Ιερό Προσκύνημα: Το Χατζηλίκι στην Νέα Δήμητρα
Χατζής ήταν επίζηλος τίτλος που τον αποκτούσαν όσοι αξιώνονταν να προσκυνήσουν τον Πανάγιο Τάφο στους Αγίους Τόπους.
Οι Άγιοι Τόποι είναι οι περιοχές που συνδέονται στενά με την ζωή και τη διδασκαλία του Ιησού Χριστού και αποτελούν ιερά σημεία για την χριστιανική πίστη. Βρίσκονται κυρίως στην σημερινή περιοχή της Παλαιστίνης και του Ισραήλ με επίκεντρο την Ιερουσαλήμ , την Βηθλεέμ , την Ναζαρέτ , τον Ιορδάνη ποταμό και το Όρος των Ελαιών .
Η λέξη Χατζής είναι αραβική και προέρχεται από την λέξη «χάτζ» που θα πει προσκύνημα σε ιερό τόπο.
Δινόταν σε Χριστιανούς και σε Μουσουλμάνους.
Πίστευαν ότι με την επίσκεψη αυτήν στους Αγίους Τόπους θα κληρονομήσουν , την αιώνια βασιλεία των ουρανών.
Έτσι γινόταν Χατζήδες και τον τίτλο τον έφεραν τιμητικά και τα παιδιά τους για όλη την ζωή .
Οι δε γυναίκες ήταν οι Χατζέσες .
Ο τίτλος Χατζής δεν ήταν απλώς ένα σύμβολο ευλάβειας , αλλά και ένα ισχυρό σημάδι σεβασμού από το χωριό , που διατηρούσε τον δεσμό με θρησκευτική παράδοση .
Μπροστά στο όνομά τους έμπαινε η λέξη Χατζής όπως Χατζη -Νικόλαος ή Χατζη-Γιώργος .
Στο χωριό μας ο τίτλος χατζής άλλαζε το επίθετο σε Χατζής ή Χατζόπουλος .
Στο χωριό μας Νέα Δήμητρα είχαν βαθιά θρησκευτική σύνδεση με τους Αγίους Τόπους, κάτι που αποτυπώνεται στην επιθυμία πολλών να ταξιδέψουν εκεί , παρ’ όλο που το ταξίδι ήταν δύσκολο και απαιτούσε μεγάλες θυσίες. Αυτή η σύνδεση τους έδινε μια αίσθηση τιμής καθώς πίστευαν ότι το προσκύνημα εκεί θα τους εξασφάλιζε την θεία ευλογία .
Στους Άγιους Τόπους πήγαν από το χωριό μας ο Σωτήρης Χατζής από Τσαουσίδης και ο Χατζόπουλος ο Δημήτρης , μπαμπάς τού Στέργιου Χατζόπουλου . Το επίθετό του ήταν Σαρβανιτίδης και έγινε Χατζόπουλος .
Όταν ήμουν μαθήτρια στο Δημοτικό είχε πάει και η γιαγιά Πετρίνα και μάς έφερε από εκεί σταυρουδάκια , που μοίρασε σε όλα τα παιδιά !
Πρώτη φορά θυμάμαι στις αρχές της δεκαετίας του ’70 , άκουσα αυτήν την λέξη «Χατζής» .Ήρθε επίσκεψη στην γιαγιά μου την Κερανιώ την Τσάκαινα ο παππούς Αναστασάκος ο Σωτηριάδης , που ήταν ξάδελφός της .
Έφερε τα δώρα του σε μάς και στην γιαγιά μου από το ταξίδι του στους Άγιους Τόπους.
Μάς διηγήθηκε πού πήγε και πώς πέρασε .Μάς εξιστόρησε την επίσκεψή του και το προσκύνημά του στους Άγιους Τόπους.
Εμείς ακούγαμε με προσοχή και η γιαγιά μου έκαμνε τον σταυρό της .»
«Που λες Κερανιώ , τέτοιον τόπο δεν ξανάειδα ! Πολλές μέρες ταξίδδ και έφτασαμε . Ξεροί τόποι , ζέστα και χωρίς νερό. Μέσα από έρημο πέρασαμε , για να φτάσσμε . Πάν’ στις καμήλες ανέβκαμε και έφταξαμε στα Γεροσόλυμα .
