Το ασβέστωμα (χρίσιμο) των σπιτιών στη Νέα Δήμητρα το Πάσχα.
Πολλά έθιμα συναντάμε στις μέρες των μεγάλων θρησκευτικών εορτών όπως τα Χριστούγεννα , το Πάσχα και το Δεκαπενταύγουστο στο χωριό μας Νέα Δήμητρα .
Ένα από αυτά είναι και το έθιμο ασβεστώματος των σπιτιών και είναι ένα από τα έθιμα του Πάσχα μιάς άλλης εποχής.
Υπάρχουν κάποιοι που το τηρούν και το διατηρούν μέσα στα χρόνια.
Έτσι βλέπουμε φρεσκοβαμμένα πεζούλια ,μάντρες και αυλές επιλέγοντας το λευκό χρώμα και δείχνει την καθαριότητα και την αρχοντιά . Το λευκό χρώμα επίσης δείχνει και την αγνότητα προετοιμάζοντας τα σπίτια για την Ανάσταση του Χριστού.
Στο χωριό μας τα σπίτια χρίζονταν ( ασβεστώνονταν ) εσωτερικά και εξωτερικά.
Οι νοικοκυρές της Νέας Δήμητρας έκαμναν πολλές δουλειές στα σπιτικά τους αυτές τις μέρες για να υποδεχθούν την ανάσταση του Χριστού.
Θυμάμαι τις ασβεστωμένες αυλές των γιαγιάδων μας !
Οι νοικοκυρές εκτός από τις άλλες δουλειές για το Πάσχα ήταν επιφορτισμένες και με το ‘ χρίσιμο’.
Ιδιαίτερα το Πάσχα τα μικρά σπίτια τού Εποικισμού έλαμπαν από καθαριότητα. Μετά το ‘ χρίσιμο’ ακολουθούσε το βάψιμο τού πρεβαζιού , όπως το έλεγαν .
Κρατούσαν μία κλωστή περασμένη σε ασβέστη με λουλάκι για να γίνει μπλέ , υπογράμμιζαν το κάτω μέρος του εξωτερικού τοίχου του σπιτιού και έβαφαν το περβάζι ή πρεβάζι που το έλεγαν .
Κάποιες νοικοκυρές το έβαφαν και γκρι χρώμα.
Έτσι έβλεπες παλιά όλα τα σπιτάκια των Νεοδημητριωτών βαμμένα με τα ίδια χρώματα .
Το έθιμο αναβιώνει , με σκοπό η αυλή να είναι περιποιημένη και καθαρή τη στιγμή που θα περάσει η πομπή του επιταφίου, τη Μεγάλη Παρασκευή .
Το 1938 ο Μεταξάς επέβαλε με διάταγμα που όριζε το υποχρεωτικό ασβέστωμα στα σπίτια των νησιών για την αποτροπή διάδοσης ασθενειών από τα καράβια που τα προσέγγιζαν .
‘Έτσι τα σπίτια στα νησιά έγιναν άσπρα υπό την αυστηρή επίβλεψη του χωροφύλακα !
Τα λευκά σπίτια με μπλε λεπτομέρειες έγιναν το σήμα κατατεθέν του Αιγαίου !
‘Έτσι και τα άσπρα βαμμένα σπιτάκια τού Εποικισμού με τα μπλε ή γκρι πρεβάζια είναι το σήμα κατατεθέν της νοικοκυροσύνης της Νέας Δήμητρας!
Περνώντας αυτές τις μέρες από τα σπίτια του χωριού μας θα δούμε τις ασβεστωμένες αυλές και τους περιποιημένους κήπους .
Όλα θα είναι καθαρά για να υποδεχθούν την Ανάσταση του Χριστού.
Μια βόλτα στο αγαπημένο μας χωριό Νέα Δήμητρα θα σάς πείσει για αυτήν την καθαριότητα!
Μοσχομύριζαν οι αυλές και η μυρωδιά τού φρεσκοβαμμένου ανακατευόταν με τη μυρωδιά της ανθισμένης πασχαλιάς, του ανθισμένου κρίνου , της ανθισμένης δεντρόγιας και δημιουργούσαν μια ατμόσφαιρα γαλήνης και κατάνυξης .
Προλάβαιναν να ανθίσουν όλα για να στολίσουν τον Επιτάφιο !
Και ήταν ένα θέαμα πάρα πολύ όμορφο που μάς έχει μείνει στη μνήμη μας και μάς ξεσηκώνει!
Και το ασβέστωμα πολλές γυναίκες το διατηρούν στο χωριό μας .
Διατηρούν το έθιμο όπως το πήραν από τους γονείς μας , τους παλαιούς που ήξεραν να δίνουν αρχοντιά και λαμπρότητα στα σπιτικά τους !
Για την πιστή τήρηση και διατήρηση του εθίμου αυτού το βραβείο θα το δώσω στην αδελφή μου Νούλα Τσιφτσόγλου , πού αν περάσετε από το σπίτι της θα θαυμάσετε και θα ξαναθυμηθείτε το ασβέστωμα των σπιτιών στη Νέα Δήμητρα! Η Νούλα διατηρεί το έθιμο ζωντανό και η φροντίδα για το σπίτι της τιμά την παράδοση της Νέας Δήμητρας
Εύχομαι να είναι γερή και να ομορφαίνει το σπίτι της πάντα και η μαμά μας Φωτούλα σίγουρα θα καμαρώνει από εκεί ψηλά !
