Τα Άλογα της Νέας Δήμητρας
Η φύση , όταν είχε μεράκι έπλασε τα άλογα .Και όταν ο άνθρωπος τα εξημέρωσε ,δεν ήταν μόνο για να δαμάσει τη δύναμή τους ,αλλά για να συμπορευτεί μαζί τους . Η εξημέρωσή τους αποσκοπούσε στην χρησιμοποίηση της σωματικής τους δύναμης για την εκτέλεση διαφόρων εργασιών. Τα άλογα κυρίως τα χρησιμοποιούσαν ώς μεταφορικό μέσο καθώς ήταν η βασική κινητήρια δύναμη που έσερναν την άμαξα με δύο ρόδες ή με τέσσερις. Τα δυνατά αυτά ζώα τα είχαν ως μέλη της οικογένειάς τους και στο χωριό μας Νέα Δήμητρα και ήταν οι πρωταγωνιστές στο όργωμα και στην καλλιέργεια της γης. Ήταν τόσο δύσκολη η άρωση που μόνο με την δύναμη του αλόγου , μπορούσε να γίνει.
Ένας κόσμος μακρινός που παραμένει βαθιά ριζωμένος στις καρδιές όσων τον έζησαν .
Σε κάθε αυλή στην άκρη της αποθήκης ήταν το μέρος που «σταυλιζόταν» το άλογο. Δίπλα στον τοίχο ήταν κρεμασμένα τα γκέμια του, τα χαμούτια, οι αναβολείς, η σέλα, τα καπίστρια, τα κεφαλάρια ,τα πέταλα. Εξέχουσα θέση κατείχαν στο μέρος αυτό και τα στολίδια του, όπως οι χάντρες και οι κορδέλες. Ανάμεσα σε αυτά ήταν το ματόχαντρο , που ξεχώριζε .
Το κάρο ήταν ξύλινο με μεταλλικά τμήματα και τα πλαϊνά του ήταν ζωγραφισμένα, με διάφορες παραστάσεις.Για να κινηθεί η άμαξα έπρεπε να προετοιμαστεί. Πρωί -πρωί «έζεβαν « το άλογο και στρώναν στο κάρο τα κιλίμια, «χράμια» για να κινήσουν για τα χωράφια τους.
Η χρήση του κάρου με τα άλογα ως μεταφορικό μέσο κατείχε ιδιαίτερη θέση στο χωριό μας .Στο πίσω μέρος του κάρου ήταν όλη η οικογένεια με τα καπέλα και τις μαντήλες. Όλοι έτοιμοι για το δύσκολο ταξίδι της βιοπάλης στα χωράφια .Τότε οι καρόδρομοι ήταν γεμάτοι κόσμο . Άλλοι πήγαιναν και άλλοι γυρνούσαν και το άλογο με την περήφανη όψη του, έσερνε το κάρο στον προορισμό του. Ο ιδιοκτήτης του το αντάμοιβε κρεμώντάς του στον λαιμό τον ντορβά με την βρώμη ,που ήταν η τροφή του.Το άλογο δεν ζητούσε πολλά και η προςφορά του σε εργασία ήταν μεγαλύτερη .Στα άλογα έδιναν ονόματα πότε ανάλογα με το τρίχωμα τους, πότε με κάποιο ιδιαίτερο χάρισμά τους,όπως ο Ψαρής ,ο Καράς,ο Μαύρος, η Ντιάνα , η Πετρούλα .Τα στόλιζαν με χαϊμαλιά, κουδουνάκια και διάφορες χάντρες .Το στόλισμα ήταν πιο προσεγμένο όταν παίρνανε μέρος σε κάποιο διαγωνισμό που γίνονταν στις γιορτές ή στα πανηγύρια. Στο πανηγύρι του χωριού μας γίνονταν ιπποδρομίες και ποδηλατοδρομίες.
Τα άλογα έχουν γεννηθεί για να τρέχουν και μόνο τα γκέμια του καβαλάρη ,μπορούσαν να σταματήσουν την ορμή τους.Οι νέοι της εποχής εκείνης έτρεχαν με δεξιοτεχνία πάνω στο άλογο και οι κοπέλες τους καμάρωναν .Το αγέρωχο και με την ωραία όψη άτι, το εύρωστο αρσενικό έτρεχε και ήταν ταυτισμένο με την αίσθηση της ελευθερίας .
Στους γάμους για την μεταφορά της προίκας των κοριτσιών και την μετακίνηση της νύφης από άλλο κοντινό χωριό οι φίλοι του γαμπρού τα στόλιζαν με τα καλύτερα και πιο εντυπωσιακά καλούδια και συνόδευαν το»αλάι», την πομπή της νύφης . Αυτό το συνονθύλευμα αλόγων και ανθρώπων δημιουργούσε όλο αυτό το κύμα της χαράς . Η «χαρά «ήταν ο γάμος .
