Οι Γητεύτρες της Νέας Δήμητρας : Θεραπεύτριες και Κληρονόμοι μιας Παράδοσης.
Οι γητεύτρες είναι μια λέξη που αναφέρεται σε γυναίκες που έχουν την δύναμη να» γητεύουν», δηλαδή να γοητεύουν ,να μαγεύουν ή να επηρεάζουν τους ανθρώπους και την φύση γύρω τους . Η λέξη προέρχεται από το ρήμα γητεύω που σημαίνει μαγνητίζω η σαγηνεύω μέσω δυνάμεων .
Στην κοινωνία του χωριού μας Νέα Δήμητρα υπήρχαν γητεύτρες που γνώριζαν και τις θεραπευτικές ιδιότητες των βοτάνων .
Η Τεπελού η Ανθούλα, στην Νέα Δήμητρα, ήταν η γιαγιά που επισκεπτόμασταν πολύ συχνά με την γιαγιά μου την Τσάκαινα. Και να το παιδί το κυνήγσσε η κατσίκα ,και να το παιδί το κούντρισε η δαμάλα, και να το βράδδ(ι) παραμιλάει. Για κάποιο λόγο πάντα ήμασταν κοντά στην γιαγιά Ανθούλα .
Η γιαγιά η Ανθούλα (1888-1968) ήρθε με τον άνδρα της Γρηγόρη ( 1888-1935) πρόσφυγες από το Φανάριον Σηλυβρίας της Ανατολικής Θράκης. Η Ανθούλα ήταν η κόρη του Θανάση και της Βασιλικής και ο Γρηγόρης ήταν ο γιός του Γιώργου και της Μαρίας .
Όταν ήρθαν με την Ανταλλαγή των Πληθυσμών η Ανθούλα με τον Γρηγόρη ήταν και οι δύο 36 χρόνων και εγκαταστάθηκαν το 1924 στο χωριό μας Νέα Δήμητρα.
Τα τέσσερα παιδιά τους ,γεννήθηκαν μετά την εγκατάσταση εδώ στην Νέα Δήμητρα. Ήταν ο Πέτρος , ο Ευθύμιος , η Μαριγώ και ο Μαργαρίτης . Το σπίτι τους , που το θυμάμαι , ήταν πίσω από το σπίτι του Γκοντάκκ, που τώρα είναι άδειο οικόπεδο.
Ο μπαμπάς τους ο Γρηγόρης δυστυχώς πέθανε πολύ νέος στα 47 του ,το 1935 και τα παιδιά έμειναν ορφανά σε μικρές ηλικίες . Όταν μεγάλωσαν έφυγαν στην Θεσσαλονίκη. Η Ανθούλα πέθανε στην ηλικία των 80 χρόνων προσφέροντας τις γνώσεις και τις θεραπείες της στο χωριό μας .
Προστρέχαμε με την γιαγιά μου πότε με την αδελφή μου το Δαφνάκκ, πότε για την αδελφή μου το Νοτάκκ , για με την αδελφή μου την Νούλα .
Η γιαγιά μου η Τσάκαινα πάντα είχε έναν λόγο για να μας πηγαίνει και να μας προστατεύει από τα καλά πνεύματα . Γιατί η γιαγιά Ανθούλα μόνο για καλό γήτευε . Δεν επηρέαζε τους ανθρώπους με αρνητικές γητειές , ούτε έκανε μάγια για να φέρει το κακό ή το επικίνδυνο.
Εγώ μικρούλα τότε ένιωθα ότι η γιαγιά η Τεπελού ήταν υπεράνθρωπη με μια ακατανίκητη δύναμη και ότι προστάτευε όλους μας . Η γιαγιά Τεπελού είχε και έναν ρόλο που υπερέβαινε την θεραπεία δημιουργώντας δεσμούς εμπιστοσύνης με το χωριό μας . Την συμβουλεύονταν και σε προσωπικά και οικογενειακά θέματα .
Η γνώση που είχε η γιαγιά η Τεπελού ήταν συχνά τυλιγμένη στο μυστήριο και την παράδοση με λόγια , χειρονομίες και μυστικές προσευχές.
Πολλές φορές χρησιμοποιούσε φυτά ή βότανα ή σπάνιες πρακτικές που είχαν στοιχεία και από την εκκλησιαστική λατρεία , προσφέροντας μια μορφή ιερού τελετουργικού στον κόσμο του χωριού μας .
Στο χωριό μας υπήρχαν και άλλες γητεύτρες και είχαν έναν σημαντικό και παράδοξο ρόλο . Ήταν αυτές που φημολογούνταν ότι κατείχαν ιδιαίτερες γνώσεις η δυνάμεις , ικανές να θεραπεύουν ασθένειες και να προστατεύουν από το κακό μάτι .
Οι γητεύτρες με τις απλοϊκές τους συνταγές εξισορροπούσαν τις αόρατες απειλές που θεωρούνταν επικίνδυνες για τους ανθρώπους του χωριού μας .
Έτσι έβρισκαν θεραπείες που δεν ενέπνεαν την κλασσική ιατρική έβρισκαν όμως ανταπόκριση σε θέματα όπως πονοκέφαλοι , πόνους στο στομάχι ή μυϊκοί πόνοι .
Η αποτελεσματικότητα αυτών των πρακτικών οφειλόταν στο ότι όταν κάποιος πιστεύει βαθιά ότι μια θεραπεία θα τον βοηθήσει τότε ο εγκέφαλος μπορεί να μειώσει τα συμπτώματα του πόνου .
Έτσι οι γητεύτρες προσέφεραν πραγματική ανακούφιση σε όσους προσέτρεχαν σε αυτές μέσω της πίστης στην θεραπευτική τους δύναμη .
Οι γητεύτρες, ήταν οι κεντρικές φιγούρες για την πνευματική καθαρότητα της κοινωνίας του χωριού μας , καθώς υπήρχε ανάγκη για προστασία από αρνητικές ενέργειες όπως οι κατάρες και το κακό μάτι . Οι πρακτικές τους και οι γητειές τους μεταδίδονταν προφορικά από γενιά σε γενιά μέσω σχέσεων εμπιστοσύνης και στενών οικογενειακών δεσμών .
Οι γητεύτρες με τις γνώσεις τους, που κληροδότησαν από γενιά σε γενιά , συνέβαλαν στην υποστήριξη και την αίσθηση ασφάλειας και ελπίδας στους κατοίκους της μικρής μας κοινότητας της Νέας Δήμητρας.
Ελένη Τσιφτσόγλου
Έτσι 2024