Κολοκυθόπιτες , ρυζόπιτες και άλλα !
Και αφού περιγράψαμε τα φαγητά που έφτιαχναν οι Νεοδημητριώτισσες, θα πάμε στον κόσμο των γλυκών και στις πίτες .
Τα γλυκίσματα χρειάζονταν για να ανεβάσουν την διάθεση και την απόλαυση και αυτό το ήξεραν .
Τα έφτιαχναν όλα με μεράκι για να ευχαριστήσουν όλους .
Η Παρασκευή των γλυκών και της πίτας γίνονταν πάντα με μεράκι και με βοήθεια.
Η πεθερά , η κουνιάδα , η νύφη , η εξαδέλφη , η γειτόνισσα έδιναν χέρι βοήθειας πάντα .
Είχαν μεταξύ τους αναπτυγμένο το αίσθημα της αλληλοβοήθειας.
Και η απογευματινή επίσκεψη ή το νυχτέρι τους ήταν αποτελεσματική για όλους .
Ετοιμάζονταν τα ωραία γλυκά και έπαιζαν και τα παιδιά μεταξύ τους .
‘Έτσι υπήρχε επικοινωνία και με τους μεγάλους και με τους μικρούς .
Θυμάμαι την θεία μου Νούλα του Γκαιτατζή Βασίλη , που ερχόταν στο σπίτι και έφτιαχναν με την μαμά μου τους κουραμπιέδες και το κανταΐφι.
Η θεία μου ήταν εξαιρετική μαγείρισσα και ζαχαροπλάστης και οι κουραμπιέδες της ήταν οι καλύτεροι !
Το κανταΐφι ήταν δύσκολο στην Παρασκευή του και στην επιτυχία του .
Με καρύδια και σιρόπι το έκαμναν θεϊκό . Αυτό το γλύκισμα το έφτιαχναν τις Απόκριες .
Τους κουραμπιέδες τούς έφτιαχναν ανεξάρτητα από γιορτές .
Ας φορέσουμε την « μπροστέλα « την υφαντή ποδιά της κουζίνας και άς βάλουμε και την μαντήλα στο κεφάλι .
Άς ανασηκώσουμε τα μανίκια και μπροστά στον «σοφρά» με την φυλλόβεργα , άς επαναλάβουμε την τέχνη που μάς έμαθαν οι δικοί μας .
Μαζί μου είναι η Αμαλία Κουκουσεράκη που θα περιγράψουμε τις πίτες και τα γλυκίσματα και θα μοιραστούμε τις γλυκές συνταγές της γιαγιάς Αμαλίας και της γιαγιάς Τσάκενας .
Ας ετοιμάσουμε το ζυμάρι για τις πίτες μας .
Η Αμαλία ανοίγει το φύλλο κι εγώ ετοιμάζω την γέμιση .
Κολοκύθι κίτρινο τριμμένο στον ‘ρεντέ’ με καρύδια , ζάχαρη , σταφίδες και κανέλα .
Το τοποθετούμε στον ‘ταβά’ βαθύ ταψί ή στο σινί ρηχό ταψί, σε σχήμα στριφτό , που λέγεται ‘ μπουρέκκ’.
‘Έτσι γίνεται και η ρυζόπιττα, που έχει γέμισμα από βρασμένο ρύζι , σταφίδες και καρύδια .
Η Αμαλία είναι δεξιοτέχνης στο άνοιγμα φύλλων και φτιάχνουμε και σπανακόπιτα και χορτόπιτα, από άγρια λάχανα τού αγρού , λάπατα και παπαρούνες (χόρτα σαν ραδίκια ).
Θα σάς περιγράψουμε συνταγές που δεν χρειάζονται πολλές συστάσεις αφού εσείς θα γεύεστε τις πίτες που σάς ετοιμάσαμε .
‘Ένα είδος μπακλαβά ήταν το γλυκό με φύλλα ,γέμιση από καρύδια , ζάχαρη και κανέλλα , χωρίς σιρόπι .
Τα ‘λουκούμια ‘ που έφτιαχναν στο χωριό μας ήταν αλλοιώτικα !
Με ζυμάρι ,ζάχαρη , κανέλλα ψήνονταν στον φούρνο και ήταν συχνό γλύκισμα και σε μνημόσυνα .
Οι μιλίνες ήταν τηγανητά πιτάκια με γέμιση μυζήθρας ή τυριού .Τα μοίραζαν και σε κηδείες και μνημόσυνα .
Τα λαλαγκάκια ήταν πιτάκια με σκέτο ζυμάρι που τα έψηναν παλιά στο ‘σάτσι’ , έναν μαντεμένιο στρογγυλό δίσκο που είναι παραπεταμένος στις αποθήκες του χωριού και μάς το περιέγραφαν οι γιαγιάδες μας .
