντρες τους . Καλά κορίτσια μας έδωκατε!
Με τις επαφές και τις συνομιλίες,οι άνθρωποι συνδέονταν με δεσμούς άμεσους και αυθεντικούς, στοιχεία πολύτιμα στη ζωή μας .
Εμάς, τα παιδιά , μάς αγόρασαν και σουβλάκι με ψωμάκι και τριγυρίζαμε χαρούμενα .
Δεν θα το πιστέψετε πώς ένιωθα εκείνη την βραδιά . Το πανηγύρι ήταν μια αληθινή γιορτή , γεμάτη παιχνίδια , γλυκίσματα και την αίσθηση της ελευθερίας με την ζωντάνια των χρωμάτων . Σαν να είχα ταξιδέψει στην ομορφότερη πόλη του κόσμου !
Αφού κάναμε την βόλτα μας και η ώρα πέρασε , ανεβήκαμε στο τρακτέρ για τον γυρισμό .Μέσα στο σκοτάδι, όλα έμοιαζαν μαγικά . Ο βραδυνός αεράκος έτσουζε τα μάγουλά μας , ενώ οι φωνές και τα γέλια μας αναμειγνύονταν με τις κουβέντες των μεγάλων .Όλοι είχαν κάτι να πουν για το πώς πέρασαν στο πανηγύρι .
Έτσι , γυρίσαμε στο σπίτι με γεμάτη την ψυχή μας από εικόνες από το πανηγύρι και οι γονείς μας πήραν μια ανάσα , που τους έβγαλε από την βιαστική καθημερινή τους ρουτίνα . Οι σχέσεις με τους χωριανούς , τους κοντοχωριανούς και τους φίλους δεν ήταν μια κοινωνική ανάγκη μόνο, αλλά ένας τρόπος αλληλοβοήθειας και στήριξης και η κοινή συμμετοχή σε γλέντια και πανηγύρια ενίσχυε τους δεσμούς μας
Η επίσκεψη στο πανηγύρι του χωριού Χαϊνταρλί συνεχίστηκε και τις επόμενες χρονιές .
Τα χρόνια πέρασαν … Και κάποτε βρέθηκα ξανά σε εκείνη την πλατεία .
Μεγάλη πια ,σε ένα ακόμα πανηγύρι της .
Ήθελα να την δω ξανά ,να θυμηθώ την πρώτη μου επίσκεψη ,να ξαναζήσω νοερά εκείνα τα συναισθήματα …του ενθουσιασμού , της χαράς , της προσμονής !
Αλλά μάταια
Έλειπαν όλοι .
Και η πλατεία ήταν τελικά μια πλατεία όπως όλες όλες οι άλλες…
Την είχα δεί ξανά φωταγωγημένη ,κι όμως δεν ήταν η ίδια εικόνα , που είχε μείνει ανεξίτηλη στην παιδική μου ηλικία .Υπήρχε μεγάλη διαφορά ανάμεσα στις παιδικές αναμνήσεις και την πραγματικότητα . Γιατί η μαγεία των στιγμών ζει μέσα από τα συναισθήματα και όχι μέσα από τις εικόνες.
Δεν ήταν ίδια η πλατεία του χωριού Χαϊνταρλί, γιατί τότε έβλεπα αλλιώς…Όχι με τα μάτια μου ,αλλά με την καρδιά μου .
Ελένη Τσιφτσόγλου
Έτος 2023