Η Γιαγιά Αδάμαινα της Νέας Δήμητρας : Μια Ψυχή που Επιμένει
«Εκεί ερειπωμένο στην άκρη του δρόμου
Κλειστά παράθυρα και αράχνες του τρόμου
Σπίτι παλιό εκεί , μοναχό περιμένει
Κάποια ζωή ,ψυχή στην πέτρα που επιμένει « Ελένη Λουκά ,ποιήτρια
Ο χρόνος περνά , τα γεγονότα τρέχουν και να ένα κομμάτι του εαυτού σου, που τώρα το θέλεις πίσω .Και να μπροστά μου το παλιό σπιτάκι της γιαγιάς Αδάμαινας , της Νέας Δήμητρας.
Εδώ ζούσε η γιαγιά Αδάμαινα η Ελένη Τσαμπαζάκη. Εδώ ξεδιπλώνονται σκηνές από το παρελθόν που μοιάζουν να σιγοκαίνε ακόμη στα ερείπια του παλιού σπιτιού .
Ο χρόνος αδυσώπητος ,πέρασε πάνω από τους τοίχους , σκέπασε το παράθυρο με αράχνες και ξέφτισε την παλιά ξύλινη πόρτα . Και όμως, το σπίτι μένει εκεί, άδειο , έτοιμο να ξεθάψει τις ιστορίες που χαράχτηκαν στους τοίχους του και τους ανθρώπους που έζησαν εκεί και πέρασαν το κατώφλι του .Πόσα τραγούδια τραγούδησε ,πόσες ιστορίες αφηγήθηκε , πόσα πρόσωπα αποχαιρέτησε με μάτια υγρά και καρδιά ζεστή.
Έξι παιδιά απέκτησε η Ελένη ,αλλά τα τρία τα πήρε η ξενιτιά ,τα πέτρινα χρόνια του Εμφυλίου Διχασμού και Σπαραγμού.Το ένα το έχασε για πάντα και τον άνδρα της τον δολοφόνησαν τα χρόνια του Εμφυλίου Διχασμού και Σπαραγμού .Τραγουδούσε και έκλαιγε για την Πατρίδα και για τους δικούς της που έχασε στην νέα πατρίδα. Ήξερε τον πόνο της ξενιτιάς και το δάκρυ της απώλειας αφού τα παιδιά της σκόρπισαν στον άνεμο της μοίρας .Κι όμως εκείνη κρατήθηκε αγέρωχη , με το τραγούδι της να ανασταίνει τις παλιές στιγμές και την γλυκιά της αγκαλιά πάντα ανοιχτή για κάθε μουσαφίρη.
Στο σπίτι της γιαγιάς Αδάμαινας μοιράστηκα και εγώ ένα κομμάτι ζυμωτό ψωμί. Η γιαγιά Αδάμαινα ήξερε να περιποιείται τον μουσαφίρη της ,με γέλια και ανοικτή αγκαλιά.
Η επίσκεψη ξανά σε αυτό το έρημο σπιτάκι , με συνεπήρε και με αγκάλιασαν οι μυρωδιές , που νόμιζα ξεχασμένες. Ένοιωσα τον απόηχο από τα παλιά γέλια μας .Δίπλα στην σόμπα με νανούρισαν οι ήχοι και ξαναείδα το τραπεζάκι με το μικρό κανατάκι που ήταν σκεπασμένο με άσπρο κεντημένο μαντηλάκι. Το κρασάκι του έσβηνε καημούς . Ο μπουφές ήταν εκεί και με ψιθυρίζει τα παιδικά μου χρόνια αλλά έλειπαν τα βάζα με τα γλυκά του κουταλιού .
Από πάνω του έλειπε και το μικρό πιανάκι που είχε στείλει η θεία Ειρήνη από το Βέλγιο για τα παιδιά της. Εμείς σε κάθε επίσκεψη εκεί χτυπούσαμε τα πλήκτρα του, για να βγάλει μουσική .
