Το Πανηγύρι στις Καστανιές.
Παραμονή της Παναγίας ! Το χωριό ζούσε στο ρυθμό της γιορτής . Η προσμονή χτίζονταν μέρες πριν ,σαν να μεγάλωνε μέσα μας μαζί με τη λαχτάρα της γιορτής.
Πάντα προετοιμαζόμασταν για το πανηγύρι στο χωριό Καστανιές . Οι γονείς μας, πιστοί στο έθιμο τις παραμονές της γιορτής , μας πήγαιναν στο Κιλκίς για να μας αγοράσουν καινούργια φουστανάκια, μικρά , αέρινα με δαντέλες και κορδέλες . Με πόση αγωνία περιμέναμε αυτήν την ημέρα .Οι Νεοδημητριώτες είχαν σχέσεις και επικοινωνία με το χωριό αυτό ακόμα από την Πατρίδα . Το χωριό Όκλαλι ήταν κοντά στο χωριό Καστανιές της Τσατάλτζας στην Ανατολική Θράκη και «γέννιαζαν « πάντα δηλαδή συγγένευαν .Αυτή η συγγενική σύνδεση κρατιόταν ζωντανή με κάθε γιορτή και πανηγύρι και ήταν μια συνέχεια αυτής της σχέσης με το παρελθόν στην Πατρίδα.
Το απογευματάκι ο μπαμπάς μου ο Τάσος , το «Τσακάκκ» όπως τον φώναζαν , ετοίμαζε τη Λάικα , το αυτοσχέδιο τρακτέρ μας . Είχε μαζευτεί και ο καπνός και η μπάμια από το πρωί , και όλα ήταν έτοιμα για το πανηγύρι .Την Λάικα, ο μπαμπάς μου την καθάριζε , έβαζε πετρέλαιο , λάδι στην μηχανή της και σκούπιζε την καρότσα της . Πάνω εκεί έβαζε χραμάκια , μικρά υφαντά χαλάκια και μπάλες από χόρτο για καθίσματα .
Εμείς τέσσερα όμορφα κοριτσάκια , φρεσκολουσμένα με τα καινούργια μίνι φουστανάκια μας περνούσαμε ένα – ένα , να μας χτενίσει η μαμά μας με τις κορδέλες και ανεβαίναμε στην καρότσα . Σε αυτό το πανηγύρι πάντα είχαμε μαζί μας τις θείες μας , τους θείους μας και τα ξαδέλφια μας από την Θεσσαλονίκη .Και όλο και κάποιος χωριανός προλάβαινε να ανέβει από τα παραπέτα της Λάικας .
Περνούσαμε από το χωριό Παλαιό Γυναικόκαστρο , που είναι πολύ μακρύ χωριό ,σαν κορδέλα , χαιρετούσαμε όσους συναντούσαμε και μας κοίταζαν με απορία . Πριν βγούμε από το Παλιό , ο μπαμπάς μου έστριβε στα αριστερά και κάνοντας μια διαδρομή βλέποντας μόνο βουναλάκια και χωράφια , φτάναμε στο χωριό Καστανιές .
Πόση χαρά ένοιωθα πάνω σε αυτό το όχημα , βλέποντας τον δρόμο και τους άλλους χωριανούς , που συναντούσαμε είτε με τα αλογόκαρα είτε με τα τρακτέρ.
Και στην είσοδο του χωριού να ! Τα σπίτια των «δικών μας «. Του θείου Αγγελάκη Αρβανιτίδη , του θείου Σταμάτη Αρβανιτίδη και του Δημήτρη και Αθανασίας Ασημακίδη .
Η γιαγιά Χρυσαυγιώ και ο παππούς Νικολάκης μας περίμεναν με χαμόγελα . Η γιαγιά Χρυσαυγιώ , ήταν η αδελφή του παππού μου , Νικόλα Τσιφτσόγλου. Η επίσκεψη στα σπίτια τους κρατούσε λίγο, και μετά πηγαίναμε στην εκκλησία , που ήταν απέναντι από τα σπίτια τους .
Η εκκλησία ήταν γεμάτη. Οι Καστανιώτες τιμούσαν πολύ από την Πατρίδα ακόμη το πανηγύρι τους . Και οι δικοί μας στην Πατρίδα πήγαιναν γιατί ήταν κοντινό και συγγενικό χωριό, το χωριό μας Νέα Δήμητρα με τις Καστανιές .Μετά τον Εσπερινό στην χάρη της Παναγίας , οι Καστανιώτισσες μας μοίραζαν λουκούμια , τα θρακιώτικα με ζυμάρι , κανέλλα και ζάχαρη ,όπως τα έφτιαχναν και οι δικές μας νοικοκυρές στο δικό μας χωριό , Νέα Δήμητρα .
