Η Σερβάντα στο Νεοδημητριώτικο Σπίτι. 

Η Σερβάντα στο Νεοδημητριώτικο Σπίτι. 

Η Σερβάντα , ο Μπουφές   

Σάς υποσχέθηκα πως θα ανοίξουμε μια «σερβάντα», εκείνο το έπιπλο που ήταν με βιτρίνες επάνω και κάτω είχε ντουλαπάκια . 

Θα πάρουμε το κλειδάκι του  θα την  ανοίξουμε και θα αποκαλυφθεί όλη η ομορφιά του και όλα τα κομψοτεχνήματα που κρύβει! 

Γιατί συνήθως ήταν κλειδωμένο ! 

 Οι νοικοκυρές έκρυβαν τον θησαυρό τους εκεί και τον φυλούσαν σαν τα μάτια τους !  

Και πραγματικά  ήταν θησαυρός το περιεχόμενό του μέσα σε αυτά  τα παλιά έπιπλα .Και αν  κάθε σπίτι δεν το είχε, σίγουρα είχε μπουφέ με ψηλά πόδια , σκαλιστό ξύλο καρυδιάς ή τριανταφυλλιάς και  γυάλινη  βιτρίνα . 

Σερβάντα θυμάμαι στο σπίτι τού Επαμεινώντα Σπαρταλίδη, που εκτός από τα γυαλικά που είχε η γιαγιά Αναστασία στα ράφια του  φιλοξενούσε  βιβλία  Ελληνικά και Γαλλικά βιβλία  .Ο Επαμεινώντας  είχε συγγενή στην Γαλλία  και έκανε ταξίδια εκεί  !  

Επίσης θυμάμαι στο σπίτι τής θείας μου Παναγιώτας Καλφοπούλου  το έπιπλο αυτό  την σερβάντα  που ήταν μαύρο βαμμένο με πολλά σκαλίσματα και μάρμαρο στο επίπεδο τμήμα του.  

Και είναι ευκαιρία  να μπούμε στον πιο όμορφο χώρο τού φτωχικού σπιτιού  των γιαγιάδων μας και μαμάδων μας στην σάλα, στο σαλόνι τους .Σε κάθε σπίτι θυμάμαι τον στολισμένο μπουφέ , που έχω ιδιαίτερη αγάπη. Αυτά τα αντικείμενα φυλάσσονταν με ιδιαίτερη φροντίδα και το κάθε κομμάτι επίπλου είχε  όχι μόνο  πρακτική  αλλά και συναισθηματική αξία .  

Άραγε τι απέγιναν αυτά τα έπιπλα ;  

Μήπως βρίσκονται σε κάποια  παλιά αποθήκη  σκονισμένα  και παραπονεμένα ! 

 Μήπως ο χρόνος πέρασε ανελέητος και καθόλου  ευγενικός μαζί τους και καταστράφηκαν !  

Οι άνθρωποι πολλές φορές περιφρονούμε κάθε τι το παλαιό και ίσως την θέση τους πήρε  ένα καινούργιο σύνθετο ή σκρίνιο λεγόμενο . 

Ας αφήσουμε τις απέλπιδες σκέψεις και ας συνεχίσουμε … 

Ανοίγοντας τις δύο βιτρίνες από το σερβάντα, μας παρουσιάζονται πολλά  οικογενειακά  κειμήλια  όπως οι φλυτζάνες τού τσαγιού και τα φλυτζανάκια τού καφέ με τα πιατάκια τους .  

Ήταν πορσελάνινα,  με χρυσό χερούλι και ωραίες παραστάσεις , πουλιά , λουλούδια , πριγκήπισσες, πριγκηπόπουλα,  νεράιδες.  

Δίπλα τους ήταν  τα κανατάκια. Η   σοκολατιέρα περίπου στο ίδιο σχέδιο με το ίδιο μοτίβο, στέκει στα τέσσερα   ποδαράκια της. Όλα  στέκουν  πάνω σε πετσετάκια   πλεκτά με ψιλοβελονιά  σαν να μην τα έχουν πιάσει ανθρώπινα χέρια. Είναι αραχνοΰφαντα με δύσκολα σχέδια  και δείχνουν την δεξιοτεχνία των γιαγιάδων μας . 

Δημιουργίες πανέμορφες  με τέχνη αξεπέραστη φανερώνονται μπροστά μας αυτά που είναι φυλαγμένα σαν θησαυρός και συνδεδεμένα με όμορφες αναμνήσεις. 

Στο άλλο ράφι είναι  η κουταλοθήκη, με τα κουταλάκια κρεμασμένα γύρω της, ασημένια συνήθως. Εκεί έμπαινε το γλυκό τού κουταλιού και το κερνούσαν . 

