Η Μυθική Κατίνα: Η Πασέσα του Χωριού μας .
Μετά την περιήγηση στον οπωρώνα της θείας Λεγώναινας και τις τόσο ωραίες αναμνήσεις συνεχίζω την βόλτα στις όμορφες γειτονιές της Νέας Δήμητρας με την φίλη μου την Βούλα Γκόγκου και την Κατερίνα Βασιλειάδου
Μπροστά στο σπίτι της Βούλας Γκόγκου, η μαμά της η Αννίκα με την αδελφή της Βάσω, μας χαιρετούν.Πιο εκεί στην αυλή, ο θείος Τάσος περιποιείται τις αγελάδες και μεταφέρει τα χόρτα.
Τα σπίτια της φίλης μου Κατερίνας και της Βούλας είναι νεόκτιστα και στην αυλή του σπιτιού τους είναι οι γονείς της .Ο θείος Θανάσης ο Βασιλειάδης ξεφορτώνει χόρτα για τα ζώα και τον βοηθάει η θεία Λαμπρινή .Τα κοριτσάκια, η Αποστολίνα και η Γιωργίτσα παίζουν στην αυλή και η γιαγιά Κατίνα , μόλις γύρισε από την εκκλησία.
Εμείς οι τρείς φίλες, θα γυρίσουμε το χωριό και θα το κάνουμε ‘αλτούζ’( άνω κάτω) , αν προλάβουμε.
Απέναντι από αυτά τα σπίτια είναι το σπίτι της θείας Κατίνας της Πασέσας.
Η Κατίνα ήρθε από το Όκλαλι της Ανατολικής Θράκης με τους γονείς της τον Αριστένη Παρασκευόπουλο του Παρασκευά και την Ευφροσύνη . Η Ευφροσύνη ήταν η κόρη του Τσαντάκη Βασίλη και της Μαρίας .
Ο μπαμπάς της ή η μαμά της ήταν από το Αϊβαλί της Ανδριανούπολης και ήρθαν στο Όκλαλι . Όταν ήρθαν από την Πατρίδα η Κατίνα ήταν τεσσάρων χρόνων και μοναχοκόρη . Οι γονείς της έζησαν και πέθαναν στην Νέα Δήμητρα. Η Κατίνα ήταν παντρεμένη με τον Αλετρίκη Βασίλη 1915-1988).
Ο ανδρας της ήταν τσομπάνος στα πρόβατα και έλειπε πολύ συχνά . Το παρατσούκλι του Βασίλη ήταν Πασάς και η Κατίνα λεγόταν Πασέσα .Η θεία Κατίνα γύρναγε όλο το χωριό και «έπινε καπνό « δηλαδή κάπνιζε τσιγάρο .
Περνώντας τον δρόμο, βλέπουμε το παράθυρο του σπιτιού της ανοικτό και πλησιάζουμε από περιέργεια .Πάντα όταν περνούσα από αυτό το σπίτι ήθελα να μπω μέσα . Αυτό το σπίτι είχε κάτι το μυστηριακό .
Λίγο οι γάτες , που ήταν ανεβασμένες και κουλουριασμένες στα περβάζια του , λίγο τα σκυλάκια που περιφέρονταν στην αυλή ,λίγο η μουντάδα του και πολύ περισσότερο η πληροφορία ότι είναι μάντισσα του καφέ .Δηλαδή καφεμάντισσα . Αυτό δημιουργούσε στο παιδικό μας μυαλουδάκι πολλές εικόνες και απορίες.
Στο χωριό οι γυναίκες μετά τον καφέ στην παρέα , έβλεπαν το φλυτζάνι και κάποιες το πίστευαν .Όλη η πορεία τους διαγράφονταν με το τι θα δείξουν τα σχήματα από καφέ, μέσα στο φλυτζάνι. Ήταν πολύ επηρεασμένες και αποζητούσαν τις πιο ικανές καφεμάντισσες του χωριού.
Από το ανοικτό παράθυρο του σπιτιού της θείας Κατίνας, σκαρφαλωμένες σαν εκείνα τα κατσικάκια που ψάχνουν , με μιάι γρήγορη ματιά ,κοιτάζουμε το δωμάτιο .
Μια ωραία μεγάλη κούκλα , με τα ξανθά μαλλιά της και τις μπούκλες της ήταν στολισμένη πάνω στο μεταλλικό κρεββάτι . Το φόρεμά της ήταν γυαλιστερό και είχε πολλά βολάν με κορδόνι χρυσό. Ποτέ δεν είχαμε ξαναδεί τέτοια κούκλα. Στην άκρη του κρεβατιού, στον τοίχο, ήταν η ‘πάντα’ ένα μικρό χαλάκι στον τοίχο καρφωμένο, με ωραία παράσταση.’Ηταν ο βοσκός με την γκλίτσα του , η βοσκοπούλα και γύρω τους τα προβατάκια .
