Οι Γανωματάδες , οι Τεχνίτες μιας Άλλης Εποχής
Οι γανωματάδες ήταν περιπλανώμενοι τεχνίτες , γνώριμοι στις γειτονιές του χωριού μας, που έρχονταν για να δώσουν νέα ζωή στα μαγειρικά σκεύη . Συχνά αυτοί οι τεχνίτες ανήκαν σε κοινότητες που συνδέονταν με την βιοποριστική τέχνη του γανώματος ,όπως οι Ρομά . Περιφέρονταν από χωριό σε χωριό για να επιστρέψουν την χρηστικότητα στα παλιά αντικείμενα .
Κατασκήνωναν σε διάφορα μέρη του χωριού μας ,όπως στην Σολτάρα ή στο άδειο οικόπεδο που βρίσκεται στην μεγάλη αποθήκη της Ένωσης και ήταν απαραίτητοι για την καθημερινή ζωή του χωριού μας . Η τέχνη τους ήταν απλή αλλά συγχρόνως μια υπενθύμιση της δεξιοτεχνίας και της αυτάρκειας των ανθρώπων εκείνης της εποχής.
Κοντά στο σπίτι του Μπουρουτζή Νικόλα της Νέας Δήμητρας έρχονταν από άλλο μέρος ο Βαγγέλης , ο Νικόλας και ο Γιάννης και έμεναν εκεί για πολλούς μήνες. Εκεί έστηναν το πρόχειρο εργαστήριό τους και εξυπηρετούσαν τις ανάγκες των ανθρώπων . Οι χωριανοί έφερναν τα χάλκινα μαγειρικά σκεύη , καζάνια , κατσαρόλες ( τεντζερέδες ) , ταψιά , μπρίκια , μπακίρια , κουτάλες για να γανωθούν και να αποκτήσουν ξανά την λάμψη τους .
Τα σκεύη ήταν από χαλκό και άντεχαν στον χρόνο αλλά τα γάνωναν δηλαδή τα επένδυαν με κασσίτερο για να μην έρχονται τα τρόφιμα σε επαφή με τον χαλκό ,που ήταν επιβλαβής . Έτσι αυτήν την δυολειά αναλάμβαναν οι γανωματάδες .
Το εργαστήριο που έστησαν οι τρεις γανωνατάδες ήταν κοντά στο σπίτι της γιαγιάς μου της Δαφνιώς . Μια μέρα πήγα εκεί με την γιαγιά μου και με το που μπήκαμε μας τύλιξε η ζεστασιά από τον καυστήρα και ο ήχος από τα σφυριά που χτυπούσαν πάνω στο χαλκό .
Άναβαν φωτιά και έλιωναν τον κασσίτερο και με ειδικά εργαλεία της δουλειάς τους καθάριζαν και επανέφεραν την μεταλλική επιφάνεια στα σκεύη. Με δεξιοτεχνία και υπομονή κάλυπταν τις φθαρμένες επιφάνειες με ένα λεπτό στρώμα κασσίτερου κι έτσι τα σκεύη γίνονταν ασφαλή για χρήση .Ο μπάρμπα Νικόλας ο Μπουρουτζής βοηθούσε και καθάριζε τα σκεύη .
Στους τοίχους ήταν κρεμασμένα όμορφα χάλκινα σκεύη . ‘Αλλα ήταν φθαρμένα και περίμεναν την φροντίδα του γανωματή και άλλα ήταν έτοιμα για να τα πάρουν οι νοικοκυρές, να λάμψουν οι κουζίνες τους και να μαγειρέψουν νόστιμα φαγητά .
Τα χάλκινα σκεύη τα είχαν οι νύφες ως προίκα ή τα έπαιρναν ως δώρα στο γάμο τους και έτσι τις συνόδευαν στην νέα αρχή τους πρακτικά αλλά και πολύτιμα αντικείμενα , που τα περιποιόταν και τα φρόντιζαν με αγάπη . Και αυτά άντεξαν στον χρόνο συνεχίζοντας να γράφουν ιστορίες.
Ξαναφέρνοντας στο νου μου την εικόνα αυτού του εργαστηρίου σκέφτομαι πως ήταν ένας τόπος όπου η παράδοση συναντούσε την δεξιοτεχνία και ότι τα αντικείμενα αυτά ήταν κομμάτια της ιστορίας μας .