Οι Αρραβώνες στη Νέα Δήμητρα
Στη Νέα Δήμητρα ,όπου η παράδοση είχε βαθιές ρίζες στις ζωές των ανθρώπων ,ο αρραβώνας ήταν μια ιεροτελεστία ,ένας θεσμός που επισημοποιούσε την ένωση δύο ανθρώπων και δύο οικογενειών .
Οι παλαιότεροι τηρούσαν το έθιμο του αρραβώνα και του λογοσήμαδου , που είναι δύο έθιμα προθάλαμοι του γάμου . Είχαν την πνευματική αλληλογνωριμία του ζευγαριού και περνούσαν από αυτό το στάδιο . Τον αρραβώνα τον έλεγαν αρρ(α)βώνα ή αρρ(α)βώνες . Η λέξη αρραβώνας προέρχεται από την εβραϊκή λέξη aragon και μεταφράζεται ως ενέχυρο .
Ήρθε στην Ελλάδα ως εμπορική συναλλαγή αλλά καθιερώθηκε ως έθιμο και ένα δαχτυλίδι συμβολίζει την επισφράγιση του γάμου . Στον αρραβώνα ερχόταν και ο παπάς για να τον ευλογήσει. Ο αρραβώνας ήτανε υπόσχεση για γάμο που γινόταν πολλές φορές από συνοικέσιο ή πολύ σπάνια από έρωτα .
Στις βόλτες στον κεντρικό δρόμο , στους χορούς , στα πανηγύρια , σε διάφορες συγκεντρώσεις έβρισκαν την ευκαιρία οι νέοι , να προσέξουν ο ένας τον άλλον με φευγαλέες ματιές με νόημα , κοκκίνισμα του προσώπου , μπέρδεμα στα λόγια και έδειχναν σημεία ενδιαφέροντος .Όμως οι συναντήσεις και οι σχέσεις δεν ήταν καθιερωμένες .
Αν ο αρραβώνας και ο γάμος γινότανε με συνοικέσιο ο γαμπρός ζητούσε τράχωμα δηλαδή προίκα . Αν γινόταν από έρωτα τότε δεν μπορούσε να ζητήσει και αρκούνταν στο ό ,τι θα του δώσει ο πεθερός και δεν δικαιούνταν να απαιτήσει περισσότερα από αυτά που οριζόταν .Οι προξενήτρες πήγαιναν κι έρχονταν στα σπίτια που είχαν κορίτσια και αυτή η δουλειά γινόταν το βράδυ για να μη γίνονται αντιληπτές. Μετά τον αρραβώνα έπαιρναν το δώρο τους που ήταν συνήθως παντόφλες και πετσέτες. Η ημερομηνία του αρραβώνα οριζόταν και στο σπίτι της νύφης έστρωναν τα τραπέζια για γλέντι .
Πάνω σε ένα τραπέζι με άσπρο τραπεζομάντιλο τοποθετούνταν η εικόνα της Παναγίας και μέσα σε ένα πιατάκι τα δαχτυλίδια που ήταν οι βέρες, στολισμένες με λουλούδια και κουφέτα .
Ο παπάς σταύρωνε τις βέρες πάνω στην εικόνα και τις περνούσε στα δάχτυλα του ζεύγους . Αυτό έδειχνε την βαθιά θρησκευτική πίστη που είχαν τότε .
Μετά από χρόνια καταργήθηκε η παρουσία του παπά και το πέρασμα των δαχτυλιδιών το έκανε ο κουμπάρος περνώντας τις βέρες στο αριστερό χέρι . Τότε έλεγαν ότι πέρασαν βέρες ή έβαλαν βέρες.
Από τις δύο οικογένειες ήταν καλεσμένοι οι πρώτου βαθμού συγγενείς και έκαναν και αυτοί δώρα στη νύφη. Τα δώρα από το γαμπρό και τους συγγενείς του ήταν χρυσαφικά , αλυσίδα με σταυρουδάκι για το γαμπρό ή ρολόι, βραχιόλια και δαχτυλίδια για τη νύφη.
Μέσα σε ένα πανέρι είχαν τα δώρα της νύφης που ήταν πασουμάκια , καλσόν, πετσέτες κομπινεζόν ,αρωματικά σαπούνια και ύφασμα για φόρεμα.