Μέσα από το άλλο δωμάτιο ακούγεται η φωνή της θείας Κατίνας. _Μαρή, βλέπω έναν καπελάτο…εμ τι έμορφος … τυχερή …άντε έρχεται . Και καταλάβαμε ότι η θεία Κατίνα έλεγε το φλυτζάνι .Μέσα σε ένα φλυτζάνι καφέ διάβαζε τα μελλούμενα και όποια φιγούρα έβλεπε την εξηγούσε . Οι γυναίκες του χωριού την πίστευαν και την επισκέπτονταν.Περισσότερη αγωνία είχαν οι νέες, που ήταν ανύπαντρες και οι γεροντοκόρες και είχαμε στο χωριό μας πολλές .
_Θα περάσεις μεγάλη πόρτα , συνέχισε η καφεμάντισσα και βλέπω κι έναν καβαλλάρη. Ααααα ,αυτό είναι γνωριμία με έναν καλό άνδρα , αψηλό, δελικάτο ,συνεχίζει η Πασέσα με τις μαντικές της ικανότητες και προκαλεί το ενδιαφέρον της κυρίας, που έχει απέναντι της .
_Λες, μαρή, Κατίνα να βγει το φλυτζάνν ( ι)
__Δεν ξεύρω,εγώ αυτό που γλέπω, λέω…στας ( στάσου ) να το καπακώσω ,να βγεί .Και συνεχιζόταν η στιχομυθία και ερχόταν πολλές φίλες της για να μάθουν τα μελλούμενα .
«Βλέπω έναν καβαλάρρ(η) να έρχεται κατά σένα . Έρχεται μαρ έρχεται . Μη φοβάσαι Η καλής η τύχη έρχεται . Γλέπω δαχτυλίδια «
Θα αρραβωνιαστούν ; Θα παντρευτούν ; Γιατί οι ανησυχίες των κοριτσιών , της τότε εποχής ήταν η καλή τύχη με έναν καλό γαμπρό. Για να γλυτώσουν από την φτώχεια και την ταλαιπωρία στα χωράφια . Περίμεναν με αγωνία και αναζητούσαν την μοίρα τους και αυτό έδειχνε τις προσδοκίες και τις πιέσεις που ασκούνταν στις γυναίκες της εποχής εκείνης .
Το πριγκηπόπουλο όμως πάντα ερχόταν .Άσχετα αν ήταν με το άλογο ή το κάρο . Και ο καβαλλάρης, ο καπελάτος, ο αξιωματικός ήρθε στα αλήθεια για κάποιες.
Παντρεύτηκαν στην πόλη και γλύτωσαν από τα χωράφια και έζησαν την ζωή τους εκεί , ίσως και φτωχικά. Αλλά χωρίς την κάψα του ήλιου . Αυτές που έμειναν στο χωριό , αγωνίστηκαν διαφορετικά , με τα πριγκηπόπουλά τους .Ήταν μαζί στην λάβρα του καλοκαιριού και την παγωνιά του χειμώνα.
Στα ζώα ,στα χωράφια ,στα δύσκολα , στα χωρίς ανέσεις σπιτικά τους.
Μερικές όμως , ακόμη περιμένουν το πριγκηπόπουλο , που έβλεπε στο φλυτζάνι τους η Κατίνα η Πασέσα και έφτασαν μέχρι τα βαθειά γεράματα , περιμένοντας .
Τα χρόνια πέρασαν .
Η Κατίνα η Πασέσα έχει δημιουργήσει ολόκληρη ιστορία γύρω της και μια εποχή με μαγεία και πραγματικότητα . Κατάφερε να έχουν πολλοί το όνομά της στο στόμα τους .
Αντιπροσωπεύει την ψυχή του χωριού, με τις παραδόσεις και τις ιστορίες της να διαπλέκονται με τις ζωές των γυναικών που την επισκέπτονταν .
«Τιιιι … καπνίζεις;…ααα… έγινες σαν την Πασέσα «. « Πού πάς…μην γυρνάς πολύ…και γίν(ει)ς σαν την Πασέσα .
Η Κατίνα η Πασέσα δεν ήταν μόνο μια μάντισσα , μια πορτογύρα , μια που τόλμησε να καπνίζει εκείνη την εποχή , αλλά μια μορφή πολιτισμικής κληρονομιάς που συνεχίζει να ζει μέσα από τις αναμνήσεις και τις αφηγήσεις των επόμενων γενεών.
Έτσι ένας μύθος την περιέβαλλε την Πασέσα .
Και την έκανε Αθάνατη !
Ελένη Τσιφτσόγλου
Έτος 2022