Τα Πηγάδια της Νέας Δήμητρας
Στην καρδιά της Νέας Δήμητρας,το νερό υπήρξε πάντα το πιο πολύτιμο αγαθό , η πηγή της ζωής . Για να καλύψουν τις ανάγκες τους σε νερό οι Νεοδημητριώτες μόλις εγκαταστάθηκαν στην καινούργια πατρίδα , έφτιαξαν πηγάδια και προσπάθησαν να τιθασεύσουν το υπέρτατο αυτό αγαθό . Τα πηγάδια ήταν γεωτρήσεις που δημιουργούσαν μια τρύπα στο έδαφος μέχρι να φανεί το νερό .
Η λέξη πηγάδι σημαίνει πηγή νερού. Γι’ αυτήν την δουλειά υπήρχαν έμπειροι τεχνίτες που λέγονταν πηγαδάδες και είχαν γνώσεις για το πού έχει νερό . Τα πηγάδια ανοίγονταν με τα χέρια και ήταν μια πολύ εξοντωτική και επικίνδυνη δουλειά . Έβγαζαν το χώμα με τον κουβά και έσκαβαν συνεχώς με τον κασμά και το «λισγκάρι». Όταν έβρισκαν το νερό , τότε επένδυαν το πηγάδι με πέτρες , για να είναι σταθερό. Μετά αναλάμβανε ο σιδεράς για να κατασκευάσει τον κύλινδρο που είχε μανιβέλα , για να ανεβάζει τον κουβά με την αλυσίδα , που την έλεγαν τσικρίκκ.
Δίπλα στο πηγάδι συνήθως έφτιαχναν την γούρνα για να πλένουν ή για να ποτίζουν τα ζώα τους .
Τα μεγάλα πηγάδια με αντλία τα γνωστά μαγγανοπήγαδα λειτουργούσαν με άλογα , για να βγάζουν περισσότερο νερό και να ποτίζουν μπαχτσέδες και χωράφια . Μαγγανοπήγαδο είχε μόνο ο Παπαδάς ο Απόστολος στον μπαχτσέ του .
Τα πηγάδια υπήρχαν σε πολλά σπίτια και είχαν πόσιμο , δροσερό νερό . Πηγάδι θυμάμαι είχε ο Τσαγκάρης μπάρμπα Γιάγκος , ο Τάσος ο Τσιφτσόγλου ο Τσάκος , ο Στέφανος του Νάνου , ο Βασίλης ο Βασιλόπουλος ,ο Γρηγοριάδης ο Νίκος , ο Νατσόπουλος ο Χρήστος, , ο Πλαταράς ο Θανασός ,
Ο Πλαταράς ο Γιάννης , ο Πλαταράς ο Λιονταρής , ο Γρηγοριάδης ο Νικολάκης ,
Ο Γκοτζίδης ο Κωνσταντής ,ο Αξονίδης ο Χριστόδουλος , ο Αλμπανίδης ο Χρήστος ,
Ο Γκάιτατζης ο Θανάσης , ο Αργυρόπουλος ο Σταύρος ,ο Αρβανιτίδης ο Αντώνης , ο Μπόσκος ο Γιώργος , ο Σταματιάδης ο Γιάννης , ο Ιωαννίδης ο Δημητρός , ο Φύλακτος ο Σοαντζόγλου , ο Σπαρταλίδης ο Παντελής ,ο Τσέτας ο Βασίλης , ο Μήττας ο Θόδωρος , η Μάρθα του Αλεξιάδη , ο Μάνος της Κωνσταντινιάς, ο Τακίδης ο Γιώργης , ο Γιάνγκογλου ο Θεοκλής , η Ερασμία του Νικολαΐδη , ο Διαμαντής ο Καλφόπουλος , ο Θανάσης ο Καλφόπουλος , ο Παρπαράς ο Στέργιος , ο Παναγιωτίδης ο Βασίλης της Καλής , η Φρόσω η Στράντζαλη , ο Χαράλαμπος ο Δημητριάδης και τόσοι άλλοι .
Κάθε πηγάδι είχε τη δική του ιστορία και τις δικές του αναμνήσεις .Τα πηγάδια τα χρησιμοποιούσαν οι γονείς μας και για παγωνιέρες καθώς κατέβαζαν το καρπούζι με τον κουβά και το άφηναν μέχρι να κρυώσει , δίνοντας την απόλαυση ενός δροσερού καρπουζιού , μέσα στην καυτή ζεστή .Τα πηγάδια επίσης ήταν αυτά που πρωταγωνιστούσαν στον Κλήδονα με το αμίλητο νερό. Αυτό ήταν στοιχείο της καθημερινής ζωής του χωριού και της τοπικής παράδοσης καθώς χρησίμευαν και σε τελετουργίες , όπως αυτή του Κλήδονα .
Πόσες φορές βρεθήκαμε δίπλα τους για να ξεδιψάσουμε , γεμίζοντας τις χούφτες μας με γάργαρο νερό .
Αλλά τα πηγάδια , όπως και οι άνθρωποι, δεν μένουν ίδια στο χρόνο . Όταν ήρθε το πόσιμο νερό στα σπίτια ,τα πηγάδια περιφρονήθηκαν και κλειδώθηκαν .
Παρόλο που κάποτε αποτελούσαν τον πυρήνα της ζωής στο χωριό , η ανάγκη για ευκολότερη πρόσβαση στο νερό τα έκανε να ξεχαστούν και να στερέψουν .
Και αφού στέρεψαν αυτά , στέρεψε μαζί τους και η «μυθολογία» τους !
Ελένη Τσιφτσόγλου
Έτος 2023