Οι Μπαρμπέρηδες της Νέας Δήμητρας
Η ευτρέπεια και η ευπρέπεια ήταν για τους Νεοδημητριώτες ζήτημα τιμής . Οι άντρες του χωριού ήθελαν να είναι περιποιημένοι ,να εμφανίζονται καθαροί και κακοντυμένοι στις κοινωνικές τους συναναστροφές
Γι’ αυτό φρόντιζαν οι μπαρμπέρηδες ή κουρείς στα μπαρμπέρικα ή κουρεία του χωριού .Τα κουρεία δεν ήταν απλώς χώροι περιποίησης ,αλλά ήταν μικροί ναοί ανδρικής ομορφιάς , κέντρα κοινωνικής ζωής ,τόποι όπου κυκλοφορούσαν ειδήσεις και ανταλλάσσονταν αστεία ,απόψεις και ιστορίες . Εδώ τα ξυράφια ακόνιζαν όχι μόνο τις γενειάδες αλλά και τις κουβέντες,κι οι μπαρμπέρηδες δεν ήταν απλοί τεχνίτες ,αλλά και αφηγητές ,εξομολογηυεςψ,ακόμα και ψυχολόγοι του μικρού χωριού μας .
Ένας από τους γνωστούς κουρείς της Νέας Δήμητρας ήταν ο Κυριάκος Κυριακίδης της Κεράτσας Το πρώτο του κουρείο στεγαζόταν μέσα στο καφενείο της οικογένειας , στην γωνία του σπιτιού τους .Αργότερα στην αυλή του σπιτιού του ο Κυριάκος διαμόρφωσε έναν χώρο για το κουρείο του και περιποιόταν τους πελάτες του , όχι μόνο από τη Νέα Δήμητρα αλλά και από τα γύρω χωριά .
Με άσπρη ποδιά και λεπίδα κοφτερή ,στεκόταν μπροστά στον καθρέφτη ,ενώ οι πελάτες του , καθισμένοι στο θρόνο της περιποίησης , έβλεπαν τον εαυτό τους να μεταμορφώνεται . Με το πέρασμα της φαλτσέτας, το πρόσωπο γινόταν λείο ,με το ψαλίδι σμιλευόταν το μουστάκι ,με τη μηχανή στρώνουν ο σβέρκος .
Πόση εμπιστοσύνη πρέπει να έχει ο πελάτης σε κάποιον που κρατάει πάνω από το κεφάλι του το ψαλίδι και γύρω από τον λαιμό του την λεπίδα . Έτσι ο πελάτης καθόταν στον αναπαυτικό θρόνο του και φορώντας την μπέρτα έβλεπε στον καθρέφτη την αφεντιά του . Και ο μπαρμπέρης ο Κυριάκος με την άσπρη ποδιά ,ακόνιζε την λεπίδα του στο δερμάτινο λουρί .
Κόσμος πηγαινοερχόταν και όλοι περίμεναν την σειρά τους . Το κουρείο ήταν ένα μικρό καφενείο . ‘Ολοι έλεγαν τα νέα του χωριού και ο κουρέας άκουγε θέλοντας και μη θέλοντας . Αλλά ήταν πάντα προσεκτικός και επαγγελματίας χωρίς να ανακατεύεται στις υποθέσεις τους .
Στο κουρείο του ακουγόταν : «Πάρε μου λίγο τον σβέρκο. Κάνε μου ένα ξύρισμα .Πάρε μου λίγο τα αυτιά , ψαλίδισε λίγο το μουστάκι . Πρόσεχε την φαβορίτα .»
Ο Κυριάκος, ήξερε για κάθε πελάτη το στιλ του κουρέματος και δούλεψε πολλά χρόνια. Κάποιες φορές γινόταν και υπαίθριος κουρέας και πήγαινε και στο ξύρισμα του γαμπρού. Τον βλέπουμε σε ασπρόμαυρες φωτογραφίες να ξυρίζει τον γαμπρό και να παίρνει μέρος στο εθιμοτυπικό του ξυρίσματος του γαμπρού με τραγούδια και χαρές . Του ευχόμαστε να ζει χρόνια πολλά και να ομορφαίνει τους άνδρες .
Το άλλο φημισμένο κουρείο ήταν του Γιώργου του Μαρθάκκ,του Αλεξιάδη. Ήταν ο κουρέας της Σεβίλλης …χμ …της Πλατέας της Νέας Δήμητρας και το κουρείο του ήταν από πάντα εκεί , δίπλα στην εκκλησία του χωριού μας και εξυπηρετούσε και αυτός όλο το χωριό και τα γύρω . Ήταν σημείο αναφοράς, ένας τόπος κοινωνικότητας που μαθαίνονταν όλες οι ειδήσεις .
