Οι Πρακτικοί Κτηνίατροι στην Νέα Δήμητρα
Στη Νέα Δήμητρα,τα ζώα δεν ήταν απλώς μέρος της αγροτικής ζωής ,αλλά ήταν μέλη της οικογένειας. Τα ζώα που είχαν στις αυλές τους οι Νεοδημητριώτες αποτελούσαν ένα μεγάλο κεφάλαιο της αγροτικής ζωής και της οικονομίας τους . Τα άλογα , τα βόδια , τα μουλάρια και τα γαϊδούρια έκαναν τις μεταφορές και τα άλογα και τα βόδια ήταν απαραίτητητα για την καλλιέργεια των χωραφιών . Με αυτά τα ζώα έκαναν το όργωμα και την σπορά των σιτηρών .Ακόμη και αυτοί που δεν είχαν ζευγάρι από αυτά τα ζώα έζεβαν στο άροτρο ένα άλογο και ένα βόδι ,προσαρμόζοντας τις ανάγκες τους με ευρηματικότητα.
Αφού ήταν τόσο χρήσιμα αυτά τα ζώα θεωρούνταν μέλη της οικογένειας και τα φρόντιζαν με περισσή αγάπη . Τα φρόντιζαν και η υγεία τους είχε μεγάλη σημασία για την επιβίωση και την ανάπτυξη της κοινότητας . Δεν είναι τυχαίο που είχαν και γιορτή για τα ζώα την γιορτή του ‘Αη Μόδεστου και έκαναν αγιασμό την ημέρα εκείνη, με τον οποίον ράντιζαν τα ζώα στον στάβλο.
Οι αγελάδες ήταν για να δίνουν το γάλα και να πολλαπλασιάζονται , τα πρόβατα και τα κατσίκια ήταν για το κρέας , το γάλα και τα μαλλιά . Όλα συνέβαλαν στην αυτάρκεια και την ευημερία των οικογενειών .
Οι αλμπάνηδες δηλαδή οι πεταλωτές ήταν και πρακτικοί γιατροί για τα ζώα , κτηνίατροι .
Στην Νέα Δήμητρα πολύ ικανός πρακτικός γιατρός για τα ζώα ήταν ο Αλέκος ο Αλμπάνης που τον βοηθούσε ο μπαμπάς του ο Χρήστος .
Η τέχνη αυτή δεν διδασκόταν σε κανένα σχολείο αλλά περνούσε από γενιά σε γενιά και μέσα από παρατηρήσεις της ζωής των ζώων . Χωρίς επίσημη εκπαίδευση ,βασιζόταν στην παράδοση.Τα ζώα όπως και οι άνθρωποι είναι ευαίσθητα σε διάφορες ασθένειες και με ειδικά βότανα και φτιαχτά φάρμακα προσπαθούσαν να τις καταπραΰνουν, ακόμα και να τις θεραπεύσουν . Από το φαρμακείο της φύσης έπαιρναν πολλά βότανα και φυσικά φάρμακα που βοηθούσαν στην ανακούφιση και θεραπεία .
Ο Αλέκος ο Αλμπάνης γνώριζε για όλα αυτά και τα έκαμνε πράξη . Όλοι τον καλούσαν για να βοηθήσει σε ανάταξη καταγμάτων και σε τοκετούς των αγελάδων . Ο κυρ- Αλέκος γνώριζε την ανατομία των ζώων και έδινε τις γνώσεις του . Μάζευε τα βότανα και τα επεξεργαζόταν μόνος του .
Τα βότανα που ήταν τα όπλα του κυρ- Αλέκου ήταν η μολόχα για τα έλκη του στομάχου των ζώων ,η ρίγανη που έπαιρνε το ριγανέλαιο και ήταν αντιβίωση , αφού η αντιβίωση άργησε να κυκλοφορήσει και δεν είχε τόσο μεγάλο πεδίο δράσης.Ο γλυκάνισος επίσης ήταν πολύ αποτελεσματικός στα βακτήρια και απωθούσε τα παράσιτα .
Το σκόρδο έκανε αποτοξίνωση στο έντερο του ζώου . Η τσουκνίδα είχε ιχνοστοιχεία και το αφέψημά της ήταν θεραπεία για τις πέτρες της ουροδόχου κύστης . Η μέντα ήταν επίσης αποτελεσματική στα βακτήρια και τους μύκητες .
Όλα αυτά τα γνώριζε ο κυρ- Αλέκος και έδινε τις συμβουλές του στους ιδιοκτήτες των ζώων όχι μόνο στο χωριό μας αλλά και σε διπλανά χωριά . Η φήμη του ήταν μεγάλη, γιατί φρόντιζε για την υγεία και την ποιότητα ζωής των αγαπημένων ζώων στα χωριά που άξιζαν την πιο δυνατή φροντίδα .
Τα ζώα αρρώσταιναν , έκαναν εμετό , είχαν υψηλό πυρετό , είχαν κράμπες στα έντερα και δηλητηριάζονταν από κάποια φυτά στην ύπαιθρο . Χρειάζονταν μεγάλη προσοχή και όλα αυτά τα βότανα έδιναν αντιφλεγμονώδεις , αντιπυρετικές και καταπραϋντικές δράσεις .
