Οι Πρακτικοί Θεραπευτές της Νέας Δήμητρας
Σε μια εποχή όπου η επιστήμη της ιατρικής δεν είχε ακόμα ριζώσει στις μικρές κοινωνίες, όπου τα νοσοκομεία ήταν λιγοστά και οι γιατροί δυσεύρετοι ,υπήρχαν άνθρωποι που με τις γνώσεις και την εμπειρία τους έγιναν φύλακες της υγείας των συγχωριανών τους .
Ήταν οι πρακτικοί θεραπευτές ,οι άοκνοι προστάτες του πόνου,που χωρίς καμμία οικονομική απολαβή προσέφεραν τη φροντίδα τους,από ανάγκη ,αγάπη ,από καθαρή ανθρώπινη αλληλεγγύη .
Οι άνθρωποι της Νέας Δήμητρας δεν έτρεχαν εύκολα στο νοσοκομείο του Κιλκίς , που ξεκίνησε τη λειτουργία του το 1938 . Όχι , είχαν μεγάλη πίστη στις θεραπείες των δικών τους ανθρώπων ,σε αυτούς που ήξεραν πώς να δέσουν ένα σπασμένο κόκαλο, πώς να ανακουφίσουν τον πόνο ,πώς να καθησυχάσουν την ψυχή .
Σε μια εποχή που οι ιατρικές υποδομές ήταν ελάχιστες και οι άνθρωποι βασίζονταν περισσότερο στις παραδοσιακές πρακτικές, οι θεραπευτές αυτοί παρείχαν ουσιαστική βοήθεια. Ο αγροτικός τρόπος ζωής είχε πολλούς κινδύνους και πολλά ατυχήματα . Άλλοι έπεφταν από τα ζώα και άλλοι από τα δένδρα .Είχαν σπασίματα, εξαρθρήματα , που ήταν καθημερινό φαινόμενο .
Η γιαγιά Μάλαμα η Κεχαγιού και ο αδελφός της ο μπάρμπα – Θεοκλής ήταν δύο τέτοιοι θεραπευτές, πολύ αγαπητοί και διάσημοι και στην γύρω έχαιραν της εκτίμησης , για την αποτελεσματικότητά τους .Ήταν επιδέξιοι στην ανάταξη εξαρθρώσεων και καταγμάτων και ήταν κοντά στους χωριανούς όλες τις ώρες, για να προσφέρουν την βοήθειά τους. Έτσι γιάτρεψαν πολλούς και δεν άφηναν κουσούρια. Ακολουθούσαν το αρχαίο ρητό .»Να γίνεσαι ωφέλιμος στους ανθρώπους και αν αυτό είναι αδύνατον να μην γίνεσαι βλαπτικός.»
Θυμάμαι ακόμα τη μέρα που , μικρό κορίτσι τότε , δέχθηκα τις φροντίδες της γιαγιάς Μάλαμας . Είχα σπάσει το χέρι μου στο παιγνίδι και ο πατέρας μου με πήγε στο σπίτι της . Με απόλυτη ψυχραιμία , ανακάτεψε ασπράδι αυγού, ούζο και σαπούνι ,έφτιαξε ένα μείγμα και άλειψε ένα πανί ,που έγινε σκληρό σαν γύψος. Μετά έδεσε το χέρι μου ,αφού πρώτα έκανε κινήσεις ανάταξης. Μετά από όλα αυτά με συμβούλευσε να το προσέχω και είχε καλά αποτελέσματα.
Ο μπάρμπα- Χρήστος Γκώγκος, ο Κιτίκος, ήταν ο άνθρωπος που ήξερε το «σαραλίκ» . Όταν κάποιος είχε κιτρινίσει, όταν τα μάτια του γέμιζαν φλόγα από την αρρώστια ,έρχονταν σε αυτόν . Με ένα μικρό κοφτερό μαχαιράκι ,χάραζε απαλά τον χαλινό του χείλους και το αίμα έτρεχε σαν να έφευγε μαζί του η χολή , η αρρώστια ,το κακό . Όποιος γινόταν καλά ,έλεγε πως ο μπάρμπα – Χρήστος είχε χέρια ευλογημένα . Όποιος όχι , έλεγε πως ίσως ο Θεός δεν είχε επιτρέψει τη θεραπεία . Αυτή η πρακτική δεν είχε καμμιά επιστημονική βάση , η δύναμη της πίστης και της παράδοσης όμως επηρέαζε τις αντιλήψεις των ανθρώπων.