Εκεί ανάμεσα στα κεριά που τρεμόπαιζαν και τις ψαλμωδίες που γέμιζαν τον αέρα συναντούσαμε γνώριμα πρόσωπα . Την γιαγιά Αντιγόνη , τον παππού Ανδρόνικο Ναλμπάντη , την Τασώ και τον Λεωνίδα , τον Ράλλη , την Θεία Παρθένα , την θεία Κυριακίτσα του Μαλέτσα , την Φωτεινιώ την αδελφή της Δημητρούλας του Βλάντου , την Βηθλεέμ την θεία του Τσαγκάρρ , την Καλυψώ την αδελφή της Ευανθίας του Τσαγκάρ , την Βασιλική την αδελφή της Δέσποινας του Λεωνιδάκκ Τσαλικίδη , την Ευδοξία την αδελφή του Καλλιόγλου του Σταύρου , την Σωτηρή την αδελφή των Πλαταράδων και την Θεοπίστη αδελφή της Ευθυμίας του Θεοκλή Γιάγκογλου . Να και η Παγώνα η Αξονίδου , που ήρθε να δει τον γιό της Σταύρο . Ολόκληρη η ιστορία του χωριού μας περπατούσε ανάμεσά μας ,με πρόσωπα που ένωναν γενιές και αναμνήσεις.
Και έπειτα η πλατεία . Εκεί όπου το πανηγύρι ζωντάνευε για τα καλά . Τα τραπέζια ήταν στρωμένα έξω από τα καφενεία ,του Βασίλη του Χοντρού, του Νίκου του Κακανόπουλου του Λαδά , του Θεοδωράκου , του Ευθύμ , του κουρέα του Χουρμουζιάδη . Όλοι περίμεναν τους φίλους και τους συγγενείς. Ο πατέρας μου χαιρετούσε συνεχώς ,ανταλλάσσοντας ιστορίες και χαμόγελα . Που να πρωτοπάει ! Όλοι ήταν φίλοι του . Κάποια στιγμή , αφού κάναμε δύο τρεις βόλτες καθήσαμε και οι Καστανιώτες μας σερβίρανε ωραία κρέατα και μεζέδες . Ήταν μερακλήδες και αυτοί , σαν και εμάς τους Νεοδημητριώτες. Ήξεραν να σερβίρουν το μυρωδάτο ούζο με κάθε λογής μεζέδες .Το συνταίριαζαν όπως του έπρεπε . Και ήξεραν να το πίνουν από την Πατρίδα ακόμη .
Ο κόσμος πήγαινε και ερχόταν ,οι φωνές μπλέκονταν με το τραγούδι , τα παιδιά εττεχαν γύρω – γύρω γελώντας . Κάπου εκεί ανάμεσα στις κουβέντες και στις ευχές ,οι γονείς μου μιλούσαν με την θεία Βάγια Καλλιόγλου με τον άνδρα της Μιχαηλίδη Καστανιώτη και τα παιδιά τους , την Τασούλα και τον Μιχάλη .
Πιο εκεί , οι γονείς μου έπιασαν κουβέντα με την θεία Λαμπρινίτσα , την κόρη του Νικολακάκκ Καλφοπούλου , που ήταν παντρεμένη στις Καστανιές με τον θείο Γιάννη . Εκεί κοντά , ένα ωραίο ζευγάρι ,συγγενείς μας επίσης με πολύ όμορφα παιδάκια πιο μικρά από εμάς, η Αθηνά με τον ανδρα της ,τον Θεοφανίδη , και τα μικρά κουκλάκια , την Βούλα και τον Αχιλλέα . Από την άλλη πλευρά της πλατείας , ο παπά Σταύρος με την παπαδιά του , την Αγγελική που ήταν κόρη της δικιάς μας Νεοδημητριώτισσας Φωτίκας της
Μπιντικούς , της Παναγιωτίδου , χαμογελούδαν και κουβέντιαζαν με συγγενείς και φίλους . Όλα ήταν δεμένα μεταξύ τους, άνθρωποι , ιστορίες ,τόποι και μνήμες .
Από όλα τα μαγαζιά χαιρετούσαν τον μπαμπά μου .
_ Βρε Κλαλιώττ !
_Γειά σου βρε , Καστανιώττ ! Απαντούσε με το γνώριμο χαμόγελό του .
