Μέρος 5ο. Μνήμες Χαμένες στην Πατρίδα.
Οι Μορφές της Μνήμης
Η μνήμη δεν είναι μόνο ό,τι θυμόμαστε . Είναι κι εκείνο που επιμένει να μη χαθεί, ακόμη κι αν δεν το προφέρουμε πια.
Όταν οι πρώτοι πρόσφυγες πάτησαν το χώμα της Νέας Δήμητρας, κουβαλούσαν στους μπόγους τους τα απαραίτητα· στα μάτια τους όμως είχαν ό,τι δεν χωρούσε πουθενά. Το φως της Ανατολής, τα ονόματα των γονιών τους, τα χώματα των παλιών τους αυλών. Με αυτά έφτιαξαν το χωριό, με αυτά έθρεψαν τις γενιές που ήρθαν μετά. Κάθε σπίτι είχε μια ιστορία, κάθε αυλή έναν αναστεναγμό.
*Η Χρυσοπηγή Καλφοπούλου, κόρη του Θεοδόση Ανέστογλου και της Ευφροσύνης, γεννημένη το 1862 στο Όκλαλι, ήρθε στη Νέα Δήμητρα χήρα του Παναγιώτη , με τα παιδιά της, τον Χρύσανθο, τη Θεανώ, τον Αριστείδη και τη Βασώ. Έζησε σχεδόν έναν αιώνα, και στους ώμους της στάθηκε η μνήμη της παλιάς γης. Έλεγαν πως η σοφία της ήταν το λιμάνι κάθε γειτόνισσας στις ώρες της δοκιμασίας.
*Η Ελένη Κατσικάρη, η γνωστή Ελέγκω, γεννημένη το 1860 στο Όκλαλι, ήρθε κι εκείνη χήρα του Βασίλη , με τον αδελφό της Δημήτρη και τις κόρες της Φωτίκα και Θεοδοσία. Πέθανε στα ενενήντα επτά της, έχοντας γνωρίσει χαρές και πόνους, όπως τον χαμό του γαμπρού της, του Συμεών. Ήταν από εκείνες τις γυναίκες που μετρούσαν τον χρόνο όχι με τα χρόνια αλλά με τις προσευχές τους.
*Ο Γιώργος Καλλιόγλου, γιος του Θεόδωρου και της Ντουντούς, γεννημένος το 1887 στο Όκλαλι, βρήκε στη Νέα Δήμητρα τη σύντροφό του, την Ερατώ Ιωαννίδου. Πέθανε πριν τα εβδομήντα του, αφήνοντας πίσω του το όνομα και το χαμόγελο του καλού ανθρώπου.
*Η Ταρσώ Καραμανλάκη ή Καραμανώλη γεννήθηκε το 1873 , κόρη του Γρηγόρη Λαγόπουλου και της Πηνελόπης από το Άκαλαν και ο σύζυγός της Νικόλαος Καραμανλάκης από τη Σηλυβρία, ήρθαν μαζί με την κόρη τους Γιαννούλα. Εκείνος έζησε σχεδόν έναν αιώνα. Εκείνη, ευγενική και σεμνή, κράτησε την παράδοση του σπιτιού της σαν ιερό.
*Ο Γιαννακής Κυριακίδης, από το Λαζάρκιοϊ της Τσατάλτζας, γεννήθηκε το 1870 , με τη γυναίκα του την Ευγενία και τα παιδιά τους, τον Δημητρό, τον Κωνσταντή και τη Ζήλα, βρήκαν στη Νέα Δήμητρα νέο τόπο να ριζώσουν. Έζησε ως τα ογδόντα του, αφήνοντας πίσω του μια γενιά τίμια, γεμάτη δουλειά και υπομονή.
*Ο Θεόδωρος Μήττας, γεννημένος το 1889 στο ίδιο Λαζάρκιοϊ, με τη σύζυγό του Μελαχρινή και τον γιο τους Ζαφείρη, γνώρισε τη μοίρα νωρίς, καθώς πέθανε πριν τα εβδομήντα του από δυστύχημα. Η Μελαχρινή έζησε ως το 1976, κουβαλώντας τη σιωπή εκείνων που έμειναν πίσω.
*Η Αφροδίτη Νατσοπούλου, κόρη του Βασίλη Τσιφτσόγλου και της Ελένης, γεννημένη το 1865 στο Όκλαλι, ήρθε με τον Δημήτρη και τα παιδιά τους. Πέρασε ογδόντα επτά χρόνια ζωής, και λέγεται πως ποτέ δεν ξέχασε τη μυρωδιά των ανθισμένων λουλουδιών της Πατρίδας.
