Οι Γειτονιές μας στη Νέα Δήμητρα
Γειτονιά είναι τα κοντινά σπίτια . Γειτονιά υπάρχει στην πόλη και στο χωριό . Γειτονιά όμως με την παλιά έννοια είναι ή μάλλον ήταν , μόνο στο χωριό . Στην Νέα Δήμητρα τα σπίτια ήταν κοντινά χτισμένα .Σε αυτό βοηθούσε και το ότι χτίστηκαν σε μικρά οικόπεδα των 600 τετραγωνικών μέτρων . Ο τοίχος του ενός σπιτιού ήταν η περίφραξη της αυλής του άλλου . Τόσο κοντά . Και ανάμεσα στις δύο αυλές ήταν ένα πορτάκι για να επικοινωνούν .
Για να γειτονεύουν ή για μια ώρα ανάγκης .
Ανάμεσα σε σπίτια διπλανής σειράς πάντα υπήρχε μια σούδα δηλαδή ένα μονοπάτι , που θα οδηγούσε στο άλλο σπίτι . Αυτό το έλεγαν και πατέκα .
Θυμάμαι την γιαγιά μου, που έλεγε : «πάνε μπρέ παιδίμ απ’την πατέκα και ζήτα απ’ την άμια την Λιάλαινα δυό αυγά ! Αυτές οι πατέκες ήταν χρειαζούμενες για την ώρα ανάγκης , που είπα . Για , ένα αυγό γιατί δεν γέννσε η κότα, για ένα λεμόνν για τ’ αυγολέμονο . Ακόμα και ένα ψωμί δανεικό μέχρι να ζυμώσουν .Δανεικό και γυρισμένο πάντα . Οι γείτονες ήταν σαν αδέλφια , ίσως και περισσότερο. Μόλις άνοιγαν την πόρτα το πρωί τον γείτονα θα καλημέριζαν .
Τότε τα σπίτια ήταν χαμηλά και μοιράζονταν τα προβλήματά τους . Και από τότε, όσο πιο ψηλά κατοικήσαμε τόσο πιο πολύ μάκρυνε η απόσταση με τους γειτόνους μας και τους γύρω μας . Σε αυτά τα χαμηλά σπίτια ζούσαμε ξένοιαστοι οι πολυπληθείς οικογένειές μας με τους γονείς μας , τους παππούδες , τις γιαγιάδες, τις γειτόνισσες , τους φίλους μας. Σε αυτά τα σπίτια ήταν πολλά παιδιά με χαρούμενες φωνές .
Ας επιχειρήσω να ξαναπλάσω την χαμένη γειτονιά μου .Τότε που βούιζε ο τόπος από ανθρώπους και από τις φωνές των παιδιών .
Να επιχειρήσω να την γεμίσω με αυτές τις παιδικές φωνές .
Ξεκινώντας από τον Βορρά είναι το σπίτι του θείου μου Σαράντη με την θεία μου Ελένη Τσιφτσόγλου . Εδώ έμεναν τα παιδιά τους ,τα ξαδέλφια μας , ο Νάνος και η Κατίνα .
Στο διπλανό σπίτι ζούσε η θεία Μαγδάλω με τον γιό της Σωκράτη . Η θεία Μαγδάλω γειτόνευε , επισκεπτόταν όλη την γειτονιά .
Στην σειρά ήταν το σπίτι του Χριστόφορου με την Βαγγελιώ και τους φίλους μας Απόστολο και Φώτη . Πριν χρόνια ζούσε εδώ και η γιαγιά τους η Γιωργιά , που θυμάμαι όλη την γειτονιά να κάθεται στην αυλή της , κοντά στον δρόμο πάνω στις ασπρισμένες πετράρες ,κάτω από το μεγάλο κυπαρίσσι .
Κολλητά ήταν το σπίτι του Γιώργου Ιωαννίδη με την Χρυσάνθη και τα αγόρια Κώστα και Δημήτρη .
Ο τοίχος αμέσως μετά την αυλή τους ήταν , το πατρικό σπίτι της γράφουσας . Γιαγιά Κερανιώ , μπαμπάς Τάσος Τσιφτσόγλου , μαμά Φωτούλα και τέσσερα κορίτσια . Νούλα , Ελένη , Δάφνη , Νότα . Ένα σπίτι γεμάτο μουσική ,γέλια και τραγούδια .
Ο κολλητός τοίχος στην αυλή μας οριοθετούσε το σπίτι του Νίκου Πραξιγά και της Ευλαμπίας με δύο κοριτσάκια , την Μαίρη και την Τασούλα. Σε αυτήν την αυλή παίξαμε τα καλύτερα παιχνίδια . Εδώ ερχόταν η Ηλιοστάλακτη και η αδελφή της η Φρόσω , ο Κώστας και ο Νίκος Πραξιγάς , ο Νώντας , η Τασούλα και η αδελφούλα της, όλα ξαδέλφια της Μαίρης και της Τασούλας
Περνώντας τον δρόμο συναντούσαμε το σπίτι του Τάσου του Τατάρογλου και της Δέσποινας .
