Οι Πάνινες Κούκλες της Νέας Δήμητρας.
Η κούκλα
‘Ένα στολίδι του σπιτικού των μαμάδων μας ήταν η μεγάλη κούκλα , με τα δαντελένια και τούλινα φουστάνια και τα περιποιημένα μαλλιά. Αυτήν την κούκλα την είχαν καθισμένη , στολισμένη πάνω στο κρεβάτι και δεν μας άφηναν να την πάρουμε στα χέρια μας!
Η κούκλα , που είναιι μοντέλο ανθρώπου χρησιμοποιείται ώς παιχνίδι για παιδιά. Ίσως είναι το πιο παλιό , γνωστό παιχνίδι, στην ιστορία. Η κατασκευή της κούκλας έχει τις ρίζες της στη Γερμανία .
Εμείς μικρούλες δεν είχαμε ούτε κούκλες, ούτε λούτρινα αρκουδάκια για να παίξουμε. Στο χωριό μας Νέα Δήμητρα τα παιγνίδια ήταν λιγοστά και συνήθως χειροποίητα με υλικά που βρίσκονταν εύκολα στο σπίτι .
Οι γιαγιάδες μας καταφεύγανε σε αναγκαίες λύσεις, με την φαντασία και την εφευρετικότητά τους να κάνουν κούκλες με ό ,τι υλικά ήταν μπροστά τους . Έφτιαχναν ράβοντας στο χέρι το σώμα με πανιά που μέσα είχε βαμβάκι ή μαλλί . Έραβαν τα πόδια και τα χέρια χωριστά . Και έβαζαν κουμπιά και κορδέλες στα ρούχα της . Τα μαλλιά της ήταν από κλωστές μάλλινες και τα έπλεκαν σε πλεξούδες . Επίσης έραβαν ρούχα της εποχής με μπροστέλες και ποδιές .
Μάς έμαθαν κι εμάς με ένα ξυλάκι , μπόλικη κλωστή από καρούλι και δύο κομμάτια υφάσματος , να φτιάχνουμε κούκλα.
Μπορούσαν όμως αυτές οι κούκλες να καλύψουν τις ανάγκες για έκφραση της τρυφερότητάς μας ; Και βέβαια μπορούσαν !
Φτιάχναμε αυτές τις κούκλες και της δίναμε ζωή , με τη φαντασία μας !
Έτσι προετοιμαζόμασταν για την κατοπινή μητρότητα , αφού στα χέρια μας η κούκλα ζωντάνευε και έμοιαζε να έχει πλήθος βιοτικές λειτουργίες όπως τάισμα, κοίμισμα , λούσιμο, βόλτα .
Κι εμείς, οι μικρούλες, προσπαθούσαμε να καλύψουμε αυτές τις ανάγκες της κούκλας και ευχαριστιόμασταν το παιχνίδι με τις φίλες μας .
Δεν είχαμε την κούκλα που αλλάζει εκατοντάδες φορέματα , ούτε την κούκλα που στόλιζε το κρεβάτι στο σπίτι μας, με το ωραίο της φόρεμα και τις κορδέλες στα μαλλιά .
Η Κυρία Κούκλα από το στολισμένο κρεββάτι τής μαμάς , μάς κοίταζε μόνο! Απαγορευόταν ακόμα και να την ακουμπάμε! Την κοιτάζαμε διστακτικά και με επιθυμία και την κάναμε παιχνίδι μόνο στην φαντασία μας !
Σίγουρα όλες σας, θυμόσαστε αυτές τις κούκλες , που δεν πήρανε καθόλου αγάπη και χάδι από μάς , αφού ήταν σάν αγάλματα !
Είχαμε όμως την κούκλα με τα ξύλινα ίσια χεράκια , το πάνινο κεφαλάκι και το φόρεμα από «τσάντσαλα « της γιαγιάς μας , που τα έκοβε για τον αργαλειό .
Και τής δίναμε ζωή και υπόσταση, την ονοματίζαμε και την αγαπούσαμε πολύ !
