Το Ούζο και η Λαογραφία της Νέας Δήμητρας
Το ούζο, το παραδοσιακό ελληνικό ποτό με άρωμα γλυκάνισου, παρασκευάζεται με έναν ιδιαίτερο τρόπο που συνδυάζει την τέχνη της απόσταξης και τη γνώση αιώνων. Και στη Νέα Δήμητρα, αυτή η τέχνη δεν ήταν απλώς τεχνική. Ήταν μνήμη, ρίζα και πολιτισμός.
Η αρχή γινόταν με οινόπνευμα γεωργικής προέλευσης, που προερχόταν από σταφύλια. Το οινόπνευμα αυτό έπρεπε να είναι υψηλής καθαρότητας. Σ’ αυτό προστίθετο κυρίως σπόρος γλυκάνισου , το μυστικό άρωμα του ούζου , αλλά στη Νέα Δήμητρα, οι καζαντζήδες είχαν τα δικά τους μυστικά. Ο κάθε ένας πρόσθετε στο καζάνι του κάτι που του το είχε πει ο πατέρας του ή το είχε μάθει από παλιότερους όπως μαστίχα, μοσχοκάρυδο, κανέλα, γαρύφαλλο.
Καζάνι είχε και ο μπάρμπα Λεωνίδας ο Καλφόπουλος, ή όπως τον φώναζαν όλοι στο χωριό, «ο Λεγώνς». Ο Λεγώνς ήταν τεχνίτης και ψυχή της παρέας. Κάθε φθινόπωρο, όταν έστηνε το καζάνι του, το χωριό ήξερε πως ήρθε μια εποχή χαράς, προσμονής και γιορτής. Η αυλή του γινόταν τόπος συνάντησης. Μεζέδες στη θράκα, τραγούδια ,ιστορίες παλιές και φρέσκιες.
Η απόσταξη ήταν τελετουργία. Κατά την απόσταξη, οι ατμοί του αλκοόλ μαζί με τα αρωματικά έλαια ανέβαιναν, ψύχονταν και υγροποιούνταν σε μορφή ποτού. Το πρώτο και τελευταίο μέρος της απόσταξης πετιόταν ή κρατιούνταν με φειδώ. Η «καρδιά» όμως, το καθαρότερο και καλύτερο μέρος, φυλασσόταν σαν θησαυρός.
Μετά την απόσταξη, το απόσταγμα ξεκουραζόταν για εβδομάδες ή και μήνες. Τα αρώματα έδεναν, οι γεύσεις ωρίμαζαν, και το ούζο αποκτούσε χαρακτήρα. Στη συνέχεια, αραιωνόταν με καθαρό νερό μέχρι να φτάσει τους 37,5 – 45 βαθμούς αλκοόλ. Τότε ήταν πια έτοιμο. Φιλτράρονταν και εμφιαλωνόταν, αλλά το πιο σημαντικό , μοιραζόταν.
Το ούζο της Νέας Δήμητρας δεν ήταν απλώς ποτό. Ήταν προσφορά στον φιλοξενούμενο, ήταν το ποτήρι που έσπαγε τον πάγο, που ένωνε τα τραπέζια. Ήταν πάντα παρόν. Στους γάμους, στα βαφτίσια, στο πανηγύρι του Σταυρού . Ήταν η αφορμή για κουβέντα, για αναμνήσεις, για αληθινή επαφή.
Κι όσο κι αν αλλάζουν οι καιροί, το απόσταγμα αυτό παραμένει ένα ποτήρι γεμάτο γεύσεις, αρώματα και λαϊκή σοφία . Ένας καθρέφτης της κουλτούρας, της φιλοξενίας και της ζεστασιάς της Νέας Δήμητρας. Και κάθε φορά που κάποιος σηκώνει ένα ποτήρι ούζο, κάπου στο βάθος ακούγεται ακόμα το γέλιο του Λεγών, δίπλα στο καζάνι που αχνίζει και το γέλιο όσων το τιμούσαν με μεζέ, στα καφενεία της Πλατέας της Νέας Δήμητρας.