Το Δώρο στον Μουσταφά Κεμάλ .
Τα χωριά μας, οι πατρογονικές μας εστίες , ανήκαν στην Μητρόπολη Δέρκων την παλαιότατη αυτή Μητρόπολη της Ανατολικής Θράκης και της Ευρωπαϊκής Τουρκίας περιέβαλλε με τα εδάφη της δικαιοδοσίας της , γεωγραφικά , όλο το πολεοδομικό συγκρότημα της Κωνσταντινούπολης και σχημάτιζε ένα ημικύκλιο γύρω από αυτήν .
Αγκαλιάζοντας τη γη μας από την θάλασσα του Μαρμαρά έως τον Άνω Βόσπορο και την ενδοχώρα .
Η Μητρόπολη Δέρκων στις αρχές του 20 ου αιώνα περιελάμβανε εκτός των άλλων και τους οικισμούς , που συνέθεσαν το χωριό μας Νέα Δήμητρα .
Το Αγιασματάκι ( Tasoluk ),το Λαζάρκιοϊ (Yazlik)το Όκλαλι ( Oklali ), την Ακαλάνη ( Akalan ), το Αμπαρλί ( Ambarli )
Η Μητρόπολη είναιι μία εκ των εν Τουρκία ενεργών Μητροπόλεων του Οικουμενικού Πατριαρχείου Κωνσταντινουπόλεως. ‘Εχει έδρα στα Θεραπειά και υπάρχουν εν ενεργεία 8 ναοί . »Η Μητρόπολη Δέρκων διατηρήθηκε και μετά την Ανταλλαγή των Πληθυσμών σύμφωνα με την Συνθήκη της Λωζάνης γιατί είχε έδρα στα Θεραπειά της Κωνσταντινούπολης.
Εκκλησιαστικώς τα χωριά μας υπάγονταν στην Μητρόπολη Δέρκων και διοικητικώς στην πόλη της Τσατάλτζας ( Μέτρες ) και στην Νομαρχία Κωνσταντινούπολης.
Όπως αναφέρει ο χωριανός μας συγγραφέας Γεώργιος Μάνος στο βιβλίο του, στην Μητρόπολη Δέρκων είναι τα έγγραφα των παππούδων μας , τα βαφτιστικά και τα στεφανοχάρτια . Εκεί, στα κιτρινισμένα χαρτιά της Μητρόπολης ,χαραγμένα με καλλιγραφικά γράμματα ,ήταν τα ονόματα των παππούδων μας , η συνέχεια και η ρίζα μας .
Η Τσατάλτζα, οι Μέτρες ήταν η πόλη μας . Έίναι πόλη και αγροτική περιοχή στην Κωνσταντινούπολη και λεγόταν Εργίσκη ή Μέτρες . Χτισμένη στην οροσειρά ανάμεσα στον Μαρμαρά και στην Μαύρη Θάλασσα, ήταν γεμάτη ελληνικές φωνές,εκκλησίες και παζάρια ,όπου ακούγονταν τραγούδια της Ρωμιοσύνης.
Και ύστερα … ο Οκτώβρης του 1922 .
Ξαφνικά ο κόσμος μας έγειρε απότομα και έγινε η βίαιη και εσπευσμένη εκκένωση της Ανατολικής Θράκης από τον πληθυσμό και τον στρατό και η παραχώρησή της στους Τούρκους .Η παράδοσή της έγινε στους Τούρκους, που ούτε πολέμησαν όταν την απελευθέρωσαν οι Έλληνες , ούτε πολέμησαν να την ανακαταλάβουν .Και έτσι την πήρε δώρο ο Μουσταφά Κεμάλ ! Ιστορική αδικία και προδοσία που βίωσαν οι Έλληνες πρόγονοι μας .
Άλλοι έμειναν εκεί στην πατρογονικές εστίες θαμμένοι , άλλοι έχασαν την ζωή τους κατά τις στιγμές της εκκένωσης και άλλοι έφτασαν τσακισμένοι ως πρόσφυγες στην ελεύθερη Ελλάδα .
Οι στιγμές θλίψης , απόγνωσης , απώλειας αλλά και το πείσμα και η δύναμη τους ήταν σε μέγιστο βαθμό γι’ αυτούς τους ανθρώπους που αναγκάστηκαν να αφήσουν τις πατρογονικές τους εστίες .
