Η Πατόζα της Νέας Δήμητρας
Την έλεγαν Λυμπέρ. Ήταν η πατόζα των θείων μου , των Τσιφτσόγλου. Όταν έκανε την εμφάνιση της στο χωριό , ήταν σαν να μπήκε η ίδια η πρόοδος στο αλώνι . Ήρθε και μαζί της έφερε την αλλαγή . Έφερε την ξεκούραση για τους αγρότες , που μέχρι τότε ιδρωκοπούσαν με τη «δουκάνα» και τα ζώα . Όταν έκανε την εμφάνισή της , αναπαύθηκε το σώμα των αγροτών του χωριού .
Στεκόταν περήφανη δίπλα στο τρακτέρ που της έδινε ζωή . Συνοδευόταν από ένα τρακτέρ, που έδινε κίνηση στην πατόζα και υπήρχε ακόμη ένα τρακτέρ , που μετέφεραν τα καρπο—δικαιώματα. Τα κάρα κουβαλούσαν το χρυσάφι του κάμπου ,το σιτάρι ,το κριθάρι ,τη βρώμη . Χρειάζονταν πολλοί εργάτες για να γίνεται ο διαχωρισμός τού δεματιού σε άχυρο και καθαρό σιτάρι ή κριθάρι ή βρώμη. Οι εργάτες πολλοί και αφοσιωμένοι εργάζονταν για να γεμίσουν τα αμπάρια με τον χρυσό καρπό και η παραγωγή αυξήθηκε σημαντικά . Και γέμισαν γρήγορα τα αμπάρια «γεννήματα» .
Ήταν η δεκαετία του ‘ 50 ,τότε που η πατόζα κυριάρχησε στον αλωνισμό των σιτηρών και έγινε η βασίλισσα του κάμπου .Δέκα χρόνια, μέχρι το 1960 , κράτησε αυτή η δύσκολη εργασία .
Ήταν δύσκολα χρόνια. «Θέρος, τρύγος , πόλεμος» έλεγε η παροιμία, υπονοώντας την δυσκολία και την σημασία για τον άνθρωπο. Πόσο κόπο και ιδρώτα κατέβαλε για να εξασφαλίσει το ψωμί του. Η πατόζα ήταν ένα από τα πιο χαρακτηριστικά μηχανήματα της αγροτικής ζωής, αλλά και από τα πιο δύσκολα στη χρήση. Η σκόνη που σηκωνόταν κατά τη διαδικασία του αλωνισμού ήταν αποπνικτική, κολλούσε πάνω στα ρούχα, στο δέρμα, ακόμα και στα πνευμόνια όσων δούλευαν κοντά της. Πολλοί παλιοί αγρότες ακόμα μιλούν για τα αναπνευστικά προβλήματα που τους άφησε.
Οι γονείς και οι παππούδες μας τη θυμούνται όχι μόνο για την κούραση αλλά και για το γεγονός ότι ήταν μια δουλειά που απαιτούσε μεγάλη αντοχή και προσοχή. Υπήρχαν και ατυχήματα, ειδικά όταν κάποιος πλησίαζε πολύ κοντά στα κινούμενα μέρη της μηχανής. Παρόλα αυτά, η πατόζα ήταν και σύμβολο μιας ολόκληρης εποχής, τότε που ο θερισμός και το αλώνισμα ήταν ομαδικές εργασίες και ένωναν ολόκληρα χωριά.
Η πατόζα Λυμπέρ ζωντανεύει μια εποχή κόπου , αγώνα και προόδου και μας θυμίζει πώς η τεχνολογία άλλαξε τον αγροτικό κόσμο . Πατόζα στη Νέα Δήμητρα είχαν και οι Τσαλικίδηδες του Χρήστου . Την θυμάμαι σκουριασμένη στην άκρη της αυλής τους .
Όμως ,όπως όλα στη ζωή ,και η βασιλεία της Λυμπέρ είχε ημερομηνία λήξης . Στην δεκαετία του ’60 μια άλλη «κυρία», εξελιγμένη έκανε την εμφάνιση της και παραμέρισε σε μια άκρη να σκουριάσει την πατόζα , σηματοδοτώντας το τέλος μιας εποχής και την αρχή μιας άλλης πιο ξεκούραστης για τους Νεοδημητριώτες.
Δεν αλώνιζε μόνο, μα θέριζε κιόλας ! Ακούραστη μέχρι τις μέρες μας και ξεκούραστοι οι νοικοκυραίοι του χωριού μας . Κουμπίνα , το όνομά της.
Η Λυμπέρ παραμερίστηκε και οι νεότεροι τη βλέπουν και χαμογελούν . « Έτσι θέριζαν παλιά ; « ρωτούν με απορία .
Το «θέρος,τρύγος ,πόλεμος» ήταν μια αλήθεια χαραγμένη στα κορμιά και τις ψυχές των ανθρώπων. Σήμερα μοιάζει με παραμύθι !
Ελένη Τσιφτσόγλου
Έτος 2023