Εδώ είχε την γιαγιά τους Ζωή την Θεοφιλέσσα και πέντε παιδάκια . Την Ζωή , την Κοκκώνη , τον Κώστα , τον Θεόφιλο και τον Σωτήρη .
Στην σειρά το σπίτι του Ζαφειρόπουλου Γιώργου και της Θεανής με την Σμαρούλα και τον Τάκη . Κολλητά ήταν το σπίτι του Ζαφειρόπουλου Ευρυσθένη και της Ρίτσας με πέντε παιδιά . Τον Δημήτρη , την Ζωή , τον Θεόδωρο , τον Σταύρο και τον Γρηγόρη .
Ακριβώς στην σειρά ήταν το σπίτι του Ζηρίδη Νίκου και της Ελπινιώς με τον παππού Στεργάκο , την γιαγιά Καλλιόπη και τα μικρά Άννα και Πόπη .
Και τελειώνει η γειτονιά από την μια πλευρά με το σπίτι του Τσακιρίδη Δημοσθένη και της Βασιλικής . Μαζί τους ήταν ο παππούς Μανώλης και η γιαγιά Ελευθερία με τα μικρά παιδάκια τους, τον Μανώλη και την Ελευθερίτσα .
Ας πάμε απέναντι στο δρόμο.
Το σπίτι της γιαγιάς Δοξής και του παππού Αριστείδη . Τα πέντε παιδιά τους μεγάλα πια , παντρεύτηκαν και ζουν αλλού . Ο Παναγιώτης , η Ναυσικά ,ο Βάγιος , ο Χρήστος και ο Αλέκος .Το καλοκαίρι γέμιζε και αυτό το σπιτικό με χαρούμενες φωνές από τα παιδιά και τα εγγόνια τους , που έρχονταν από την ξενιτιά.
Και δίπλα σε αυτό το σπίτι ζούσαν ο Σταύρος Νατσόπουλος με την Μπουχουρή. Εμείς ήμασταν μικρότερες και μαθαίναμε για την πρόοδο των παιδιών , που πρόκοψαν στα Πανεπιστήμια .Ο Δημήτρης , ο Γιώργος , η Ανθούλα και η Αφροδίτη.Αυτά τα παιδιά ήταν τα πρότυπά μας .Η μαμά μου πολλές φορές έφερνε στην κουβέντα της αυτά τα παιδιά , για την ευγένεια και την πρόοδό τους. Αυτά τα παιδιά τελείωσαν το Πανεπιστήμιο και έγιναν και καθηγητές του .Η μαμά μου το έκανε από θαυμασμό πάντα και να μας παροτρύνει να ακολουθήσουμε το παράδειγμά τους .
Στο διπλανό σπίτι ήταν ο Αντώνης με την Πασχαλιώ και έμενε μαζί τους ο παππούς Καλίνικος και ο γιός του Γιώργος .
Περνώντας τον δρόμο ήταν το σπίτι της οικογένειας του Βασιλόπουλου Βασίλη και της Φωτεινής . Μαζί τους ήταν «η μελισσούλα» εργατική γιαγιά Θεανώ και τα παιδιά ο Νίκος ,η Θεανώ και ο Γιώργος .
Και κοντά ήταν το σπίτι του Τσελεπάκη Θανάση και της Βασίλως με την γιαγιά Βασώ και τα παιδιά Τάκη και Φωτεινούλα .
Διαγώνια των σπιτιών μας ανάμεσα από σούδες και δρόμους ήταν η Στέλλα Γκόγκου με τον μικρό Χαράλαμπο , ο Αντώνης και ο Βλαδίμηρος Γρηγοριάδης , ο Χρήστος Γιοβαντσάκης και τα αδελφάκια του ο Χρήστος, η Σμαρούλα και ο Βασίλης .
Αυτή ήταν η γειτονιά μας .
Άνθρωποι που βοηθούσαν ο ένας τον άλλον και προσέτρεχαν στην ανάγκη τους . Εργατικοί όλοι , τίμιοι και εκτιμούσαν ο ένας τον άλλον . Στην χαρά μαζί και στην λύπη μαζί .
Δεν είναι τυχαίο , που τα παιδιά της γειτονιάς είχανε τις ίδιες ανησυχίες και προβληματισμούς .Σκεφτόμασταν ίδια , ακολουθώντας τα χνάρια των γονιών μας, που είχαν την ίδια στάση ζωής .
Το απόγευμα μετά την κούραση στα χωράφια , ερχόταν αναζωογονητικό , ανακουφιστικό , όταν οι γιαγιάδες μας και οι μαμάδες μας έπαιρναν τα καρεκλάκια και κάθονταν μαζεμένοι σε παρέες στην γειτονιά . Κι εμείς πολλές φορές κοντά τους .Στην παρέα τους .
Αυτή η συντροφιά με τους μεγαλύτερους δημιουργούσε πάντα ένα ευχάριστο συναίσθημα και μια παρεΐστικη διάθεση . Μας έβαζε στον κόσμο των μεγάλων . Και νιώθαμε άτρωτοι στο χρόνο Ήταν η παιδική μας ηλικία , που νιώθαμε τρυφερότητα. Ήταν η παιδική μας ηλικία , που όλα φάνταζαν μαγικά , μέσα στην παιδικότητά μας.
