Ζωντανή Παρακαταθήκη στη Νέα Δήμητρα. Τα Ονόματα που αναστήθηκαν
Στη Νέα Δήμητρα η μνήμη δεν χάθηκε στα χιόνια της Αλβανίας. Αναστήθηκε μέσα από τα παιδιά που γεννήθηκαν αργότερα, κουβαλώντας ονόματα σαν σημαίες.
Ο Νίκος Κυριακίδης, ο νεότερος, της Νέας Δήμητρας, είναι ο εγγονός που φέρει το όνομα και το επίθετο του ήρωα παππού του, εκείνου που έπεσε στο Αλβανικό μέτωπο. Ο πατέρας του, γιος του πεσόντος, περίμενε με λαχτάρα αυτήν τη στιγμή. Όταν κράτησε το μωρό του στην αγκαλιά, είχε ήδη αποφασίσει. .Θα του δώσει το όνομα του πατέρα του. Κι έτσι, την ημέρα της βάφτισης, μέσα στην εκκλησία, δεν ακούστηκε μόνο το όνομα ενός νεογέννητου. αλλά ήταν σαν να ξανακούστηκε η φωνή του ήρωα, σαν να ξαναγεννήθηκε ο Νικόλας που χάθηκε στα βουνά της Αλβανίας. Από τότε, το παιδί κουβαλά με τιμή και περηφάνια το όνομα εκείνου που πρόσφερε τη ζωή του.
Κι ο άλλος ήρωας, ο Φώτης Φωτακίδης του Αθανασίου, που δεν πρόλαβε να αφήσει δικά του παιδιά. Τη μνήμη του κράτησε ζωντανή η αδελφή του, η Εψεβία Γιοβαντσάκη. Σαν να ήθελε να πει στον κόσμο πως ο αδελφός της δεν χάθηκε, τον ανακάλεσε στη ζωή με τον τρόπο που μπορούσε και χάρισε το όνομά του στον γιο της. Κι όταν ήρθε η μέρα της βάφτισης, ο παπάς φώναξε: «Φώτιος!» και όλο το χωριό ρίγησε. Ο μικρός Φώτης, ο Φωτάκης, ήταν πια ο ζωντανός κρίκος με τον αδελφό που χάθηκε.
Μεγάλη υπόθεση είναι να φέρεις το όνομα ενός ήρωα. Δεν είναι μόνο χαρά, είναι και βάρος. Βάρος που δεν λυγίζει, αλλά στηρίζει. Γιατί κάθε φορά που προφέρουν το όνομα «Νίκος» ή «Φώτης», δεν μιλούν μόνο για τους ζωντανούς. Ξυπνούν οι σκιές εκείνων που έπεσαν, ξαναστέκονται όρθια τα δυο παλικάρια που άφησαν το χωριό για να μην επιστρέψουν ποτέ.
Κι έτσι, στο πρόσωπο των νέων παιδιών, οι παλιοί δεν χάθηκαν. Ζουν μέσα στο όνομα που ταξιδεύει από γενιά σε γενιά, καθαρό κι άσπιλο, σαν ιερή παρακαταθήκη.
Εκείνη την ημέρα η καμπάνα της εκκλησίας χτύπησε γλυκά . Όλο το χωριό ήξερε πως μαζί με το μωρό θα «βαφτιζόταν» ξανά κι η μνήμη των ηρώων που χάθηκαν στην Αλβανία.
Στη βάφτιση του γιου της Εψεβίας, αδελφής του ήρωα Φώτη Φωτακίδη η μάνα στάθηκε μπροστά στην κολυμπήθρα, με μάτια βουρκωμένα. Όταν ο παπάς φώναξε «Φώτιος!», όλο το χωριό αναστέναξε μαζί. Ήταν σαν να γύρισε για λίγο ο αδελφός της, εκείνος που δεν είχε απογόνους, που χάθηκε πρόχειρα θαμμένος στα βουνά. Το παιδί, βρεγμένο και τυλιγμένο σε λευκή πετσέτα , έμοιαζε να φέρνει πίσω το φως του χαμένου Φώτη. Ο κόσμος τον κοίταζε με σεβασμό καθώς ήταν η ζωντανή μνήμη ενός ήρωα.
Και μετά από χρόνια , άλλη μια μέρα συγκίνησης στη Νέα Δήμητρα.
Ο μικρός Νίκος, γιος του γιου του ήρωα Νικόλαου Κυριακίδη, σπαρταρούσε στα νερά της κολυμπήθρας. Κι όταν ο παπάς ύψωσε τη φωνή του και φώναξε το όνομα «Νικόλαος!», η εκκλησία ρίγησε. Ήταν η φωνή του παππού, του στρατιώτη που είχε αφήσει την τελευταία του πνοή σε ένα χειρουργείο του μετώπου. Εκείνη τη στιγμή, σαν να μπήκε ξανά στην εκκλησία, σαν να στάθηκε ανάμεσα στους δικούς του, όρθιος και χαμογελαστός. Ο πατέρας, συγκινημένος, έκρυψε τα μάτια του με το χέρι του . Ήταν σαν να κρατούσε και πάλι τον πατέρα του ζωντανό, μέσα από το όνομα που έδωσε στον γιο του.
Μεγάλη υπόθεση να κουβαλάς το όνομα ενός τέτοιου ανθρώπου! Είναι χαρά, είναι περηφάνια, μα είναι και βάρος. Ένα βάρος ιερό, που οι ώμοι των νεότερων πρέπει να κρατήσουν όρθιο, καθαρό κι ασάλευτο. Γιατί κάθε φορά που προφέρεται το «Νικόλαος» ή το «Φώτιος», δεν καλούν μόνο τα παιδιά. Ξυπνούν οι σκιές των προγόνων, στέκονται πάλι ανάμεσά μας, με τα χείλη σφιγμένα και το βλέμμα στραμμένο στον ουρανό.
Κι έτσι, μέσα από το νερό της κολυμπήθρας και τη φωνή του παπά, οι ήρωες ξαναγεννήθηκαν. Δεν χάθηκαν στα βουνά της Αλβανίας. Ζουν πια μέσα στα παιδιά του χωριού, μέσα σε ονόματα που έγιναν φως, μνήμη και παρακαταθήκη.
Ελένη Τσιφτσόγλου
2025