Επιρροές από άλλους , στην Πατρίδα !
Έλεγαν οι παλαιοί ότι κάποια σόγια του χωριού μας έχουν ρίζες από την Ήπειρο .Και αναφέρομαι στην οικογένεια Τσιφτσόγλου της οποίας είμαι μέλος της .
Μπορούμε να το στηρίξουμε αυτό σε μαρτυρίες γεροντότερων . Από αφήγηση τής θείας μου Περιστέρας Τσιφτσόγλου: « Τα παλιά χρόνια τής Τουρκοκρατίας ήταν ένας νέος σε ένα χωριό της Κόνιτσας στην Ήπειρο και είχε φιλονικίες με έναν Τούρκο .
Πάνω στον καυγά σκοτώθηκε ο Τούρκος και ο μπαμπάς του νέου τού έδωσε έναν ντορβά λίρες και του είπε να φύγει μακριά ,γιατί θα τον σκοτώσουν οι Τούρκοι . Αυτός πήγε στην Πόλη και εκεί έκανε κοπάδια με πρόβατα .’Εκανε και οικογένεια και άρχισε να μεγαλώνει η γενιά του «. Από εκεί προέκυψαν κάποιες οικογένειες του χωριού μας σε βάθος χρόνου» .
Από προφορικές μαρτυρίες και στα γύρω χωριά της Πατρίδας είχαν έρθει εργάτες από την περιοχή αυτήν της Ηπείρου .
Ήταν Ηπειρώτες που πήγαν και εγκαταστάθηκαν στα χωριά αυτά και τα επαγγέλματα των παππούδων μας μαρτυρούν την επιρροή από εκεί .Τσέλιγκες, χτίστες, τσαρουχάδες, κτηνοτρόφοι και καλφάδες . Ήρθαν από την Μητέρα Ελλάδα ώς εργάτες ,χτίστες , πετράδες προς αναζήτηση καλύτερης τύχης.
Στο χωριό Τζελέπκιοϊ είχαν εγκατασταθεί τσέλιγγες ( Τζελέπηδες ) και το όνομα του χωριού είναι από αυτήν την ονομασία .
Στο χωριό Καστανιές η εγκατάσταση κάποιων χτιστάδων και πετράδων από τον κορμό της Ελλάδας, μαρτυρά την επιρροή στα έθιμα .
Στο χωριό μας εκτός από την ασχολία με την γη είχαν και πρόβατα . Θυμόμαστε τους Κεχαγιάδες , τους Νατσάδες, τους Ρασάδες , τους Γιοβαντσάκηδες .Είχαν μεγάλα κοπάδια και εργάστηκαν για χρόνια . Εφοδίαζαν τους κατοίκους του χωριού μας και των γύρω χωριών της περιοχής με το κρέας, το τυρί και τα μαλλιά από τα πρόβατα.
Χτιστάδες είχαμε πολλούς. Από τούς παλαιούς ήταν ο Κωνσταντής ο Νατσόπουλος .
Από τους νεότερους τον Φωτιάδη τον Στέργιο και τον αδελφό του Γιώργο , τον Αναστασιάδη τον Χρήστο , τον Εσκιόγλου τον Χρήστο , τον Γκαιτατζή Χρήστο και Πολυχρόνη
Οι τσαρουχάδες , όπως ο παππούς Γιάγκος Στεργιάδης ήταν αυτοί που έφτιαχναν τσαρούχια στην Πόλη και μετά από την εξαφάνιση αυτού του επαγγέλματος ασχολήθηκαν με την κατασκευή παπουτσιών, κατά τα δυτικά πρότυπα .
Ο πατέρας του τσαγκάρη Στεργιάδη Γιάνγκου αναφέρουν ότι κατάγονταν από το Κεράσοβο (Αγία Παρασκευή ) της Κόνιτσας. Ο Γιάγκος ο Τσαγκάρς ήταν στην Πόλη και ασκούσε το επάγγελμα του τσαρουχά και μετά την παρακμή αυτού τού επαγγέλματος μετά έφτιαχνε παπούτσια .Και πρόσφερε τις γνώσεις του και τις υπηρεσίες του σε όλους μας, στο γνωστό τσαγκαράδικό του, στο χωριό μας .
Τα πρώτα χρόνια που ήρθαν οι παππούδες μας φορούσαν τσαρούχια από δέρματα ζώων στις γεωργικές τους εργασίες και ήταν ένας τύπος μπότας .
Εκείνο το επάγγελμα που καταμαρτυρεί την επιρροή από τους μαστόρους της ηπειρωτικής Ελλάδας είναι των καλφάδων , που ήξεραν να πελεκούν και να επεξεργάζονται την πέτρα. Γραμμή -γραμμή και γωνία με γωνία εφάπτονταν οι πέτρες και έδιναν το τέλειο αποτέλεσμα.
Τα ονόματά μας δείχνουν την επιρροή.
Η γυναίκα έπαιρνε το όνομά της από το όνομα ή παρατσούκλι ή επίθετο τού άνδρα της Έτσι έχουμε η Τσάκαινα τού Τσάκου , η Λιάλιενα του Λιάλιου, η Στεργάκαινα του Στεργάκου , η Σίμαινα του Σίμου, η Παρπαρού του Παρπαρά, η Πουρουρού του Πουρουρά, η Κίτσαινα του Κίτσου , η Χατζέσα του Χατζή, η Μαλγαρέσα του Μάλγαρη , η Παπαζουγλέσα του Παπάζουγλου , η Πασέσα του Πασά , η Νάναινα τού Νάνου , η Πολυκαρπέσα τού Πολύκαρπου, η Λεωνιδέσα του Λεωνίδα , η Νατσέσα του Νατσά, η Αναστασάκαινα του Αναστασάκου, η Ζώταινα του Ζώτου , η Πλαταρού του Πλαταρά , η Παντελέσα του Παντελή ,η Θεοφίλαινα του Θεόφιλου .