*Η Γαρυφαλλιά Περικλέους (Βουλτσίδου), κόρη του Παναγιώτη Γιαβουράτου και της Ευδοξίας, γεννημένη το 1875, ήρθε στη Νέα Δήμητρα με την κόρη της Χρυσή , τη γυναίκα του Δημητράκη Δημητριάδη. Έζησε ως τα ογδόντα τέσσερα, κρατώντας μέσα της τη γλύκα και τη λεβεντιά του ονόματός της.
*Η Καλλιόπη Παναγιωτίδου, η Καλή του χωριού, γεννημένη το 1863, κόρη του Παναγιώτη Καραγκιόζη, γυναίκα του Χαράλαμπου και μητέρα του Βασίλη και της Μαργιόρας, έζησε σχεδόν έναν αιώνα. Στην αυλή της είχε μπακάλικο, μα ήταν κάτι παραπάνω από κατάστημα. Ήταν τόπος συνάντησης, γέλιου και κουβέντας.
*Ο Δημητρός Ραντόπουλος, ο πατέρας της Ελευθερίας Τσακιρίδου, ήρθε χήρος από το Όκλαλι. Έχασε τη γυναίκα του, τη Μπαλασή, και τον γιο του Δημοσθένη το 1929, στρατιώτη στον Ελληνικό Στρατό. Ήταν αδελφός της Κοκώνης Παρπαρά, της γυναίκας που κουβαλούσε το βαρύ όνομα του πόνου, από το χαμό του γιου της , του Γιώργου Παρπαρά .
*Η Κοκώνη Παρπαρά, γεννημένη το 1853 στο Όκλαλι, ήρθε χήρα του Παναγιώτη με τα παιδιά της: τον Γιώργο, τη Βασιλική( Γκόγκου του Κιτίκου), την Καλλιόπη ( Σωτηριάδου του Στεργάκου ) και τη Φωτεινή ( Τριανταφυλλίδου του Χουριέτ). Μαζί τους ήρθαν κι οι συγγενείς του άνδρα της , Θάνος, Στέργιος, και άλλοι που έφυγαν νωρίς. Στην Πατρίδα έμειναν θαμμένοι ο άνδρας της και η Ζωή, η μάνα των πρώτων Ιωακειμίδηδων. Η Κοκώνη έζησε σχεδόν εκατό χρόνια, μα είδε το φρικτό τέλος του γιου της, του Γιώργου, που εκτελέστηκε στα χρόνια του Εμφυλίου.
*Η Αμαλία Σταματιάδου, κόρη του Σταύρου Νικολαΐδη και της Ελένης, γεννημένη στο Αμπαρλί το 1879, ήρθε με τον άνδρα της Γιώργο Σταματιάδη γεννημένον το 1875 , και τα παιδιά τους ,τη Ζαφειρώ, τον Κωνσταντίνο, τη Δόμνα, τον Γιάννη και την Κωνσταντινιά. Έζησε ως τα εβδομήντα επτά της και πρόλαβε να θρηνήσει τον άνδρα της, που πέθανε στα εξήντα.
*Η Χαρίκλεια Στεργιάδου, κόρη του Αντώνη Ντοτσίνη και της Μαργαρώς, γεννημένη το 1875 στο Όκλαλι, ήρθε χήρα του Στέργιου με τους γιους της Γιάγκο, Διαμαντή και Μανώλη. Ο Διαμαντής της σκοτώθηκε στην Εργατική Απεργία της Θεσσαλονίκης το 1936. Πέθανε στα εβδομήντα τρία της, έχοντας γνωρίσει τον αγώνα και τη θυσία.
*Η Δέσποινα Σταματιάδου, η Πιπή, γεννημένη το 1873 στο Αμπαρλί, ήρθε με τον άνδρα της Σαράντη Σταματιάδη, αδελφό του Γιώργου. Απόκτησαν παιδιά την Όλγα, τον Σταμάτη, τη Φωτεινή και τον Ευριπίδη. Η Δέσποινα έζησε ως το 1948, μα πρόλαβε να θρηνήσει τον Σταμάτη της, που χάθηκε στον Εμφύλιο.
Κάθε όνομα είναι ένας κόσμος.
Κάθε γέννηση, μια ρίζα που αναδύεται από τη γη της Θράκης και απλώνεται στο χώμα της Νέας Δήμητρας.
Κι αν οι μνήμες μοιάζουν χαμένες στην Πατρίδα, στην πραγματικότητα ανασαίνουν ακόμη μέσα σε κάθε απόγονό τους, στις ιστορίες, στις φωτογραφίες, στα ήσυχα βράδια που κάποιος ψιθυρίζει ένα όνομα κι ανάβει ένα κερί.
Έτσι σώζεται η Πατρίδα, με τη μνήμη.
Συνεχίζεται…