Πόση αγάπη δώσαμε σε αυτές τις απλές κουκλίτσες , με τα ξύλινα χεράκια και πόση απλότητα είχαν .Πόσο όμορφες όμως φάνταζαν στα μάτια μας ! Πόσα γλυκά λόγια άκουσαν οι πάνινες κουκλίτσες μας !
Θυμάμαι στο σπίτι της γιαγιάς Ασημάκαινας , που η εγγονή της η Τάνια Φλώρου, ήταν πολύ επιδέξια στην κατασκευή της κούκλας . Εμείς τριγύρω της , την παρακολουθούσαμε , πώς γύριζε τα χεράκια της και έφτιαχνε τα μαλλιά και τα πολύχρωμα ρούχα , της αυτοσχέδιας κούκλας !
Έτσι με την φαντασία και την δημιουργικότητα των γιαγιάδων και των μαμάδων μας ,οι πάνινες κούκλες δεν ήταν απλώς παιχνίδια, αλλά μια μικρή φωνή που μάς έδινε την ευκαιρία να εκφραστούμε , να μάθουμε την αγάπη. Να μάθουμε επίσης την αξία τους ως σύμβολα του οικογενειακού δεσμού και τής δημιουργικότητας των παλαιών .
Και θα σας διηγηθώ για μια μικρή κούκλα, γερμανική σαν αληθινή, που είχε στείλει η θεία μου Αννίτσα για τον μικρό γιό της , τον Αγγελάκο , που τον φρόντιζε η γιαγιά μου η Δαφνιώ για λίγο καιρό την δεκαετία του ’70 στο χωριό μας.
Η θεία μου η Αννίτσα μετανάστρια , έστελνε παιχνίδια από την Γερμανία για τον μικρούλη .
Είχα δει αυτήν την όμορφη κούκλα μέσα στο κουτί της και στην ζελατίνα της . Αυτά τα παιχνίδια δεν υπήρχαν εδώ στον τόπο μας.
Την κουκλίτσα την είχα περιεργαστεί μια φορά , από μακριά .Πόσο αληθινή φαινόταν !
Ποιος την έφτιαξε ! Πόσο όμορφο φόρεμα φορούσε ! Πόσο θα ήθελα να ήταν δική μου , αληθινά !
Η γιαγιά μου δεν την άνοιξε ποτέ! Την είχε τοποθετήσει πάνω σε ένα ράφι, που δεν ήταν εύκολο να το φτάσουμε.
Κάποια μέρα , που η γιαγιά μου είχε μπουγάδα έξω , με άφησε να προσέχω το μωρό! Βάζω τρία μαξιλάρια και ένα πάπλωμα , σκαρφαλώνω στο ράφι και παίρνω τη μικρή κουκλίτσα !
Τής μίλησα , τής τραγούδησα ,την κοίμησα στην αγκαλιά μου και συγχρόνως πρόσεχα τον μικρό Αγγελάκο. Έπαιξα αρκετή ώρα με τη μικρή μου πριγκίπισσα και ήμουν πάρα πολύ χαρούμενη !
Δεν τόλμησα ποτέ να την ζητήσω από την γιαγιά μου να την κατεβάσει από το ράφι , για να παίξω μαζί της . ‘Ενοιωθα ότι δεν μού ανήκει και η γιαγιά μου ήταν αυστηρή ! Ίσως φοβόταν, να μην την χαλάσω !
Τότε είμασταν πολύ συνεσταλμένα παιδάκια και δεν φανερώναμε τις επιθυμίες μας ! Κάθε φορά που πήγαινα στο σπίτι της , έμπαινα στο δωμάτιο και κοίταζα την μικρή μου ομορφούλα !
Και έμεινα με το όνειρο εκείνης της μικρής κουκλίτσας , που έμεινε για χρόνια , πάνω σε εκείνο το ράφι χωρίς να επιτύχει τον σκοπό, για τον οποίο κατασκευάστηκε !
Να δώσει χαρά σε μικρά κοριτσάκια , να πάρει ένα όνομα , να έχει μια γλυκιά μαμά και να νοιώσει τα γλυκά χάδια της !
Ελένη Τσιφτσόγλου
Έτος 2023