Μάς φύλαγανε οι παπάδες …ααα δεν έχω παράπονο .. μάς περιποιήθκανε . Όλα είναι αληθινά του Χριστού , δεν είναι ψεματικά. Κόσμος απ’ όλο τον ντουνιά και απ’ όλες τις φάρες .Είδαμε το βουνό που τον έπιασανε τον Χριστό και το δέντρο που έκαμαν τον σταυρόττ. Και ο Τάφος , το μνήμα ολοζώντανο μπροστάς .Βαφτίστηκα και στον Ιορδάν(η) τον ποταμό . Με πέρασαν μιάν άσπρη ποδιά και με έριξαν το ευλογημένο νερό απάνιμ. Το είχα όνειρο και ο Θεγιός μ’αξίωσε. Όλον τον κόσμο να αξιώνν.»
Τον ακούγαμε και προσέχαμε κάθε λέξη του. Νοιώθαμε ότι είναι άγιος άνθρωπος και ό,τι έλεγε ήταν ευλογημένο! ‘Ελαμπε το πρόσωπο του παππού Αναστασάκου , που κατάφερε να κάνει αυτό το μεγάλο ταξίδι !
Ήταν μεγάλο ταξίδι και χρειάζονταν πολύ κόπο, χρήματα και προετοιμασία. Δεν ήξερε αν θα γυρίσει πίσω … πώς να ξεδιαλεχτείς σε τόσο άγνωστα μέρη , μέσ’ την αναμπουμπούλα !
Ο παππούς Αναστασάκος μάς είπε πως έφερε μαζί του το σάβανο, το πανί που θα τον αγκαλιάσει και θα τον τυλίξει όταν θα πάει στο τελευταίο του ταξίδι , προς τους ουρανούς .Μαζί έφερε και τα τριάντα τρία κεριά , όσα και τα χρόνια του Χριστού που θα ανάβουν στην κηδεία του, μαζί με το μυρωδάτο θυμίαμα ! ‘Έφερε και την παραγγελία της γιαγιάς μου Τσάκαινας.
Το σάβανο , τα κεριά και το θυμίαμα !
Εμάς μάς πέρασε στο χέρι ωραία βραχιολάκια που φτιάχνουν οι μοναχοί των μοναστηριών . Και τα φορούσαμε νοιώθοντας , ευλογία και χάρη .
Μόλις έφυγε ο παππούς Αναστασάκος η γιαγιά μου άνοιξε με ευλάβεια το σάβανο και μας εξήγησε για ποιο λόγο το ήθελε τόσο πολύ !
Το σάβανο ήταν άσπρο λινό ύφασμα με σταμπωτό σταυρό και την παράσταση της Ανάστασης του Κυρίου. Με αυτό τυλίγεται το σώμα του νεκρού πριν την ταφή και αυτό είναι ένα έθιμο που ακολουθείται κυρίως στην Ορθόδοξη χριστιανική παράδοση .
Έτσι έφερναν το σάβανο από τους Αγίους Τόπους, πιστεύοντας ότι η γη των Αγίων Τόπων θα τους προστάτευε και στην τελευταία τους κατοικία . Αυτό το σάβανο το φύλαγαν με ευλάβεια για την ημέρα που θα το χρειάζονταν .
Μόλις άκουσα την γιαγιά μου γύρισα και της είπα φοβισμένη !
«Γιαγιά, δεν φοβάσαι ; Δεν θέλω να πεθάνεις ! « Και εκείνη μου απάντησε πως δεν μπορεί να το αποφύγει και μακάρι να γίνει , όταν έλθει η ώρα !Τότε δεν καταλάβαινα τα λόγια της .
Εκείνη η κουβέντα ήταν η πρώτη μου επαφή με την έννοια του θανάτου και ήταν χρειαζούμενη , για να περάσω από την φυσική πορεία και να νιώσω την κατάληξη της ζωής .
‘Οποτε συναντούσα τον παππού Αναστασάκο ένοιωθα ένα δέος γι’ αυτόν , που ταξίδεψε στα μέρη του Χριστού . Οι αφηγήσεις του για το ταξίδι και τα όσα είδε στους Αγίους Τόπους ενίσχυαν την πίστη όλων μας , ενώ η αίσθηση ότι έλαβε μέρος σε μια ιερή εμπειρία τού έδινε έναν ιδιαίτερο, σχεδόν άγιο χαρακτήρα .
Εκείνο το ευλογημένο πανί ,που έφερε στην γιαγιά μου , το σάβανο , ήταν μέσα στο μπαούλο κρυμμένο. Η γιαγιά μου το φυλούσε σαν πολύτιμο θησαυρό .Κι εγώ δεν τολμούσα να το ανοίξω ποτέ και να το ξαναδώ!
Και πέρασαν τα χρόνια … η γιαγιά μου ογδόντα έξ χρόνων τυλίχτηκε με το πανί από τους Αγίους Τόπους και έφυγε προς τους ουρανούς . Εγώ τότε κατάλαβα τα λεγόμενά της !
Ελένη Τσιφτσόγλου
Έτος 2023