Με τα άλογα και τα κάρα πηγαίναμε στα πανηγύρια των διπλανών χωριών. Πέντε -έξι κάρα μετέφεραν σχεδόν το μισό χωριό σε άλλο χωριό για το πανηγύρι, για προσκύνημα και διασκέδαση .
Τα πιο ζωηρά άλογα τα είχαν ο Σαράντης ο Σταματιάδης,ο Τσιφτσόγλου ο Τάσος , οι Ρασάδες, ο Ζαφειράκης ο Μήττας .Τα πανέξυπνα και όμορφα αυτά ζώα πρόσφεραν πολλά στους ανθρώπους και είναι η καλύτερη κατάκτησή τους.Εμείς μικρά παιδιά μεγαλώναμε μαζί με αυτά τα ιδιαίτερα και όμορφα ζώα .Αυτά τα ζώα δεν ήταν μόνο μεταφορικά μέσα αλλά και πηγή υπερηφάνειας και συναισθημάτων .Οι μπαμπάδες μας τα περιποιόταν πολύ και φρόντιζαν και για το ‘πετάλωμα» στον πεταλωτή , τον “αλμπάνη”. Οι ειδικοί αυτοί τεχνίτες τοποθετούσαν τα πέταλα στις οπλές του ζώου, για να μην καταστρέφονται.Ήταν τέχνη το»πετάλωμα» και θυμάμαι τον παππού Χρήστο Αλμπάνη , που την τέχνη αυτήν την υπηρέτησε πιστά στην Νέα Δήμητρα.Το πεταλωτάδικό του ήταν στην Πλατέα και πρόσφερε τις υπηρεσίες του και στα γύρω χωριά. Το επίθετό του προήλθε από το επάγγελμά του όπως πολλά επίθετα στο χωριό μας.
Από μικρή θυμάμαι το άλογό μας, τον Καρά μας.Ήταν κι αυτός μέλος της οικογένειάς μας .Με αυτόν μπαμπάς μου έπαιρνε μέρος στους ιππικούς αγώνες που διοργανώνονταν στο πανηγύρι του χωριού μας και κέρδιζε .Θυμάμαι τα άλογα να τρέχουν και ο κόσμος δεξιά και αριστερά να χειροκροτούν και να εμψυχώνουν τους καβαλάρηδες. Σκόνη παντού από το χτύπημα στο χώμα . Εγώ φοβόμουν γιατί ήμουν πολύ μικρούλα και τα έβλεπα όλα γιγάντια . Μα περισσότερο επειδή έτρεχε με δύναμη ο μπαμπάς μου πάνω στο άλογο . Πόσο βαθιά ήταν η σχέση των ανθρώπων με τα άλογα και πόσο δεμένη ήταν με την παράδοση και την ζωή του χωριού μας .
Οι φωτογραφίες , που έβγαλαν οι πλανόδιοι φωτογράφοι την τότε εποχή μου προκαλούσαν εντύπωση και θαυμασμό για τον μπαμπά μου .
Στην παλιά ασπρόμαυρη φωτογραφία ,εκείνη που κρέμεται στο πατρικό μου σπίτι , ο πατέρας μου στέκει καβαλάρης και ο Καράς του ορθώνεται στα δύο του πόδια . Αυτή η εικόνα είναι συνώνυμη με την δύναμη , την υπερηφάνεια και την άγρια ομορφιά . Μια στιγμή παγωμένη στο χρόνο και αυτή η κίνηση δείχνει την μεγάλη δεξιοτεχνία του μπαμπά μου για να διατηρήσει την ισορροπία και την αρμονία του με το άλογό του . Θυμάμαι να στέκομαι στην άκρη της Πλατέας ,μικρή ακόμα και να κρατάω την ανάσα μου . Ο πατέρας μου πάνω στο άλογο και ο Καράς με τα πόδια του να διαγράφουν κύκλους στον αέρα να στέκει όρθιο . Και ήμουν πολύ περήφανη που έβλεπα αυτήν την δεξιοτεχνία και μπορούσε να δαμάσει το τόσο μεγάλο άλογο και να είναι ο γητευτής του . Και να χειροκροτεί το πλήθος .
Και τα περήφανα αυτά άλογα αφού αγγίζουν τις καρδιές των ανθρώπων με ένα μοναδικό τρόπο να είναι και αυτά οι γητευτές των ανθρώπων !
Έτσι ήταν τότε . Οι άνθρωποι ζούσαν δίπλα στο άλογα τους ,σαν φίλοι ,σαν σύντροφοι στη ζωή και στη βιοπάλη . Και κάθε φορά που κοιτάζω εκείνη τη φωτογραφία στον τοίχο του πατρικού μου , θυμάμαι ξανά πως κάποτε, σε έναν κόσμο γεμάτο σκόνη και περήφανες οπλές ,ο πατέρας μου και ο Καράς χόρευαν μαζί , ένας γητευτής και ένα άτι που γεννήθηκε για την ελευθερία .
Ελένη Τσιφτσόγλου 2022