Η κασετίνα με τα ασημένια κουταλάκια και  πιρουνάκια ,που από μέσα είχε επένδυση σατέν και  τα προστάτευε  στο εσωτερικό του  αναδεικνύει το μεράκι των γιαγιάδων μας και των μαμάδων μας για την ομορφιά .Κάποια από αυτά  είχαν το μονόγραμμα τής νοικοκυράς ή σχέδια διάφορα . 

Και δίπλα η καράφα με τα ποτήρια τού νερού,  τού κρασιού και τού λικέρ .Με πληροφόρησαν ότι αυτό το γυαλί είναι ‘μουράνο’, ιταλικό και στόλιζε αυτά τα έπιπλα .Πόσο  υπέροχα  χρώματα !’Έχω δει σε κόκκινο τής φωτιάς  ρουμπινί, σε τυρκουάζ,  σε  σκούρο γαλάζιο, σε χρώμα ζαφειριού ,σε όλες τις αποχρώσεις τού  πράσινου  του  σμαραγδιού , στο χρώμα  της μέντας. Οι καράφες   με χρυσό συνδυασμένες   ήταν τα τέλεια  έργα τέχνης. Θαυμαστά  κομμάτια ,  ανεκτίμητης  αξίας . 

 Στο κάτω μέρος  τής σερβάντας είναι αραδιασμένα τα πορσελάνινα  πιάτα  με τις οβάλ πιατέλες και τα μικρά πιατάκια τού μεζέ. 

Σχέδια και χρώματα  και άριστη ποιότητα και ομορφιά .  

Οι πιατέλες  ήταν από λευκό γυαλί ή με πόδι ,  με στριφτό τελείωμα, που σέρβιραν την γιαουρτόπιτα  κομμένη σε ρόμβους. Με τις  πιατέλες σέρβιραν τις κολοκυθόπιτες και τις ρυζόπιτες. Στον μπουφέ μέσα είναι τα πιατάκια  τής πάστας και τού  γλυκού.  

 Τα πιατάκια  του γλυκού είναι με  τέχνη με μεράκι  στολισμένα και  είναι άριστης ποιότητας με τρυπούλα μάλλον για να τα κρεμούν . Αυτοί είναι  μικροί θησαυροί !  

Ο δίσκος  που κερνάνε, έχει πάνω του ένα μικρό πετσετάκι τού βελονιού .Μπιμπίλα λεγόταν αυτό το πλεκτό και έχει έτοιμα και παρατεταγμένα τα ποτηράκια τού λικέρ από λευκό γυαλί ή κρύσταλλο, με ποδαράκι ‘ρόκα ‘. 

Άνοιξα κι εγώ την κρυσταλλιέρα μου πήρα τα ποτήρια που έχω ενθύμιο από την γιαγιά μου  και σάς τα περιγράφω. 

Λευκή  κρυσταλλίνη  φινετσάτη είναι το  ποτήρι τού κρασιού. Έχει παραστάσεις από κληματαριά και τα σταφύλια κρέμονται από τα κλήματα και καλύπτουν όλο το ποτήρι!  

Δίπλα η καράφα με κόκκινο  και χρυσό χρώμα  και τα ποτηράκια που έμειναν μόνο δύο .  

Τα φλυτζάνια του καφέ με ποδαράκια και τόσο λεπτοδουλεμένα .Είναι μικροτεχνία και είναι σαν να μην τα άγγιξε  ο  χρόνος . 

Τα  ανακάλυψα ,τα θαυμάζω και τα αγαπώ πολύ ! Τα εκτιμώ και τα τιμώ  ! Όταν τα βλέπω   μού προκαλείται μια νοσταλγική διάθεση . 

Πάνω στον μπουφέ είναι η εταμίνα   ,’της μετρητής’  με πολύχρωμα σχέδια και κρόσσια από τις ίδιες κλωστές τού κεντήματος .  

Οι μανούλες μας τα  κρόσσια τα χτένιζαν για να είναι ίσια ! Έδιναν  σημασία στην λεπτομέρεια ! 

Και στο μεγάλο τραπέζι από ξύλο καρυδιάς  που είναι  μπροστά στη σερβάντα ή στον μπουφέ  απλωμένο με μεράκιν το βελούδινο τραπεζομάντηλο  με κρόσσια, που είχε κάθε προίκα. Κόκκινο ή πράσινο ήταν απαράμιλλης ομορφιάς  και πολύτιμο κειμήλιο.  

Να πω ότι το τραπέζι είχε πόδια σκαλιστά , που τα έλεγαν ‘τού λιονταριού ‘.  Και οι καρέκλες ήταν ίδιες .’όλα έχουν την ψυχή τού σχεδιαστή και την ψυχή αυτών  που μάς τα άφησαν !  

