Το μάζεμα των βοτάνων είναι μία αρχαία πρακτική, που συνδέεται στενά με τις παραδόσεις και την καθημερινότητα πολλών πολιτισμών όπως και τού χωριού μας Νέα Δήμητρα. Έτσι μάζευαν βότανα και φυτά για θεραπευτικούς, μαγειρικούς ή καλλυντικούς σκοπούς .
Τα βότανα συλλέγονται την κατάλληλη εποχή, όταν τα φυτά είναι πιο πλούσια σε θρεπτικά συστατικά και αρώματα . Κάποιοι άνθρωποι στο χωριό μας γνώριζαν σχετικά με την συλλογή , την αποθήκευση και την προετοιμασία των βοτάνων.
Ο Γιάννης ο Γκόγκος της Νέας Δήμητρας ήταν γνώστης της συλλογής βοτάνων και κατείχε μια πολύτιμη δεξιοτεχνία.
Ο Γιάννης είχε την ικανότητα να αναγνωρίζει και να συλλέγει τα βότανα και να κατανοεί την φύση γύρω του . Έτσι οι γνώσεις του περιλάμβαναν την διαδικασία αποξήρανσης και αποθήκευσης, εξασφαλίζοντας ότι οι ευεργετικές τους ιδιότητες διατηρούνται .
Γυρνούσε όλα τα βουνά και τα λιβάδια και περνώντας πολλές ώρες σε αυτά αναζητούσε και μάζευε τις καλύτερες ποικιλίες.
Τα βότανα που μάζευε ήταν :
Το χαμομήλι , που το χρησιμοποιούσαν συχνά σε μορφή τσαγιού για ανακούφιση από πόνους και άγχη .
Το Θυμάρι, που έχει αντισηπτικές και αντιφλεγμονώδεις ιδιότητες και χρησιμοποιείται και στην μαγειρική .
Η μέντα , για την ανακούφιση του πεπτικού συστήματος και για την φρεσκάδα της αναπνοής .
Η αγριάδα , για βελτίωση της πέψης .
Η ρίγανη , με ισχυρές αντιμικροβιακές ιδιότητες. Η ρίγανη προσθέτει εξαιρετική γεύση στα κρέατα και οι Νεοδημητριώτισσες μαγείρισσες την χρησιμοποιούσαν πολύ συχνά . Στα καφτεδάκια , στα κρέατα , στις πατάτες γιαχνί , στις πατάτες φούρνου , στις βραστές πατάτες σαλάτα με λεμόνι και κρεμμύδι .
Η λεβάντα , που την χρησιμοποιούσαν για την ηρεμία και την έβαζαν στα συρτάρια για να μοσχομυρίζουν τα ρούχα τους .
Μέσα από την εξερεύνηση στα βουνά ο Γιάννης αναπτύσσει μια βαθιά σχέση με την φύση και αυτή η επαφή τον έμαθε να εκτιμά την ομορφιά και την σημασία της διατήρησης του φυσικού περιβάλλοντος .
Ο Γιαννης πριν χρόνια μού διηγήθηκε ότι ο μπαμπάς μου Τάσος το Τσακάκκ του αφιέρωνε κάθε φορά στα γλέντια του χωριού ένα παραδοσιακό τραγούδι .
Ο λαϊκός οργανοπαίκτης της Νέας Δήμητρας Τάσος του Τσακάκκ αφιέρωσε το τραγούδι «Όσα βουνά κι αν πέρασα « στον Γιάννη γιορτάζοντας την φιλία τους και τις κοινές αναμνήσεις από τις δύσκολες αλλά και όμορφες στιγμές της ζωής .
Μπορεί να είχε και συμβολική σχέση με την ζωή του Γιάννη στα βουνά καθώς οι στίχοι του αναφέρονται σε περιπέτειες που καθώς συλλέγει τα βότανα και εξερευνά την φύση μπορεί να αντιμετωπίσει δύσβατα μονοπάτια ή καιρούς που τον δοκιμάζουν .
« Όσα βουνά κι αν πέρασα
Όλα τα παραγγέλνω
Βουνά μ’ να μην χιονίσετε
Κάμποι μην παχνιαστείτε
Ώσπου να πάω και να ‘ρθώ !
Βρίσκω τα χιόνια στα βουνά
Τους κάμπους παχνιασμένους
Βρίσκω και την αγάπη μου
Με άλλον παντρεμένη !
Πήρα τον δρόμο πίσω κλαίγοντας ! «
Ο φίλος του ο Τάσος το Τσακάκκ αφιέρωσε ταιριαστά το τραγούδι που αναφέρεται στα εμπόδια που ξεπερνούσε ο Γιάννης και αναγνώρισε την αφοσίωση και την υπομονή του στα δύσβατα μονοπάτια της φύσης .
Ο βοτανολόγος Γιαννης του Κιτικάκκ ήταν περισσότερο από έναν απλό συλλέκτη φυτών . Ήταν ένας αφηγητής που μοιραζόταν τις ιστορίες της φύσης και ένας θεραπευτής που έφερνε ανακούφιση και ευεξία !
Ελένη Τσιφτσόγλου
Έτος 2024