Τα πιτάκια αυτά τα έφτιαχναν μετά στο τηγάνι και έβαζαν επάνω βούτυρο και ζάχαρη ή λάδι και ζάχαρη.
Λαλαγκάκια απόλαυσα στής θείας μου Παναγιώτας του Καλφόπουλου .
Συνεχίζει η Αμαλία .
_Κι εγώ θα πω Ελένη, για τους γκιουζλεμέδες που ήταν πιο απλά τυροπιτάκια .
Ανακάτευαν το ζυμάρι με το τυρί και τα τηγάνιζαν .
Γκιουζλεμέδες έφτιαχνε η θεία Τασούλα τού Χατζόπουλου, η θεία Ελενιώ η Πλαταρά , η θεία Ασπασούλα του Σολομωνίδη .
Πολύ συχνά κάθε εβδομάδα οι μανούλες μας έφτιαχναν γαλατόπιτα .
Είχαν πάντα περίσσιο γάλα και με λίγη ζάχαρη , αυγά και αλεύρι ήταν έτοιμο αυτό το ωραίο γλύκισμα .
Οι ‘ μασίνες ‘ σόμπες , άναβαν πάντα τις κρύες μέρες του χειμώνα και έψηναν τα φαγητά και τις πίτες .
Πάντα ήθελαν να μάς ευχαριστούν και δεν μας στερούσαν από αυτές τις λιχουδιές .
Ήταν πάντα πρόθυμες να τις ετοιμάσουν .
Και ένα άλλο γλύκισμα που θυμάμαι ήταν η γιαουρτόπιττα , ένα είδος κέικ με γιαούρτι, άχνη από πάνω και κομμένο σε ρόμβους .
Αυτό το γλύκισμα το έκαμνε τέλειο η θεία Ευλαμπία η Πραξιγά .
Και ο χαλβάς με σιμιγδάλι ήταν στις ωραίες γεύσεις .
Το έβαζαν στο ταψί και το έκοβαν ωραία σχήματα .
Το ατζέμ πιλάφι να μην ξεχάσουμε που ήταν γλύκισμα που συνδεόταν με πολλές οικογενειακές στιγμές και παραδόσεις και πολύ σύνηθες σε συναθροίσεις . Γινόταν με φιδέ , ρύζι , ζάχαρη και κανέλλα . Το πιο νόστιμο το έκαμνε η θεία μου Ελενιώ Πλαταρά .
__Να μην ξεχάσω Ελένη και τις φουσκίτσες , που ήταν οι σημερινοί λουκουμάδες με αλεύρι ,γάλα ,νερό και μαγιά .
Από πάνω πασπάλιζαν ζάχαρη .
Έκαμνε η γιαγιά Αμαλία .
Πόσο νόστιμοι !
Όλα αυτά τα γλυκίσματα είχαν ξεχωριστή θέση στις καθημερινές στιγμές χαράς στην Νέα Δήμητρα.
‘Ένα άλλο ας πω γλύκισμα ήταν το αυγό σφουγγάτο , που το έκοβαν μικρά κομμάτια , τα έβαζαν ζάχαρη και τα μοίραζαν στα μνημόσυνα .
Το καλοκαίρι από τα ώριμα φρούτα έφτιαχναν κομπόστες ‘χοσάφια ‘ .
Τα φρούτα ήταν βερίκοκα ( ζέρντελα ), κορόμηλα (αβράμπουλα ), δαμάσκηνα , σύκα .
Έβαζαν μέσα σταφίδες και ζάχαρη .
Και τον χειμώνα ήταν εύκολη η Παρασκευή τους με τα αποξηραμένα φρούτα .
Επίσης το καλοκαίρι έφτιαχναν και τα ‘ρετσέλια ‘ που ήταν ώριμα σύκα, βρασμένα με ζάχαρη σάν μαρμελάδα .
Οι συκιές στα αμπέλια μάς έδιναν πλούσια αυτό το γευστικό φρούτο .
Οι μαμάδες μας τα ετοίμαζαν και
Τα έβαζαν μέσα σε πιθάρια . Έτσι είχαμε για τον χειμώνα πάντα αλλειμα για το ψωμί μας .
Το ρυζόγαλο ήταν ένα ωραίο γλύκισμα με την κανέλα πάνω του σε σχήμα σταυρού ή αστεριού .
Παλιά έκαμναν ‘χασλαμά’ , σαν πίτα στο ταψί, με γεύση σημερινού μελομακάρονου .
Το ‘ κατσαμάκκ ‘ ήταν χυλός από νερό και καλαμποκάλευρο .
Ήταν φαγητό της Κατοχής και το έφτιαχναν πολύ συχνά .