Στο μικρό  τετράγωνο τραπεζάκι  που είχε δύο επίπεδα και ήταν ίδιο με τα ‘τριπόδια’ (μικρότερα τραπεζάκια)  ήταν  στρωμένο το ‘καρέ ‘ από σταέν ύφασμα  και βυζαντινή βελονιά ή το καρέ από εταμίνα με κέντημα ‘τής μετρητής. Έργα τέχνης και υπομονής . Πολύτιμα εργόχειρα που οι μανούλες μας έφτιαξαν και για μάς  για να στολίσουμε το σπιτικό μας. ‘Έβγαλαν’ τα  ματάκια τους για να μάς ευχαριστήσουν.  

Και αφού είναι δικά τους δημιουργήματα,  έχουν διπλή αξία .Πόσο χρόνο χρειάστηκε για να κεντηθεί  το χειροποίητο κέντημα ! Πρέπει να τα φυλάμε σάν τα μάτια μας. 

Η γενιά των γιαγιάδων μας και των μαμάδων μας ήταν  ξεχωριστή  και ήταν  όλες χρυσοχέρες. Πάει ανεπιστρεπτί η εποχή που οι γυναίκες κεντούσαν !  

 Μερικές δεν τα έχουν στα σπίτια τους με το πρόσχημα ότι δεν ταιριάζουν . Ίσως η συναισθηματική αξία τους είναι άγνωστη ώς έννοια ή ενδεχομένως   είναι και αυτή ξεπερασμένη. 

Στο μονό ντιβάνι ήταν στρωμένο το καλό  ντιβανοσκέπασμα υφαντό ,κίτρινο  ή κόκκινο  με ‘φλος’ κλωστή.  Οι μαξιλάρες  ήταν  ακουμπισμένες στον  τοίχο, κεντημένες  σε τσουβάλι ,εταμίνα ή υφαντές  με διάφορες παραστάσεις η λουλούδια .Τα μαξιλαράκια τού  ‘λούσου’’ ήταν από σατέν ύφασμα  κεντημένα με βυζαντινή βελονιά ‘πλακέ ‘  με πολύχρωμη κλωστή. 

Κάτω στο πάτωμα  το υφαντό χαλί ,κόκκινο , κεραμιδί ή  μουστάρδα .Σχέδια ήταν ο σταυρός ή το καρώ. Πόσος κόπος στον αργαλειό . Πόσες ώρες   σκυμμένες πάνω του , χέρια και πόδια δούλευαν βιαστικά   για να συνθέσουν αυτά τα χαλιά . 

 Τα μικρά παράθυρα κάλυπταν οι μικρές κουρτίνες από  άσπρο ‘χασέ ‘ ύφασμα με τελείωμα μεγάλη δαντέλα .Κουρτίνα ήταν και η λεγόμενη  ‘μακραμε’ που ήταν περασμένη σε σιδερένια  κουρτινόβεργα .Επειδή δεν είχαν παραθυρόφυλλα έβαζαν από πάνω ένα υφαντό χοντρό ύφασμα . 

Στον τοίχο πάντα το κάδρο με  τις Τρείς Χάριτες, τις θεές τής γοητείας και τής γονιμότητας . Ήταν ο μοναδικός πίνακας μέσα στο σπίτι. 

Αναπολώντας το παρελθόν χωρίς να είμαστε κολλημένες σε αυτό, άς  βγάλουμε από την ναφθαλίνη και την αφάνεια αυτά τα υπέροχα κομμάτια. Αντιμετωπίζοντάς τα ως μουσειακά  να τα εντάξουμε  στον χώρο μας , όσο είναι δυνατόν ,  τιμώντας την οικογενειακή παράδοση  χρόνων και κυρίως , τιμώντας τα χρυσά χεράκια αυτών που τα δημιούργησαν. 

Η ομορφιά και η αρχοντιά είναι διαχρονικές και  είναι πέρα και πάνω από πρόσκαιρες μόδες .Να τα φυλάμε και να τα φιλάμε  και να τα χαιρόμαστε όσοι τα έχουμε . 

 Να θυμόμαστε  ό,τι ζήσαμε με τους αγαπημένους μας ανθρώπους ,γιατί κουβαλούν μνήμες . 

Και αυτά τα κομψοτεχνήματα  που είχαν και ήταν μίας άλλης εποχής, μάς ταξιδεύουν στις προηγούμενες δεκαετίες. Σαν ένα  μικρό ταξίδι στον χρόνο με μια δόση νοσταλγίας από τα παλιά. Έτσι αυτά τα  στολίδια είναι συνδεδεμένα με όμορφες αναμνήσεις και είναι διαμάντια που δεσπόζουν στην  καρδιά μας  ! 

 Ελένη Τσιφτσόγλου 

 Έτος 2023