Ο κουρέας Γιώργος άκουγε όλα τα νέα και ήταν πολλές φορές ο εξομολόγος και ο ψυχοθεραπευτής των πελατών του . Τον έχουμε δει πολλές φορές, σε φωτογραφικά ενσταντανέ της εποχής , να παίρνει και αυτός μέρος στο έθιμο του ξυρίσματος του γαμπρού . Σίγουρα έχει ξυρίσει όλους σχεδόν τους νέους του χωριού .
Τα εργαλεία του απλωμένα στον πάγκο : η χειροκίνητη κουρευτική μηχανή , το δοχείο με το βουρτσάκι του , η λίμα και το δοχείο με την κολώνια που ήταν λεμόνι ή λεβάντα . Τότε ήταν στην μόδα και η μπριγιαντίνη που ήταν γιαλιστική κρέμα για τα μαλλιά . Το κουρείο του ήταν μια μικρή βουλή της δημοκρατίας , όπως και το καφενείο .
Τα παιδιά του σχολείου έμπαιναν διστακτικά ,ξέροντας τι τα περίμενε .Το κούρεμα ήταν με την ψιλή μηχανή , γουλί και το μόνο που μπορούσαν να περισώσουν από την μηχανή του Μαρθάκκ ήταν το περίφημο κοκκοράκκ(ι) ή φούντα μαλλιών , σαν το λειρί του κόκκορα . Τα θυμόσασαστε τα αγόρια πόσο αστεία ήταν ;
Το Μαρθάκκ ο Γιώργος , εκτός από κουρέας ήταν οργανοπαίκτης και τραγουδιστής .
Έπαιζε κιθάρα , ούτι , βιολί και μπουζούκι .
Τον έχουμε δεί σε πολλούς γάμους να τραγουδάει την νύφη και να κάνει όλο τον γάμο , διασκεδάζοντάς τους όλους .Είχε πολύ αναπτυγμένο το χιούμορ και περιέγραφε ιστορίες με τον δικό του ιδιαίτερο τρόπο . Ο Γιώργος του Μαρθάκκ με την έντονη προσωπικότητα με τις μουσικές του δεξιότητες και το χιούμορ του ήταν αναπόσπαστο μέρος της καθημερινότητας και των των γάμων της Νέας Δήμητρας.
Κάποτε , μισοσοβαρός και μισοαστεϊζόμενος, θα μπορούσε να απαγγείλει αυτούς τους στίχους ,μαζί με τον ποιητή Αναγνωστάκη :
«Εγέρασα κουρεύοντας
Λογιών—λογιών κεφάλια …
Άλλα με τρίχα ολόστρωτη
Κι άλλα αγκαθωτά
Και γένεια σαν ξυλόπροκες
Και γένεια που ‘ χαν χάλια .
Σαράντα χρόνια εξύρισα
Με δίχως διακοπή …»
Όταν ο Γιώργος έφυγε από τη ζωή , το κουρείο του δεν έσβησε .Ο γιός του ,ο Μπάμπης ,( Χαράλαμπος ,από το όνομα του παππού του ) πήρε τη σκυτάλη, συνεχίζοντας την τέχνη του πατέρα του ,διατηρώντας ζωντανή την παράδοση .
Έτσι αυτοί οι ναοί ομορφιάς για την περιποίηση των ανδρών μας έμειναν στην μνήμη , γιατί μεταμόρφωναν τους νέους και τους έβγαζαν γαμπρούς . Δεν είναι τυχαίο το ότι το παραδοσιακό τραγούδι του γαμπρού της Νέας Δήμητρας αναφέρεται στον μπαρμπέρη και στην περιποίηση του γαμπρού, αφού αυτοί έπαιξαν πρωταγωνιστικό ρόλο , στις πιο σημαντικές στιγμές της ζωής ενός άντρα .
«Μπαρμπέρη μ’ τα ξυράφια σου
Να τα μαλαματώσεις
Άμα ξυρίσεις τον γαμπρό
Να μην τον αιματώσεις «
Μια παράδοση που ξεκινούσε με ένα ξυράφι και ένα καθρέφτη ,και κατέληγε σε μια ιστορία χαραγμένη βαθιά στη μνήμη των ανθρώπων
Τα κουρεία στην Νέα Δήμητρα ήταν μικρά κέντρα πολιτισμού και κοινωνικής ζωής και άφησαν ανεξίτηλο το χρώμα τους στο χωριό μας . Έτσι τελείωσε μια μικρή ιστορία με αρχή , μέση και τέλος που λάμβανε χώρα πάνω σε μια πολυθρόνα και απέναντι σε έναν καθρέφτη.
Με τις υγείες σας !
Ελένη Τσιφτσόγλου
Έτος 2023