_Τάσο , τον άλλο μήνα παντρεύω την κόρη μ, θα έρθω στο Κλαλί (Νέα Δήμητρα ) να σε βρώ.
Να τα συμφωνής(ου)με.
Ο πατέρας μου είχε παίξει ακορντεόν σε αμέτρητους γάμους των Καστανιωτών και είχε τραγουδήσει για πολλές Καστανιώτισσες νύφες .
Οι Καστανιώττ (οι ) έλεγαν το χωριό μας Κλαλί , κρατώντας ζωντανό το Όκλαλι της Πατρίδας .
Στην πλατεία άρχισαν να παίζουν τα όργανα με τους ωραίους σκοπούς από την Πόλη .Το κλαρίνο του Νικολάκκ(η ) και το βιολί του Χριστοδούλλ(η)κελαηδούσαν , με τους παλιούς σκοπούς της Πόλης .
Και δώστου στο χορό οι Καστανιώττ(ες) και οι Καστανιώτ(ι)σες. Και να τα συρτά και να τα αντικρυστά και να τα χασάπικα από τους άνδρες .Οι Καστανιώτσες κορδωμένες , καμαρωτές .Όλες ήταν πολύ στολισμένες και καλοντυμένες . Ντουζντισμένες ,όπως τις λέγαμε . Μας περνούσαν στο λούσο και στην μόστρα οι Καστανιώτσες .
Οι Νεοδημητριώτες καθόταν στα τραπέζια , με τα σόγια τους .Ο θείος Αλμπανίδης Αντωνάκς της Φανιώς με την θεία Λαμπρινή και τα παιδιά τους με τα σόγια τους , τους Νικολαΐδηδες .Η νουνά μου η Φωτίκα και ο νουνός μου ο Πολυχρόνης με την θεία Βάγια και τους Μιχαηλίδηδες .Οι Γιάγκογλου με τα σόγια τους , τους Ασημακίδηδες και τους Ναλμπάντηδες .Ο μπάρμπα Γιάνγκος Στεργιάδης με της αδελφής του τα παιδιά της Βηθλεέμ , με της γυναίκας του Ευανθίας τα σόγια τους Μιχαηλίδηδες και με τα συμπεθέριατ, τους Θεοφανίδηδες .Οι Νατσάδες με τις θειές τους , την Σωτηρή και την Αννίτσα . Η Χρυσούλα της Αμαλίας Γεωργιάδου με τα σόγια του μπαμπά της , τους Γεωργιάδηδες .
Προχωρούσες στην πλατεία τους και όλο και συναντούσες Νεοδημητριώτες , που ήρθαν να συναντήσουν τους συγγενείς τους .
Η θεία μου , η Μαρίκα η Γκάιτατζη που ενώνονταν με τα σόγια της , τους Βασιλόπουλους .Και ο Βασιλόπουλος της Νέας Δήμητρας με τους Βασιλόπουλους των Καστανιών .
Πιο πέρα μια μεγάλη παρέα οι Γιάγκογλου ,οι Παρπαράδες με τους Εμμανουηλίδηδες και τους Πεπίδηδες . Το πανηγύρι δεν ήταν μόνο γιορτή , ήταν το δέσιμο των γενεών , το ιερό συναπάντημα των σογιών .
Μετά από αυτήν την ωραία επίσκεψη στα σόγια και στο πανηγύρι φορώντας τα ρολογάκια με την μπίλια στα μικρά μας χεράκια , δώρα των θείων μας , πήραμε τον δρόμο για την επιστροφή στο χωριό μας,τη Νέα Δήμητρα. Τα παιδάκια νυστάξαμε και μας πήρε ο ύπνος , πάνω στην καρότσα της Λάικας .Ούτε το πατ-πατ της Λάικας, μπορούσε να ταράξει τον αγγελικό μας ύπνο . Ήταν μια επιστροφή με αγάπη , γαλήνη και τη σιγουριά πως ανήκουμε κάπου , που έκανε το πανηγύρι στις Καστανιές κάτι περισσότερο από μια απλή γιορτή . Ήταν μια παράδοση που κρατούσε ζωντανό το νήμα της κοινής μας ταυτότητας.
Γερλέστ(η)σαμε ανάμεσα στις μπάλες από χόρτα , πάνω στα χραμάκια και καθώς μας πήρε ο ύπνος στην αγκαλιά του ονειρευόμασταν το επόμενο πανηγύρι !
Ελένη Τσιφτσόγλου
Έτος 2023