Του Άη – Λιά στην Νέα Δήμητρα
Η λέξη Ηλίας προέρχεται από το εβραϊκό όνομα elijah και σημαίνει ο Κύριος είναι ο Θεός .Τα ξωκκλήσια του Προφήτη Ηλία χτίζονται πάντα σε μεγάλα υψόμετρα .Ο λόγος σχετίζεται με τη λαϊκή παράδοση που αναφέρει ότι ο Ηλίας ήταν ναύτης , που η θάλασσα προσπάθησε πολλές φορές να τον πνίξει . Έτσι όταν βαρέθηκε τα ταξίδια αποφάσισε να βρει ένα μέρος, που να μην ξέρουν τι είναι θάλασσα και καράβι .
Ο Προφήτης Ηλίας άσκησε το προφητικό του χάρισμα επί 25 έτη και προ είπε την έλευση του Χριστού στη γη, 816 χρόνια πριν τη γέννησή του . Προικισμένος με θαυματουργή δύναμη αγωνίστηκε με ζήλο και αυταπάρνηση για την εξύψωση της λατρείας του Θεού .
Πολλά είναι και τα πανηγύρια , που γίνονται προς τιμήν του . Ο προφήτης Ηλίας έχει αυτοδίκαια αντικαταστήσει τον νεφεληγερέτη Δία , τον κύριο του ήλιου αλλά και της αστραπής, της βροντής και των ανέμων.
Η γιαγιά μου η Ταάκαινα έλεγε ότι όταν αστράφτει και βροντάει ο Προφήτης Ηλίας κυνηγάει το δράκο ή το διάβολο με το άρμα του στον ουρανό και χρησιμοποιεί ως όπλο τον κεραυνό. Εμείς μικρά παιδιά τότε, το πιστεύαμε και το κάναμε μια τρομερή εικόνα μέσα στο μυαλό μας .
Ο Προφήτης Ηλίας εορτάζεται στις 20 Ιουλίου και αναφέρεται και ως προστάτης των αρτοποιών και των φουρνάρηδων .
Την παραμονή της εορτής του , πηγαίναμε στο εξωκλήσι , που βρίσκεται μεταξύ των αμπελιών του χωριού μας και της περιοχής του χωριού Άνω Αποστόλων , να λειτουργηθούμε και να προσευχηθούμε . Μεγάλες παρέες γυναίκες και εμείς μικρά
Κορίτσια , παίρναμε το δρόμο προς τα αμπέλια ανατολικά του χωριού μας . Όταν ξεμακραίναμε από το χωριό, σε μια στιγμή δεν φαινόταν πια, τα σπίτια του . Ανεβαίνοντας για τα αμπέλια , σιωπή και ερημιά απλώνονταν παντού .Γαργαλούσε την μύτη μας , η βουνίσια αύρα από την ευωδία του θυμαριού , της ρίγανης και χάιδευε το πρόσωπο και τα μάγουλα μας .Όσο φτάναμε στα αμπέλια νιώθαμε ότι πλησιάζουμε το Θεό , πως βρισκόμαστε κοντά του . Το ύψος σε κάνει να σιωπάς, να νιώθεις δέος και θαυμασμό για το μεγαλείο του κόσμου . Το βλέμμα σου φεύγει στην απεραντοσύνη και ο θαυμασμός πολλαπλασιάζεται .
Πηγαίνοντας εκεί ακούγαμε τα κουδουνίσματα από τα πρόβατα και οι φωνές από το χωριό ξεμακραίνανε . Στρίβοντας δεξιά και περνώντας ένα βουνό βρισκόμασταν σε ένα ξέφωτο .Στην πλαγιά ενός άλλου λόφου ήταν χτισμένο το ξωκλήσι του Αη – Λιά , των Άνω Αποστόλων .
