Η μουσική της Νέας Δήμητρας .Ατσίκ Μπάλος
Η Νέα Δήμητρα πάντα αγαπούσε την μουσική. Ήταν χαραγμένη στο αίμα των ανθρώπων της ,στα βήματά τους , στις γιορτές τους ,στις χαρές και στους αποχωρισμούς τους . Μια μελωδία , ένα χτύπημα του τακουνιού στο χώμα και η κίνηση γινόταν χορός. Στις παλιές φωτογραφίες, τα ζευγάρια κρατιούνται σφιχτά ,στροβιλίζονται σε ρυθμούς που μοιάζουν χαραγμένοι στος καρδιές τους . Διασκεδάζουν υπό τον ήχο του ακορντεόν του Τσακάκκ και του Κώστα Τσαλικίδη , της κιθάρας του Μαρθάκκ του Αλεξιάδη Γιώργου, του ακορντεόν του Χριστόφορου Τσαλικίδη και του μπουζουκιού του Χρηστάκη Παπάζουγλου.
Δεν έχουμε τραγούδια γραμμένα από αυτούς τους καλλιτέχνες , δεν υπάρχουν νότες αποτυπωμένες σε χαρτί . Μα τα έχουμε φυλαγμένα μέσα μας . Κάθε φορά που ο ήχος τους μας βρίσκει ,το σώμα θυμάται . Η καρδιά σφίγγεται . Το δάκρυ κυλά .
Αυτή η μουσική παράδοση της Νέας Δήμητρας ήταν γεμάτη συναισθηματική φόρτιση και ιστορία και ήταν συνυφασμένη με τθς γιορτές και την ζωή των Νεοδημητριωτών.
Η μουσική της Νέας Δήμητρας ήταν αναπόσπαστο κομμάτι της ζωής τους . Στις αυλές των σπιτιών, τα τραπέζια γεμάτα και οι άνθρωποι ενωμένοι . Έπειτα ήρθαν και τα όργανα όπως το κλαρίνο και το βιολί και οι μουσικοί μας έσμιξαν , κάνοντας τη χαρά των γλεντιών ακόμα μεγαλύτερη .
Οι ντόπιοι οργανοπαίκτες έκαναν ορχήστρες με τους κοντοχωριανούς από την Πατρίδα , Τζελεπκιώτες, τώρα χωριό Τούμπα Παιονίας ,τον Νικολάκη Δαφλίδη κλαρίνο , τον Χριστοδούλη Νίκογλου στο βιολί ,που ήταν ο αδελφός της Ειρήνης του Μαρθάκκ, τον Νίκο Κουκουρίδη με το κλαρίνο , τον Ασημάκη Παλαιστή με το ούτι , τον Ασημάκη Νίκογλου κλαρίνο από τα Ρύζια Παιονίας, πρώτο ξάδελφο της Ειρήνης επίσης. Τον Γιάντσο με το κλαρίνο από την Τούμπα Παιονίας ,τον Ψαρρά βιολί από Θεσσαλονίκη , τον Στέφανο Βογιατζή με το βιολί του από τον Λαγκαδά , τον Θεολόγο με το κλαρίνο από την Κρύα Βρύση Σοχού Λαγκαδά που ήταν συγγενής του Αλεξιάδη Γιώργου του Μαρθάκκ ,και τόσοι άλλοι που έκανα τα βράδυα στη Νέα Δήμητρα να αντηχούν από τραγούδια .Όταν έγινε αυτή η σύμπραξη και βάλανε και μικροφωνική τα νεότερα χρόνια,τότε αντιλαλούσε όλο το χωριό από την μουσική τους .
Οι γάμοι και τα γλέντια γινόταν συνήθως καλοκαίρι και έξω στις αυλές στρώνονταν τα τραπέζια για να διασκεδάσουν φίλοι και συγγενείς.Όλοι ήταν καλεσμένοι και έτσι ήταν μια ευκαιρία να σμίξουν και να γνωριστούν .
Τα τραγούδια και οι χοροί που διασκέδαζαν οι παππούδες μας ήταν όλα φερμένα από την Πατρίδα. Επειδή ήταν κοντά στην Κωνσταντινούπολη είχαν επιρροή από την βυζαντινή μουσική. Ακόμη είχαν επιρροή και από άλλες περιοχές, όπως από την περιοχή της Ηπείρου ,από τα βάθη του χρόνου.
Τα τραγούδια μας είχαν συναισθηματικό φορτίο και τα ιδανικά ,οι πόθοι, οι πόνοι και οι χαρές ήταν αυτά που εκδηλώνονταν και τραγουδιόταν . Συρτά καλαματιανά , καρσιλαμάδες, ζωναράδικα χασάπικα, ζεϊμπέκικα, τσιφτετέλια, αμανέδες . Μελωδίες που για κάθε δρώμενο του γάμου υπήρχε και το ανάλογο τραγούδι. Όπως τραγούδι για το ξύρισμα του γαμπρού από τους φίλους του, τραγούδι για την προετοιμασία της νύφης από τις φιλενάδες της, τραγούδι για τον αποχαιρετισμό της από τους γονείς της. Τραγούδι για το πάρσιμο της νύφης και την διαδρομή της μέχρι την εκκλησία.
Οι χοροί είχαν την σειρά τους…
Τα συρτά και τα καλαματιανά έκλεβαν την παράσταση και χόρευαν οι γονείς τα παιδιά τους που παντρεύονταν . Έπεφταν τα «πάσα» , τα «μπαχτσίσια» ,τα χρήματα στα «παιγνίδια», στα όργανα, γιατί αναδυόταν η απόλαυση και έπρεπε να τα ευχαριστήσουν. Κρεμούσαν το χάρτινο κατοστάρικο ή πεντακοσάρικο στο κλαρίνο ή το κολλούσαν στο μέτωπο του οργανοπαίκτη , μια κίνηση αγάπης και αναγνώρισης .
Δίνω μεγάλη τιμή και σεβασμό στους μουσικούς, οργανοπαίκτες και τραγουδιστές , ως κόρη λαϊκού οργανοπαίκτη, που μεγάλωσα με αυτά τα ακούσματα της μουσικής . Οι μουσικοί και οι οργανοπαίχτες κράτησαν ζωντανή την μουσική παράδοση της Νέας Δήμητρας και τίμησαν τις μνήμες . Έπαιξαν τα πιο όμορφα τραγούδια με τις γλυκές μελωδίες και ανάμεσά τους είναι ο Ατσίκ Μπάλος . Ένα όνομα που ίσως δεν λέει πολλά . Μα όταν η μελωδία αντηχεί ,όταν τα πρώτα μέτρα ξετυλίγονται ,όλα ξαναγυρίζουν.
Οι γιαγιάδες ,οι παππούδες μας ,οι γονείς μας ,όλοι τους κάποτε σηκώθηκαν και χόρεψαν σε αυτόν τον ρυθμό. Ένα κάλεσμα στη μνήμη , ένας παλμός που φτάνει από τα βάθη του χρόνου και χτυπάει μέσα μας . Αυτός ο χορός ξεσήκωνε τις χορδές της ψυχής τους και ακούγοντάς τα κι εμείς πυροδοτείται η νοσταλγία.
Έχει τόση δύναμη αυτή η μουσική , που ενεργοποιεί την αναπόληση και θέλουμε να κλάψουμε και ανατριχιάζουμε γιατί νιώθουμε το μεγαλείο αυτού του ακούσματος.
Ελένη Τσιφτσόγλου
Έτος 2023