Το Μοιρολόγι της Μάνας .
Ζούσαν στο Όκλαλι της Τσατάλτζας, στην Ανατολική Θράκη.
Η Χαρικλειώ , κόρη του Αντώνη Ντοτσίνη και της Μαργαρίτσας, παντρεύτηκε με τον Στέργιο Τσιφτσόγλου και απέκτησαν τρία παιδιά , τον Γιάγγκο , τον Μανώλη και τον Διαμαντή .
Ο μπαμπάς Στέργιος ,δυστυχώς, έχασε την ζωή του πολύ νέος και την Χαρικλειώ με τα παιδιά της , τους πήρε υπό την προστασία του ο Δημήτρης ο Κεμπαπτσόγλου στην Πόλη . Ο Κεμπαπτσόγλου ήταν ο άνδρας της αδελφής της Χαρικλειώς , της Τριανταφυλλιάς . Ζούσαν καλά εκεί στο Αρναούτκιοϊ , το Μέγα Ρεύμα . Μα δεν έμελλε να ριζώσουν .
Ήρθε η Ανταλλαγή των Πληθυσμών , ο Ξεριζωμός. Η Χαρικλειώ πήρε τα παιδιά της , ήρθε στην Ελλάδα και εγκαταστάθηκε στην Νέα Δήμητρα , το 1924 .Τα παιδιά μεγάλωσαν ,ο καθένας πήρε τον δρόμο του . Ο Γιαγκος παντρεύτηκε με την Ευανθία από τις Καστανιές και ζούσε στη Νέα Δήμητρα, ο Μανώλης παντρεύτηκε στο χωριό Μικρόκαμπος Κιλκίς και ο Διαμαντής πήγε στην Θεσσαλονίκη .
Ο τριαντάχρονος Διαμαντής της Χαρικλειώς ήταν αλλιώτικος καθώς από πολύ νωρίς έδειξε τον ανήσυχο χαρακτήρα του και το πάθος του για αγώνες , σε διάφορες κινητοποιήσεις . Η ιδεολογία του άγγιζε την θεωρία του κομμουνισμού και ακόμη , από την διαμονή του στην Κωνσταντινούπολη , άρχισε την δράση του .
Ήθελε να βοηθάει τους φίλους του και να αγωνίζεται για την κοινωνική δικαιοσύνη . Ο Διαμαντής δεν έκανε οικογένεια και δούλευε ως αρτεργάτης , στην Θεσσαλονίκη. Ερχόταν στο χωριό και δεν έκρυβε τις πολιτικές του πεποιθήσεις . Ήταν ιδεολόγος και πιστός στην θεωρία του κομμουνισμού σχετικά με την κατάργηση των κοινωνικών τάξεων.
Το φθινόπωρο του 1935 ξεκίνησε ένα κίνημα κινητοποιήσεων ανά την Ελλάδα , με επίκεντρο την Θεσσαλονίκη. Η Κυβέρνηση Μεταξά προέβη σε συλλήψεις, κατασχέσεις , βασανισμούς , εξορίες και απαγόρευση των συγκεντρώσεων . Μέχρι τα τέλη του 1936 , ο απολογισμός ήταν δώδεκα νεκροί και πολλοί τραυματίες.Οι εργάτες κινητοποιήθηκαν για την αύξηση των μισθών και του βιοτικού επιπέδου. Ακόμη , για την καθιέρωση του οκτάωρου και στους καπνεργάτες.
Υπήρχαν τα Καπνεργατικά Σωματεία , τα Συνδικάτα και το Κομμουνιστικό Κόμμα Ελλάδος. Απέναντι είχαν την Ελληνική Αστυνομία και το Γ’ Σώμα Στρατού . Ο κόσμος ξεχύθηκε στην Εγνατία οδό, της Θεσσαλονίκης και στην Αριστοτέλους .
Η Χαρικλειώ δεν ήξερε ,μα ο Διαμαντής ήταν εκεί . Ήταν ανάμεσα στους διαδηλωτές ,στη μεγάλη πορεία της 9ης Μαΐου του 1936, στη Θεσσαλονίκη.
Τότε ρίχτηκε η πρώτη τουφεκιά και έπεσε ο πρώτος νεκρός αυτής της αιματηρής καταστολής, στην διασταύρωση των οδών Βενιζέλου και Εγνατίας , στην Θεσσαλονίκη . Η φωτογραφία του νεαρού νεκρού διαδηλωτή με τη μάνα του από πάνω να υπάρχει ,έκανε το γύρο της Ελλάδας.
«Γιε μου ,ποια δύναμη σε πήρε από κοντά μου ; «
Ο μεγάλος ποιητής μας Γιάννης Ρίτσος έγραψε τον Επιτάφιο , ένα ποίημα -θρήνο για τη μάνα που θρηνεί το παιδί της. Μα θα μπορούσε να είναι η Χαρικλειώ.
Ο Διαμαντής Εμμανουηλίδης , πήρε μέρος στις κινητοποιήσεις αυτές με δύναμη και ορμή . Ήταν τέτοια τα πιστεύω του , που δεν μπορούσε να λείψει από αυτόν τον αγώνα .Την περίοδο εκείνη ο Διαμαντής ήταν ανάμεσα σε εκείνους , που αγωνίστηκαν για πολλά δικαιώματα της εργατικής τάξης.Αγωνίστηκαν για την φτώχεια και την εξαθλίωση , που άγγιζαν μαζικά τους εξαθλιωμένους εργάτες.