Κατά την μετακίνηση αυτή ούτε ο καιρός ήταν μαζί τους . Το ταξίδι ξεκίνησε και έπεφτε δυνατή βροχή . Οι άμαξες βούλιαζαν στις λάσπες και έτριζαν οι ξύλινες ρόδες των κάρων . Σχηματίζονταν ατελείωτα καραβάνια .Όλοι μαζεύτηκαν στην Ραιδεστό που ήταν το κοντινότερο λιμάνι και περίμεναν για μέρες, μέχρι που τους φόρτωσαν στα καράβια και βγήκαν στην Θεσσαλονίκη.
Τον Οκτώβριο του 1922 κάποιοι έφυγαν από την Πατρίδα, πήγαν με τα κάρα σε κοντινά μέρη της Δυτικής Θράκης και ξαναγύρισαν πίσω .
Από το βιβλίο του Γιώργου Μάνου «Χρόνοι Δίσεκτοι και Μήνες Οργισμένοι» διαβάζουμε για τον πρώτο ξεσηκωμό του 1922..» κάποιοι διάλεξαν την στεριά και μπήκαν στην αράδα .Ένα μακρύ φιδωτό ποτάμι από αραμπάδες, διάβαινε βουβό της μοίρας της κακιάς τον δρόμο .Η άκρη του χάνονταν μακριά στ’ αψηλώματα , εκεί που ο ουρανός ακούμπαγε τη γής. Και στο διάβα του έσμιγαν , από δεξιά και ζερβά, κι άλλοι αραμπάδες , και το ποτάμι φούσκωνε και θέριευε , και μαζί θέριευε κι ο πόνος του ξεσηκωμού …η φάρα η ρωμαίικη γνώριζε εκείνην την ώρα , την κατάρα του ξεριζωμού. «
Κάποιοι ξαναγύρισαν πίσω στην Πατρίδα .
Τον Ιούλιο του 1923 υπεγράφη η Συνθήκη της Λωζάννηςκαι όλα τελείωσαν οριστικά . Η ισχύς της ήταν από τον Αύγουστο του επόμενου έτους το 1924 .Το βασικό κριτήριο για την ανταλλαγή ήταν η θρησκεία και όχι η εθνικότητα . Η Συνθήκη της Λωζάνης ήταν η μόνη Συνθήκη που προέβλεπε Ανταλλαγή των Πληθυσμών με βάση το θρήσκευμα .
Διαβάζουμε από το πρώτο βιβλίο της τριλογίας του Γεωργίου Μάνου …»Αρχές καλοκαιριού του ’24 ,βγήκαν πρόσφυγες με την ανταλλαγή από τις Μέτρες στον σταθμό του Σαρήγκιολ (Κρηστώνη ), όξω από το Κιλκίς …Βγήκανε από τις Μέτρες με το τρένο στο Ντεντέ Αγάτς κι από κει με βαπόρι στο Χαρμανίκιοϊ ,στον Εύοσμος Θεσσαλονίκης σ’ έναν αλωνότοπο , λίγο έξω από την Θεσσαλονίκη . Δέκα μέρες οι γυναίκες με τα παιδιά κάθονταν στο σταθμό και οι άντρες τροϋρνούσανε στα γύρω τα μέρια , να βρούνε τόπο να στήσουνε χωριό .Απ’ τα πολλά καταστάλαξαν εδώ που είναι σήμερις το χωριό μας .Εδώ τότες ήταν τουρκικό τσιφλίκι «.
Με γραφικότητα περιγράφει ο συγγραφέας χωριανός μας Γεώργιος Μάνος την εγκατάσταση των προσφύγων και τον αγώνα τους να ανασυγκροτηθούν και να χτίσουν μια νέα ζωή σε μια καινούργια πατρίδα .
Ας μην ξεχνάμε την φωνή των προγόνων μας που αντηχεί στο παρόν διδάσκοντάς μας για την ανθεκτικότητα και την αξιοπρέπεια τους .
Η καινούργια αυτή Πατρίδα τους περίμενε και το ίδιο και η γη ,να την ξεχερσώσουν , να την οργώσουν ,να την καλλιεργήσουν και να ριζώσουν με ελπίδα και δύναμη .
Αλλά οι πρόσφυγες κουβαλούσαν πάντα μέσα τους σαν μια πληγή που δεν επουλώθηκε ποτέ , το δώρο στον Μουσταφά Κεμάλ !