Οι συμπέθεροι αντάλλασσαν μεταξύ τους πανέρια που περιείχαν δώρα κάλτσες, παντόφλες, πουκάμισα και πετσέτες. Μπορεί να μοίραζαν και μπομπονιέρες.Μετά η νύφη κερνούσε ποτό και γλυκά στους καλεσμένους και οι συγγενείς έριχναν λεφτά στον δίσκο με τα κεράσματα .
Η πεθερά αργότερα μετά τον αρραβώνα έντυνε τη νύφη και τη στόλιζε και με άλλα κοσμήματα. Αυτό φανερώνει ότι η νύφη ανήκε στην οικογένειά της .Τις μεγάλες γιορτές Χριστούγεννα , Πάσχα , Δεκαπενταύγουστο η πεθερά πάντα έπαιρνε φόρεμα στη νύφη.
Την επόμενη Κυριακή από τον αρραβώνα το ζευγάρι πήγαινε στην εκκλησία και στέκονταν ο ένας δίπλα στον άλλον .Τότε όλο το χωριό μάθαινε ότι αρραβωνιάστηκαν.
Επίσης σε κάποιες κοινωνικές εκδηλώσεις, γιορτές του χωριού πήγαιναν μαζί , επισκέπτονταν τους συγγενείς του γαμπρού ή της νύφης και έπαιρναν δώρα.
Η αρραβωνιασμένη ήταν πάντα καλοντυμένη και φροντισμένη . Μικρή θυμάμαι που έβλεπα τις νέο αρραβωνιασμένες με τα ωραία ταγιεράκια και τα κολιέ . Και την βέρα περασμένη στο αριστερό χέρι με το δαχτυλίδι «σαΐτα «συνήθως . Λεγόταν έτσι γιατί η πέτρα του δαχτυλιδιού είχε το σχέδιο της σαΐτας του αργαλειού , που ύφαινε . Επίσης συνήθειο και μόδα της τότε εποχής ήταν τα βραχιόλια οι γνωστές « βέργες» . Αυτά τα βραχιόλια τα έπαιρναν δώρο για τις νύφες οι πεθερές της Νέας Δήμητρας . Όλες οι γυναίκες του χωριού μας είχαν αυτό το κόσμημα .
Θυμάμαι μικρά κοριτσάκια , που δοκιμάζαμε κρυφά τις βέργες της μαμάς μας . Και οι μαμάδες μας τα τίμησαν και τα έδωσαν σε μας και έτσι περνάνε στις επόμενες γενεές ως πολύτιμα κειμήλια .Και με την γλυκειά αίσθηση ότι τα έχουν φορέσει τα χρυσά χέρια που μας μεγάλωσαν .
Ήταν μια πολύ ωραία περίοδος αυτή του αρραβώνα , γιατί είχε την ξενοιασιά και το ενδιαφέρον μακριά από τα προβλήματα που θα επέφερε ο γάμος.
Στο χωριό μας λεγόταν και το : Αρραβωνιάστηκες; Νοιάστηκες. Παντρεύτηκες; Χέ…κες . Αυτό έδειχνε την πικρή αλήθεια ότι με τον αρραβώνα ξεκινάς κάτι αλλά με το γάμο είσαι σε όλα τα προβλήματα και τα βάρη .
Κάποιοι αρραβώνες κρατούσαν χρόνια , ειδικά αν ο γαμπρός είχε να παντρέψει αδελφές .
Και αν , για κάποιο λόγο , η ένωση διαλυόταν αυτό ήταν ταπεινωτικό , κυρίως για το κορίτσι.
Με τον αρραβώνα επισημοποιούνταν ο δεσμός του ζευγαριού που ήταν ένα συναρπαστικό γεγονός όχι μόνο για το ζευγάρι αλλά και για τους ανθρώπους γύρω του.
Ο αρραβώνας νομικά και εκκλησιαστικά δεν αναγνωρίζεται ούτε τώρα ούτε και στο παρελθόν.Η Εκκλησία , την τελετή του αρραβώνα ,την κατήργησε στις 30 Σεπτεμβρίου του 1999 με την Ιερά Σύνοδο της Εκκλησίας , αφού η εκκλησία μας δεν επιτρέπει τις προγαμιαίες σχέσεις.
Συνεχίζεται όμως σε κάποιες κοινωνίες η τήρηση του εθίμου του αρραβώνα ή του λογοσήμαδου. Η υπέροχη αυτή μέρα ήταν η αρχή, για πολλούς ευτυχώς, του ατελείωτου ταξιδιού γεμάτο αγάπης , αφοσίωσης και ρομαντισμού .