Στην πιο σημαντική και επικίνδυνη κατάσταση της ζωής του ζώου που ήταν ο τοκετός , η γέννα όπως έλεγαν , θυμάμαι τον κυρ- Αλέκο που ήταν στην αυλή μας ένα βράδυ , όταν η Παρασκευούλα μας , γεννούσε το πρώτο της μοσχαράκι . Εμείς τα παιδιά κρυφοκοιτάζαμε από τα παράθυρα ,αφού δεν επιτρεπόταν να βλέπουμε.
Στην αυλή ήταν ο μπαμπάς μου και οι γείτονες ο θείος Θανάσης ο Τσελεπάκης ,ο θείος Βασίλης ο Βασιλόπουλος και ο θείος Σαράντης ο Τσιφτσόγλου . Τραβούσαν το μοσχαράκι με δύναμη με τα σκοινιά και κείνο δεν γεννιόταν . Από την χαραμάδα βλέπαμε τον κυρ-Αλέκο που ήρθε τρέχοντας . Κάτω από το φως του φαναριού προσπαθούσε να αλλάξει την θέση του μικρού μοσχαριού και να το μετασχηματίσει μέσα στην κοιλιά της μαμάς του αγελάδας . Προσπαθούσε , άλειφε λάδι , τραβούσε και κατάφερε με την επιδεξιότητά του να ξεγεννήσει την αγελάδα μας , την Παρασκευούλα μας.
Η φήμη του ξεπερνούσε τα όρις του χωριού μας . Μια περίπτωση που γνώριζαν οι παλαιοί και την διηγούνταν ήταν τότε που ο στρατιωτικός κτηνίατρος δεν κατάφερε να τελειώσει έναν δύσκολο τοκετό και ο Αλέκος με σεβασμό και αυτοπεποίθηση ,ανέλαβε δράση.
Ξεγενούσαν μια αγελάδα πρωτάρα σε κάποιο σπίτι και κάλεσαν έναν στρατιωτικό κτηνίατρο για να βοηθήσει . Ο γιατρός προσπαθούσε και για κακή του τύχη δεν ήταν εύκολη η γέννα . Ο Αλέκος ειδοποιήθηκε και με ευγένεια ρώτησε τον κτηνίατρο, αν μπορεί να επέμβει . Ο κτηνίατρος του έδωσε την άδεια . Ο Αλέκος ξύρισε το δέρμα της αγελάδας , άλειψε την αγελάδα με μια δική του αλοιφή , έκανε μια μεγάλη τομή κοντά στις πλευρές της και όλοι μαζί έβγαλαν το μοσχαράκι σώο και αβλαβές . Έκανε καισαρική τομή στην αγελάδα , έρραψε σε τέσσερα στρώματα την κοιλιά και όλοι τον συνεχάρησαν μαζί και ο κτηνίατρος που μετά του εκμυστηρεύτηκε ότι δεν είχε μεγάλη πείρα στις καισαρικές τομές .
Πρώτο του μέλημα ήταν να βάλει το μοσχαράκι να θηλάσει το πρώτο γάλα από την μαμά του και μετά το απομάκρυνε από αυτήν , καθώς έπρεπε η αγελάδα να ξεκουράζεται και να περιποιείται ως λεχώνα . Η αγελάδα σώθηκε και ο νοικοκύρης τον ευγνωμονούσε και αργότερα η αγελάδα του έδωσε και άλλα μοσχαράκια.
Μετά από τις γέννες που έκανε στα ζώα είχε την φροντίδα της λεχώνας και του νεογέννητου . Έδινε συμβουλές για την περιποίηση των μαστών της , για την πρόληψη της μαστίτιδας, που τότε χάνονταν τα ζώα από αυτήν .
Τα ζώα επειδή ταλαιπωρούνταν στις γεωργικές εργασίες και μετέφεραν πολλά βάρη πάθαιναν διαστρέμματα ,τα στραμπουλήγματα και κατάγματα .Ο κυρ- Αλέκος μπορούσε να τα γιατρέψει όλα και να ανατάξει τα κατάγματα .
Η φήμη του ήταν πολύ μεγάλη και όλοι τον αγαπούσαν και τον σέβονταν . Οι ιστορίες για τον κυρ-Αλέκο και την συνεισφορά του στην φροντίδα των ζώων μεταφέρονται μέχρι σήμερα ,αποτελώντας κομμάτι της προφορικής παράδοσης του χωριού μας Νέα Δήμητρα, όπως τα διηγείται η αδελφή του Παναγιώτα Καλφοπούλου, 92 χρόνων το 2024 .
Ήταν ο φύλακας άγγελος των ζώων .Η κληρονομιά του κυρ- Αλέκου αποδεικνύει ότι η γνώση και η φροντίδα των ζώων δεν ήταν απλά μια δουλειά , αλλά μια τέχνη που απαιτούσε εμπειρία και αγάπη για τα ζωντανά πλάσματα .
Ελένη Τσιφτσόγλου
Έτος 2024