Ελένη Τσιφτσόγλου
2023Το ασβέστωμα (χρίσιμο) των σπιτιών στη Νέα Δήμητρα το Πάσχα.
Πολλά έθιμα συναντάμε στις μέρες των μεγάλων θρησκευτικών εορτών όπως τα Χριστούγεννα , το Πάσχα και το Δεκαπενταύγουστο στο χωριό μας Νέα Δήμητρα .
Ένα από αυτά είναι και το έθιμο ασβεστώματος των σπιτιών και είναι ένα από τα έθιμα του Πάσχα μιάς άλλης εποχής.
Υπάρχουν κάποιοι που το τηρούν και το διατηρούν μέσα στα χρόνια.
Έτσι βλέπουμε φρεσκοβαμμένα πεζούλια ,μάντρες και αυλές επιλέγοντας το λευκό χρώμα και δείχνει την καθαριότητα και την αρχοντιά . Το λευκό χρώμα επίσης δείχνει και την αγνότητα προετοιμάζοντας τα σπίτια για την Ανάσταση του Χριστού.
Στο χωριό μας τα σπίτια χρίζονταν ( ασβεστώνονταν ) εσωτερικά και εξωτερικά.
Οι νοικοκυρές της Νέας Δήμητρας έκαμναν πολλές δουλειές στα σπιτικά τους αυτές τις μέρες για να υποδεχθούν την ανάσταση του Χριστού.
Θυμάμαι τις ασβεστωμένες αυλές των γιαγιάδων μας !
Οι νοικοκυρές εκτός από τις άλλες δουλειές για το Πάσχα ήταν επιφορτισμένες και με το ‘ χρίσιμο’.
Ιδιαίτερα το Πάσχα τα μικρά σπίτια τού Εποικισμού έλαμπαν από καθαριότητα. Μετά το ‘ χρίσιμο’ ακολουθούσε το βάψιμο τού πρεβαζιού , όπως το έλεγαν .
Κρατούσαν μία κλωστή περασμένη σε ασβέστη με λουλάκι για να γίνει μπλέ , υπογράμμιζαν το κάτω μέρος του εξωτερικού τοίχου του σπιτιού και έβαφαν το περβάζι ή πρεβάζι που το έλεγαν .
Κάποιες νοικοκυρές το έβαφαν και γκρι χρώμα.
Έτσι έβλεπες παλιά όλα τα σπιτάκια των Νεοδημητριωτών βαμμένα με τα ίδια χρώματα .
Το έθιμο αναβιώνει , με σκοπό η αυλή να είναι περιποιημένη και καθαρή τη στιγμή που θα περάσει η πομπή του επιταφίου, τη Μεγάλη Παρασκευή .
Το 1938 ο Μεταξάς επέβαλε με διάταγμα που όριζε το υποχρεωτικό ασβέστωμα στα σπίτια των νησιών για την αποτροπή διάδοσης ασθενειών από τα καράβια που τα προσέγγιζαν .
‘Έτσι τα σπίτια στα νησιά έγιναν άσπρα υπό την αυστηρή επίβλεψη του χωροφύλακα !
Τα λευκά σπίτια με μπλε λεπτομέρειες έγιναν το σήμα κατατεθέν του Αιγαίου !
‘Έτσι και τα άσπρα βαμμένα σπιτάκια τού Εποικισμού με τα μπλε ή γκρι πρεβάζια είναι το σήμα κατατεθέν της νοικοκυροσύνης της Νέας Δήμητρας!
Περνώντας αυτές τις μέρες από τα σπίτια του χωριού μας θα δούμε τις ασβεστωμένες αυλές και τους περιποιημένους κήπους .
Όλα θα είναι καθαρά για να υποδεχθούν την Ανάσταση του Χριστού.
Μια βόλτα στο αγαπημένο μας χωριό Νέα Δήμητρα θα σάς πείσει για αυτήν την καθαριότητα!
Μοσχομύριζαν οι αυλές και η μυρωδιά τού φρεσκοβαμμένου ανακατευόταν με τη μυρωδιά της ανθισμένης πασχαλιάς, του ανθισμένου κρίνου , της ανθισμένης δεντρόγιας και δημιουργούσαν μια ατμόσφαιρα γαλήνης και κατάνυξης .
Προλάβαιναν να ανθίσουν όλα για να στολίσουν τον Επιτάφιο !
Και ήταν ένα θέαμα πάρα πολύ όμορφο που μάς έχει μείνει στη μνήμη μας και μάς ξεσηκώνει!
Και το ασβέστωμα πολλές γυναίκες το διατηρούν στο χωριό μας .
Διατηρούν το έθιμο όπως το πήραν από τους γονείς μας , τους παλαιούς που ήξεραν να δίνουν αρχοντιά και λαμπρότητα στα σπιτικά τους !
Για την πιστή τήρηση και διατήρηση του εθίμου αυτού το βραβείο θα το δώσω στην αδελφή μου Νούλα Τσιφτσόγλου , πού αν περάσετε από το σπίτι της θα θαυμάσετε και θα ξαναθυμηθείτε το ασβέστωμα των σπιτιών στη Νέα Δήμητρα! Η Νούλα διατηρεί το έθιμο ζωντανό και η φροντίδα για το σπίτι της τιμά την παράδοση της Νέας Δήμητρας
Εύχομαι να είναι γερή και να ομορφαίνει το σπίτι της πάντα και η μαμά μας Φωτούλα σίγουρα θα καμαρώνει από εκεί ψηλά !
Ελένη Τσιφτσόγλου
2023