Επίσης έπαιρναν τα ονόματα από τα επαγγέλματα .Η Αλμπάναινα ,η Κάλφαινα, η Τσαγκάραινα .
Επίσης στα κύρια ονόματα έχουμε μια ιδιομορφία .Η Κερανιώ ,η Δαφνιώ , η Ελενιώ , η Βασώ, η Μαριγώ, η Βαγγελιώ , η Μαγδάλω , η Μαργιώ, η Μαρίτσκω , η Πηνιώ , η Κυριακιώ, η Κοκκωνιώ, η Σμαρώ , η Σμαραγδω, η Καρυοφυλλιώ, η Χρυσαυγιώ , η Ευθαλειώ , η Φανιώ, η Φωτεινιώ, η Αγγελικώ , η Ζαφειριώ, η Φωφώ, η Διαμάντω , η Μαργαρώ, η Ραλλιώ, η Ευγενιώ, η Ελπινιώ, η Κυπαρισσώ, η Σουλτανιώ, η Μαριγώ , η Χαρικλειώ, η Πασχαλιώ, η Χρυσώ , η Τασώ.
Στα ανδρικά ονόματα έχουμε ο Κίτσος για τον Χρήστο , ο Γιόργκης και ο Γιόργης για τον Γιώργο , ο Θανασός , ο Δημητρός ,ο Γιαννακής , ο Γιαννακός , ο Τάκος για τον Δημήτρη ( Τάκος λεγόταν ο προπαππούς των Τακίδη Νίκου , Χρήστου και Θανάση ). Επίσης ο Γιάγκος , ο Κωνσταντής , ο Φωτής , το Διαμαντάκκ ( έτσι λεγόταν ο μπαμπάς τού Βλάντου Παπαδόπουλου), Βαλιός για το Βασίλης .
Τα φαγητά και τα γλυκίσματά μας είχαν επιρροή από τους μαστόρους που ήρθαν από την Μητέρα Ελλάδα . Έγινε μια μίξη από τις καλύτερες γεύσεις και βγήκε το καλό αποτέλεσμα. Από τις ηπειρώτικες πίτες με το κολοκύθι , το ρύζι και τις σταφίδες προσθέσαμε και το καρύδι της Πόλης και έγινε η πανδαισία !
Όλες ήξεραν να ανοίγουν φύλλα με δεξιοτεχνία και όλες στο σινί ,στο ρηχό ταψί .
Το φύλλο λες και ήταν χάρτινο, τόσο λεπτό ! Η γαλατόπιτα επίσης, άλλη πίτα χωρίς φύλλο , γάλα αυγά και ζάχαρη ….το γάλα πάντα ήταν άφθονο! Οι αλμυρές πίτες είχαν και χόρτα των αγρών όπως λαχανάκια , παπαρούνες και λάπατα .
Κατοικούσαν κοντά στην Πόλη οι παππούδες μας , τα χωριά ήταν της Ανατολικής Θράκης και σε δύσκολες περιόδους γίνονταν κάτοικοι τής Πόλης. ‘ Έτσι είχαν επηρεαστεί και στην μαγειρική τους και πρόσθεσαν τα δικά τους αρώματα αφού πήραν και τα κοντινά τους καλά .Το μπόλικο λάδι χωρίς τσιγγουνιά και τα μπαχαρικά στα φαγητά είναι χαρακτηριστικό της επιρροής από την Πόλη .
Το φαγητό όρνιθα ή κόκορας κρεμμυδάτος με τα φύλλα δάφνης ξεχωρίζει από τα συνήθη φαγητά της Ανατολικής Θράκης . Τα φρέσκα κρεμμύδια με αυγό από πάνω ώς φαγητό κατσαρόλας είναι επίσης ξεχωριστό .
Ο τραχανάς με σίβραση κρεμμυδιού επίσης έχει κάτι το ιδιαίτερο και δεν είναι ο συνήθης βραστός τραχανάς.
Κανένας δεν μπορεί να αμφισβητήσει την καταγωγή μας από την Πόλη .
Ανήκαμε στην Νομαρχία Κωνσταντινούπολης και κάποιοι δικοί μας έμεναν στην Πόλη όταν έκαψαν το χωριό μας , το ‘Οκλαλι της Τσατάλτζας.Η είσφρυση όμως και άλλων πολιτιστικών στοιχείων σε καμία περίπτωση δεν αλλάζει την ταυτότητά μας .Είμαστε Θρακιώτες από την Πόλη.
‘Ένα σημαντικό θέμα είναι ότι όταν ήρθαν από την Πατρίδα ήταν σχεδόν όλοι συγγενείς μεταξύ τους . Όσοι ήρθαν από το Οκλαλί και όσοι ήρθαν από το Λαζάρκιοϊ. Ακόμη και η χωροταξία των σπιτιών τους ήταν προσεγμένη .
Έτσι με την επιρροή από άλλα πολιτιστικά στοιχεία και παραδόσεις, οι οικογένειες του χωριού , διαμόρφωσαν την ταυτότητά τους και την κράτησαν διατηρώντας τον βασικό κορμό με ενότητα και αλληλεγγύη.
Ελένη Τσιφτσόγλου
Έτος 2023