Ο Διαμαντής , συνελλήφθη και βασανίστηκε σε κάποιο αστυνομικό τμήμα . Η εντολή ήταν , να τιμωρούνται ,όσοι πήραν μέρος , στην εργατική διαδήλωση .Υπέμεινε όλη την ταλαιπωρία και τον χλευασμό , για την επικράτηση της ιδεολογίας του . Δεν μπορούσε κανένας να του στερήσει το δικαίωμα να αγωνίζεται για τα πιστεύω του.
Η Χαρικλειώ δεν πήρε καμμία είδηση από τον γιό της , για καιρό . Μετά από τους ξυλοδαρμούς , που υπέστη ο αδύναμος οργανισμός του , ήταν εύκολη λεία στην ύπουλη και θανατηφόρα ασθένεια της εποχής εκείνης ,την φυματίωση. Νοσηλεύθηκε για καιρό σε νοσοκομείο και ήταν αδύνατη η θεραπεία του , με τα πενιχρά μέσα της εποχής Τα νοσοκομεία δεν μπορούσαν να θεραπεύσουν και ήταν απλώς τα κέντρα συλλογής αδύναμων σωμάτων από την αρρώστεια .
Η ψυχή ήταν ακόμη δυνατή , αλλά το σώμα ; Το σώμα δεν άντεξε και παραδόθηκε και η ψυχή του .
Η Χαρικλειώ έμαθε το μαύρο μαντάτο . Δεν τον αποχαιρέτησε . Οι φθισικοί πέθαιναν μόνοι και κηδεύονταν μόνοι .
«Γιε μου ,δεν μπορώ ,δεν το πιστεύω …»
Από τότε η ζωή της σταμάτησε. Δεν γέλασε ξανά . Τα μάτια της δεν στέγνωσαν ποτέ . Η καρδιά της έσπασε στα δύο ,όπως οι μάνες των νεκρών της 9ης Μαΐου.
Η Χαρικλειώ πένθησε σε όλη της την ζωή , τον αδικοχαμένο γιό της .Έκλαψε για τα νιάτα του γιού της και την άδικη μοίρα του .
Έχασε τον άνδρα της στην Πατρίδα , ξεριζώθηκε από τον τόπο της , ήθελε να προστατεύει τα παιδιά της και να είναι δυνατή . Αλλά αυτός ο θάνατος την λύγισε Έκλαιγε μέχρι να σφαλίσει τα μάτια της .
Ο γιός της ο Μανώλης μετά από χρόνια πήγε με το ποδήλατο στην Θεσσαλονίκη και έφερε τα οστά τού Διαμαντή ! Ένας λεβέντης άνδρας και γύρισε ένα μικρό κουτί με τα οστά του .
Ό,τι απέμεινε από την λεβεντιά του και την κορμοστασιά του Η Χαρικλειώ έκλαψε με φωνή , τράβηξε τα μαλλιά της , χτύπησε τα στήθη της .
«Γιέ μου , σπλάχνο των σπλάχνων μου , καρδούλα τής καρδιάς μου
Πουλάκι της φτωχής αυλής ,
Ανθέ της ερημιάς μου
Πως κλείσαν τα ματάκια σου
Και δεν θωρείς που κλαίω
Και δεν σαλεύεις , δε γρικάς
Τά που πικρά σού λέω ….»
Γιάννης Ρίτσος Επιτάφιος
Η Χαρικλειώ δεν ήταν άλλη μάνα , ήταν η μάνα που έκλαψε και αυτή τον γιό της . Δεν διέφερε από όλες τις μάνες του κόσμου . Ήταν η μάνα του Επιτάφιου .
«Μέρα Μαγιού μου μίσεψες
Μέρα Μαγιού σε χάνω ,
Άνοιξη , γιέ , πού αγάπαγες
Κι ανέβαινες απάνω «..
Η ταφή των οστών του αγωνιστή Διαμαντή της Χαρικλειώς έγινε στα μνήματα της Νέας Δήμητρας . Εκεί τον ακολούθησε το 1948 και η μάνα του . Δεν ήθελε να τον αφήσει μόνο .
Ο Διαμαντής δεν έζησε για να μάθει , για την καθιέρωση του οκτάωρου και την επέκτασή του σε όλον τον βιομηχανικό και βιοτεχνικό τομέα , με Νόμο στις 14 Αυγούστου του 1936 .
Μετά από χρόνια πήγε να τον συναντήσει εκεί και ο αδελφός του ο Γιάγκος , αφού ένιωθε όλη την τιμή , για τον αγώνα του αγαπημένου του αδελφού . Τώρα είναι εκεί ,στο χώμα της Νέας Δήμητρας,αγκαλιασμένοι . Από την μια πλευρά η μάνα του Χαρικλειώ και από την άλλη ο αδελφός του .
Θεσσαλονίκη, Μπεζεστένι, 2023.
Μια επιγραφή . Ένα μνημείο . Στην τοποθεσία Μπεζεστένι της Θεσσαλονίκης , μια επιγραφή ενημερώνει τον διαβάτη για τον αγώνα και τους νεκρούς εκείνης της ημέρας .Ο χρόνος κύλισε ,οι γενιές άλλαξαν ,μα οι λέξεις του Ρίτσου ,ηχούν ακόμα :
Μέρα Μαγιού μου μίσεψες , μέρα Μαγιού σε χάνω …»