’Ως γλυκό της Κατοχής να αναφέρω την θρεψίνη , που γινόταν από τα σταφύλια και άλειφαν στην φέτα του ψωμιού.
Και την ‘ βαρβάρα ‘ θα την αναφέρουμε στα γλυκά εδέσματα .
Περιείχε καρύδια , σουσάμι ,σταφίδες και ζάχαρη .
Και να πω και για τα λικέρ που έφτιαχναν με τα τριαντάφυλλα και τα ρόδια .
__Ελένη ,να μην ξεχάσουμε τα γλυκά του κουταλιού .
___ Αμαλία, αυτά δεν ξεχνιούνται αν και ήταν τα κρυμμένα γλυκά . Πάντα ήταν καλά κρυμμένα στα ντουλάπια για να έχουν για τους μουσαφιραίους .
Η μαμά μου έλεγε : _Ελένη μου , με τα χέρια σου τα βάζεις και τα βρίσκεις ;
Εγώ είχα την ‘ φήμη ‘ λιχούδας και οι αδελφές μου βασίζονταν στην ικανότητά μου , να ανακαλύπτω την κρυψώνα . ‘ Έτσι απολαμβάναμε το ωραίο γλυκό με την μία να κρατάει τσίλιες μην έρθει η μαμά μας !
Και πώς να ξεχάσω το γλυκό τριαντάφυλλο με την ασύγκριτη γεύση , που έκαμνε η μαμά μου για την γιορτή μου τον Μάιο .
Η γλύκα είναι ακόμη στο στόμα μου και πήγαινα στην γιαγιά μου στην άλλη άκρη του χωριού μας Νέα Δήμητρα για να μαζέψω τα ωραία τριαντάφυλλα .
Πολύ δεξιοτέχνης στην Παρασκευή γλυκών του κουταλιού ήταν η θεία μου η Νούλας τού Βασίλη Γκαιτατζή.
Γλυκό σύκο πράσινο, γλυκό κυδώνι , πελτέ κυδώνι , γλυκό μελιτζανάκι , γλυκό πορτοκάλι με σάρκα και γλυκό ρολό πορτοκάλι .
Στην θεία Ειρήνη τού Αλεξιάδη έχω φάει το καλύτερο κεράσι γλυκό.
Και στην θεία Μαρίκα τού Χρήστου του Γκαιτατζή, γεύτηκα γλυκό κυδώνι πελτέ με φυστίκια μέσα .
Γλυκό φιρίκι έφτιαχνε η θεία Ευδοκία τού Τσαλικίδη με καρύδι μέσα .
Και γλυκό σταφύλι δοκίμασα στην θεία Κατίνα Εσκιόγλου και ήταν τέλειο .
Μετά από χρόνια όταν ήρθε στους μπακάληδες το βιτάμ , η μαργαρίνη, οι μανούλες μας έφτιαξαν την πρώτη μερέντα. Ήταν γλύκισμα με χτυπημένο βιτάμ, άχνη ζάχαρη και κακάο και να , το νόστιμο άλειμμα !
Και το αυγό ,αχ τί μού θύμησες φίλη μου Χρύσα Παρπαρά !
Κάθε απόγευμα έτρεχαν οι μανούλες μας με την φλυτζάνα στο χέρι για να φάμε το χτυπητό αυγό, που ήταν αυγό χτυπημένο με ζάχαρη.
Και υπήρχε και ποικιλία , που περιείχε και κακάο . Πόση ζάχαρη φάγαμε τότε !
Όλες οι νοικοκυρές έφτιαχναν όλα αυτά τα γλυκίσματα και όλες είχαν την ικανότητα να τα φτιάχνουν νόστιμα ,με ωραία γεύση .
__Αμαλία , να μην ξεχάσω το καλύτερο γλυκό τού κόσμου !
Που χόρτασε την πείνα μας, όταν παίζαμε στις γειτονιές τού χωριού .
Στο ένα χέρι αυτό, στο άλλο το ‘τσαλίκι ‘ .’
Στο ένα χέρι αυτό και παίζαμε κουτσό ή κεραμιδάκια .
Το καλύτερο γλυκό τού κόσμου ήταν η φέτα ψωμιού βρεγμένη με ζάχαρη ! Και καφέ επάνω !
Όλα αυτά τα γλυκίσματα κουβαλούν μαζί τους την ιστορία μας και παραμένουν ζωντανα στην μνήμη και στην καρδιά μας .
Οι πιο δυνατές αναμνήσεις είναι αυτές που ανακαλούνται με το άρωμα και την νοστιμιά μιάς αγαπημένης μας γεύσης !
Ελένη Τσιφτσόγλου
Έτος 2023