Εμείς με το παιχνίδι ερχόμασταν σε επαφή με όλα τα παιδιά , ακόμα και από άλλες γειτονιές.
Η ψυχοσωματική μας υγεία εξασφαλιζόταν από αυτή την επαφή , με τους ανθρώπους και το περιβάλλον .Γύρω μας κόσμος , οικογένειες και πολλά παιδιά . Έτσι γνωρίζαμε τον κόσμο από μικρά , όπως ήταν και δεν είχαμε φανταστική , πλασματική αντίληψη και είχαμε πλούσια συναισθήματα μαθαίνοντας μέσα από αυτήν την σύμπνοια .
Υπήρχαν μέσα μας οι αξίες και η φλόγα της αγάπης προς τον συνάνθρωπο . Με την επαφή και επικοινωνία μαζί τους , γινόμασταν εξωστρεφείς , κοινωνικοί και είχαμε πολύ γερούς δεσμούς με τα γειτονόπουλα .
Παίζαμε παιχνίδια που αναπαρίσταναν συγκεκριμένα φαινόμενα τήυς κοινωνικής ζωής μας . Γινόμασταν κουμπάρες , νύφες, μαμάδες , δασκάλες . Πριν μπούμε στον κόσμο των ενηλίκων παίξαμε παιχνίδια επικράτησης έναντι των άλλων ή διεκδίκησης .
Βούιζε η γειτονιά μας από τις φωνές μας «στα μήλα» , «στο τζαμί» , «στα αγαλματάκια» , «στο κρυφτό» .Το εύρος για το κρυφτό κάλυπτε την μισή γειτονιά και τρέχαμε λαχανιασμένοι να κρυφτούμε στις αποθήκες και στα κουμάσια .
Επίσης αναπαριστάναμε ιστορίες από την Ελληνική Μυθολογία . Μας άρεσε πολύ ο Αχιλλέας με τον Πάτροκλο και την Χρησηίδα και την Βρησυίδα.
Μετά από χρόνια όταν μπήκε η τηλεόραση στην ζωή μας παίζαμε τους πρωταγωνιστικούς ρόλους των γνωστών ηθοποιών ή γινόμασταν οι τραγουδιστές των διαφόρων μουσικών εκδηλώσεων της τηλεόρασης. Εκεί στις αυλές ή στον δρόμο σαν παιδιά ασκούσαμε τις δεξιότητές μας , κινητικές ή μιμητικές και γινόμασταν πιο κοινωνικοί , ομιλητικοί και έξυπνοι .
Κύλισαν οι δεκαετίες . Τα όνειρά μας , μας οδήγησαν μακριά από τους δικούς μας ανθρώπους , τους φίλους , τους γείτονες .
Τώρα καταλάβαμε πόσο ακριβά πληρώσαμε αυτήν την φυγή μας και πληρώσαμε με πολύ ακριβό νόμισμα . Κερδίσαμε τον κόσμο , μορφωθήκαμε , βελτιώσαμε την ζωή μας αλλά χαθήκαμε . Σκορπίσαμε σαν τα πουλιά στους τέσσερις ανέμους .Όσο ήταν οι φωλιές μας εκεί με τους γονείς μας ακόμη μέσα, συναντιόμασταν .
Αυτή ήταν η γειτονιά μας , που σήμερα δεν υπάρχει πια . Μετά πέρασε ο χρόνος και η σιωπή μας τύλιξε όλους .Χάθηκε ο δρόμος ,η αυλή , η γειτονιά , η αλάνα .Χάθηκαν οι ζωντανές ψυχές, που έδιναν ζωή . Χάθηκαν αυτοί , που μας δίδαξαν και ήταν αστείρευτη πηγή αγάπης και γνώσης .
Πώς να συμφιλιωθείς με τον χρόνο , όταν όλα μετακινήθηκαν , άλλαξαν , λησμονήθηκαν .
Ένας – ένας από τους προγόνους μας έφευγε και μίκραινε η γειτονιά μας .Μια επίσκεψη εκεί φέρνει κρύο και παγωνιά και σιωπή που τα κυρίευσε όλα . Σπίτια εγκαταλείφθηκαν , καλύφθηκαν από θάμνους και έμειναν μόνο πέτρες , που δεν θυμίζουν ότι εκεί υπήρχε ζωή .
Ας αφήσουμε την μνήμη μας να καλπάσει στο παρελθόν να ξαναθυμηθούμε εκείνη την εποχή . Να δακρύσουμε μαζί με τις μανάδες μας , τις γιαγιάδες μας και τους αδελφικούς μας φίλους .
Ας αφήσουμε το δάκρυ να κυλήσει και να κάψει το μάγουλο . Μην το σκουπίζεις . Αυτό θα μας παρασύρει στις αναμνήσεις της παιδικής μας ζωής !
Ελένη Τσιφτσόγλου
2024