Η γιαγιά Αδάμαινα , με την αρχοντική της απλότητα, δίδασκε πολιτισμό με την συμπεριφορά της. Ήταν μαγείρισσα, ζαχαροπλάστης, κεντήτρα, αφηγούνταν ιστορίες με το γλυκό της στόμα και ήταν και τραγουδίστρια .Μας έλεγε ιστορίες που ένωναν την Νέα Δήμητρα με την Πόλη .
Η Αδάμαινα ήταν ο φύλακας της παράδοσης και των εθίμων του γάμου . Ήξερε κάθε λεπτομέρεια , κάθε παλιό τραγούδι που ακολουθούσε το ντύσιμο της νύφης , τις ευχές και τις ευλογίες . Με την φωνή της έπλεκε γλυκούς σκοπούς και την θυμόμαστε να παρευρίσκεται σε πολλούς γάμους και να δένει το χθες με το σήμερα , κουβαλώντας έναν πολύτιμο θησαυρό .
Οι τοίχοι αυτού του παλιού σπιτιού, παρότι ερειπωμένοι, κουβαλούν ακόμα τις στιγμές που η γιαγιά Αδάμαινα ζωντάνευε την κουζίνα και τραγουδούσε στην αυλή .
Ο χρόνος είναι σκληρός με τούς ανθρώπους.
Το ίδιο σκληρός και με τα σπίτια και δεν έδειξε επιείκεια . Θα αφήσει μόνο χαλάσματα στο πέρασμά του .
Το παράθυρο που είδα έχει κλέψει τόσες ματιές, τόσες αγωνίες ,τόσες επιθυμίες.
Η γιαγιά Αδάμαινα έφυγε το 1998 για το στερνό ταξίδι και πήρε μαζί της τον πόνο, του να χάνεις τούς δικούς σου. Έφυγε και δεν πήρε μαζί της τις αναμνήσεις μας.
Τώρα ,ο χρόνος πέρασε και η ζωή προχώρησε ,μα η γιαγιά Αδάμαινα έμεινε εκεί ,αθάνατη , μέσα στην ζεστασιά της καρδιάς και την σιωπή των τοίχων της .
Εγώ σήμερα 28/12 /2022, επισκεπτόμενη το μικρό σπιτάκι που λες και με περίμενε, ήταν σαν να άκουγα τις ανέμελες φωνές μας, με την εγγονή της Αδαμαντούλα και τον μικρό Βαγγελάκη να αντηχούν στα χαλάσματα.
Η Αδαμαντούλα με έκανε μια ζεστή, γλυκειά αγκαλιά. …..αλλά ο μικρός Βαγγελάκης έλειπε . Μας κοίταζε από ψηλά .
Το μικρό σπιτάκι τους κρατάει όλους ακόμα σαν μια ηχώ, σαν ένα κομμάτι του παρελθόντος που επιμένει να ζει στην καρδιά μας .
Στην μνήμη της Αδάμαινας , ως πηγή παράδοσης και συναισθηματικής ζεστασιάς για τους απογόνους και τους συγχωριανούς της .
*Η Αδάμαινα , Ελένη Πράγκαλη (1900-1998) της Νέας Δήμητρας ήρθε σε ηλικία 24 χρόνων από το χωριό Αγιασματάκι της Κωνσταντινούπολης μαζί με τον άνδρα της Αδάμ Τσαμπαζάκη (1888-1945) που καταγόταν από το διπλανό χωριό Μπογάζκιοϊ της Κωνσταντινούπολης.Στην Νέα Δήμητρα δολοφονήθηκε ο ανδρας της ο Αδάμ τα χρόνια του Εμφυλίου Διχασμού και Σπαραγμού και μετά ο γιός της Γιάννης .Άλλα τρία παιδιά της πήραν τον δρόμο της ξενιτιάς .
Η Αδάμαινα έζησε και πέθανε στην Νέα Δήμητρα φτιάχνοντας μια γέφυρα από μνήμες.