Όμως το σώμα δεν είναι το μόνο που πονάει . Υπάρχει και η ψυχή ,που συχνά υποφέρει σιωπηλά. Γι’ αυτήν υπήρχε η γιαγιά Αμαλία .
Φοβίες, πανικός, άσχημα όνειρα ; Η γιαγιά Αμαλία «διάβαζε» το κακό και έδινε τις οδηγίες της. Ήξερε να διαβάζει τον φόβο . Τα παιδιά που έπεφταν και τρόμαζαν ,που έβλεπαν εφιάλτες και ξυπνούσαν με κλάματα, τα έφερναν στη γιαγιά Αμαλία. Άνοιγε το βιβλίο της ψυχής τους , διάβαζε λόγια που μονάχα εκείνη ήξερε και ύστερα με ένα άγγιγμα, έδιωχνε το βάρος από τα μικρά στήθη τους . «Δεν φοβάμαι άλλο ! « έλεγαν τα παιδιά καθώς έφευγαν τρέχοντας από το σπίτι της ,αφήνοντας πίσω τη σκιά του φόβου τους .
Αργότερα , όταν σπούδαζα στη Σχολή Mαιών, άκουσα από τους καθηγητές μας ότι η πεποίθηση ότι θα γίνεις καλά , δυνάμωνε το ανοσοποιητικό μας και με την αυθυποβολή ερχόταν το ποθούμενο, δηλαδή η θεραπεία Πόσο Σόφη ήταν , λοιπόν ,η γιαγιά Αμαλία ,που χωρίς επιστημονικές γνώσεις ήξερε πώς να ενισχύει την πίστη του ανθρώπου στη δική του δύναμη , πώς να του δίνει κουράγιο να γιατρευτεί. Η θεραπεύτρια αυτή έπαιξε μεγάλο ρόλο στην αποκατάσταση και ισορροπία της υγείας της ψυχής μας.
Αυτές οι μέθοδοι συνδυάστηκαν με την πίστη των ανθρώπων στην θεραπευτική δύναμη της θετικής σκέψης, η οποία ενισχύει το ανοσοποιητικό τους σύστημα και πρόσφερε ανακούφιση και ψυχική ηρεμία .
Θεραπευτικές ικανότητες είχε και η γιαγιά Αναστασία η Χατζέσα . Η γιαγιά έβγαζε χαλασμένα δόντια και ανακούφιζε τον πόνο των συνανθρώπων της . Η γιαγιά Χατζέσα πρόσφερε σημαντική υπηρεσία σε μια εποχή που οι οδοντίατροι δεν ήταν εύκολα προσβάσιμοι.
Μέσω της προσφοράς αυτών των ανθρώπων το χωριό μας Νέα Δήμητρα διατήρησε μια αίσθηση αλληλεγγύης και ανθρωπιάς, βασισμένη στην παραδοσιακή γνώση και την εμπειρία . Ακόμη οι πρακτικοί θεραπευτές της Νέας Δήμητρας αποτελούν ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα της δύναμης της κοινότητας , που ενώνεται για να στηρίξει τα μέλη της.
Και με τις ιδιαίτερες ικανότητες αυτών των συνανθρώπων μας, ωφελήθηκαν όλοι οι πάσχοντες μέχρι να παραδώσουν τα ηνία στην Ιατρική Επιστήμη . Αυτοί οι θεραπευτές ήταν οι στυλοβάτες της κοινότητας ,οι φύλακες της παράδοσης ,η ζωντανή απόδειξη ότι η γνώση δεν χρειάζεται πάντοτε χαρτιά για να είναι πολύτιμη .
Ελένη Τσιφτσόγλου
Έτος 2023