Μιλώντας και συζητώντας η διαδρομή μας φαινόταν πολύ μικρή . Μαζί μας ήταν η θεία η Λαμπρινή η Βασιλειάδου , η θεία η Αναστασία η Καλφοπούλου και η κόρη της Κωνσταντούλα , η θεία η Αμαλία η Ιωακειμίδου , η Τριανταφυλλιά η Καραμανλή με την αδελφή της Άννα , η Κατίνα η Τσιφτσόγλου , η Μαριάνθη η Τσιφτσόγλου , η Ζαχαρούλα η Αλμπάνη , η Θωμαή η Μάρογλου , η αδελφή μου η Νούλα η Τσιφτσόγλου , η Πασχαλιώ Μαντόπουλου , η Ελπινιώ η Ζηρίδου , η θεία Βασίλω η Τσελεπάκη και η Θεανώ η Βασιλοπούλου . Μια χαρούμενη παρέα ήμασταν , που λέγαμε αστεία και τραγούδια στον δρόμο, για το ξωκλήσι του Άη- Λιά .
Πηγαίναμε από νωρίς και δροσιζόμασταν στην πηγή, που είναι κοντά στο ξωκλήσι. Λίγα χιλιόμετρα έξω από το χωριό Άνω Απόστολοι είναι χτισμένο το ξωκλήσι που στολίζει την ερημιά και συμπληρώνει την ομορφιά της τοποθεσίας του . Η κοντινή απόσταση από το χωριό Άνω Απόστολοι είναι και η ευκαιρία για μια μικρή βόλτα με τα πόδια μέχρι εκεί . Το ξωκλήσι είναι ζωσμένο από καταπράσινα δέντρα .
Ευλογία να δίνει ο Θεός και ο Προφήτης σε αυτόν , που το έχτισε . Το έχτισε με πολύ μεράκι και αγάπη ο παπαδάσκαλος Δημήτριος Κομνηνός εφημέριος και δάσκαλος του χωριού Άνω Απόστολοι με καταγωγή από το χωριό Κομνηνά Ξάνθης από γονείς που ήρθαν από την Σηλυβρία της Ανατολικής Θράκης και το χάρισε στους πιστούς χριστιανούς .Είναι κι αυτό ένα δημιούργημά του , ανάμεσα στα τόσα , που έχει προσφέρει ο πατερ Δημήτριος για τον τόπο αυτόν . Ήταν τόσο ωραία η προσευχή εκεί πάνω , γιατί όπως βρίσκεσαι μακριά από την κίνηση και τον κόσμο, θαρρείς πως βρίσκεσαι πιο κοντά στο Θεό . Και αυτή η προσευχή σου θαρρείς πως είναι , πιο αποδεκτή από τον Προφήτη Ηλία . Στο ξωκλήσι γινόταν ο Εσπερινός και πριν βραδιάσει παίρναμε το δρόμο της επιστροφής. Εκεί στην μικρή εκκλησούλα γινόταν και μια επικοινωνία και γνωριμία με τους κατοίκους των χωριών γύρω μας .
Αφού παίρναμε την χάρη του Προφήτη Ηλία και γεμίζαμε με τόσες πολλές εικόνες το μυαλό μας , επιστρέφαμε ευχαριστημένοι, στο χωριό μας .
Κάποιες φορές πηγαίναμε και το πρωινό της ημέρας της γιορτής ,του Αη Λιά .Όλο και κάποια τρακτέρ με σκαρφαλωμένους χωριανούς στην καρότσα περνούσε και μας έπαιρνε . Όλα τα πρωινά της γιορτής κυλούσαν ήσυχα .
Το πρωινό όμως της 20/7/1974 ήταν πολύ διαφορετικό και λυπηρό.
Όταν γυρίσαμε στο σπίτι με την ξαδέλφη μου Εύα Παναγιωτίδου το πρωινό αυτό , η θεία Χαρίκλεια άνοιξε το ραδιόφωνο για να ακούσει «Το σπίτι των ανέμων» και τότε έλεγε για την επιστράτευση και την εισβολή στην Κύπρο από τους Τούρκους .Πέρασαν τα χρόνια και εν έτη 2023 , η Κύπρος δυστυχώς παραμένει ακόμη υπό Τουρκική Κατοχή .
Οι γιορτές και οι παραδόσεις συνδέονται με τις ιστορικές μνήμες και τις προκλήσεις που αντιμετωπίζει ο Ελληνισμός .
Πόσο λαχταρώ να ξανακάνω αυτήν την διαδρομή με τα πόδια προς το ξωκκλήσι του Άη- Λιά πάνω από τα αμπέλια της Νέας Δήμητρας .
Ελένη Τσιφτσόγλου
‘Έτος 2023