Επαγγέλματα στη Νέα Δήμητρα
Ο μπάρμπα Γιώργης ο Αρβανιτίδης καθόταν στο ξύλινο πεζούλι του μαγαζιού του και μας περιέγραφε τα επαγγέλματα του χωριού μας . “Να σας πω κάτι ; Το χωριό μας παλιά δεν ήταν όπως τώρα . Είχε ήχους ,είχε μυρωδιές ,είχε ανθρώπους που ήξεραν να φτιάχνουν με τα χέρια τους ό,τι χρειάζονταν . Δεν έπαιρνες τίποτα έτοιμο ,όλα ήταν δούλεμα , σμιλεμένα με μεράκι «.
Η Νέα Δήμητρα είναι ένα χωριό που οι παραδοσιακές τέχνες έπαιζαν ζωτικό ρόλο στην καθημερινή ζωή των κατοίκων , καλύπτοντας όλες τις ανάγκες της κοινότητας . Οι μπαρμπέρηδες ,οι σιδεράδες, οι ξυλουργοί και οι πεταλωτάδες, οι γνωστοί αλμπάνηδες, ήταν σημαντικοί τεχνίτες όπως και οι ράφτες , οι μοδίστρες, οι δασκάλες κοπτικής και ραπτικής που με τις γνώσεις τους φρόντιζαν για το ντύσιμο και το ράψιμο των ρούχων .Οι τσαγκάρηδες, οι χτίστες , οι μπακάληδες συμπλήρωναν την καθημερινότητα παρέχοντας βασικά προϊόντα και υπηρεσίες στους Νεοδημητριώτες. Άλλες ειδικότητες όπως οι μουσικοί και οι οργανοπαίκτες πρόσφεραν χαρά στις γιορτές ενώ οι μυλωνάδες φρόντιζαν για την παραγωγή του ψωμιού μας .
Οι αγροφύλακες ενδιαφέρονταν για την προστασία των αγρών και των αγροτικών προϊόντων και την διατήρηση της αγροτικής τάξης . Υπήρχαν και εποχιακοί αγροφύλακες όπως οι φρουροί των αμπελιών μας .Οι υδρονομείς και οι τσομπάνηδες επίσης έπαιζαν ρόλο στην καθημερινή λειτουργία του χωριού μας Υπήρχαν και ειδικότητες που μπορεί να φαίνονται σπάνιες σήμερα όπως οι καρβουνιάρηδες , οι αραμπατζήδες και οι τσαμπάζηδες ,που ασχολούνταν με την κατασκευή κάρων ή το εμπόριο ζώων .
Επίσης υπήρχαν οι χασάπηδες και οι μπακάληδες για να μας χαρίζουν τα αγαθά για την διατροφή μας και όχι μόνο .Ο καφετζής στο καφενείο του πρόσφερε την ξεκούραση στους Νεοδημητριώτες από την κούραση της ημέρας και προετοίμαζε τον καλό μεζέ με το ούζο . Υπήρχαν και άλλα επαγγέλματα , που πρόσφεραν στη μικρή κοινωνία μας υπηρεσίες και δεν καθυστερούσαν οι δουλειές τους των χωριανών μας και δεν χρειαζόταν να μετακινηθούν στην πόλη .
Είχαμε υφασματοπώλη. Ο Χρήστος ο Παναγιωτίδης, στο στενόμακρο εκείνο διώροφο μαγαζί του ,πουλούσε «του κόσμου τα καλά « , υφάσματα χασέδες, τσιτάκια , λινά , ιταμίνες και φόδρες .Κουμπιά, φερμουάρ, τραπεζομάντηλα , πετσέτες, κάλτσες, παιδικά ρούχα , πάνες και κουβερτούλες μωρών .Με το μπλε αυτοκίνητό του γυρνούσε την γύρω περιοχή. Οι νοικοκυρές προμηθεύονταν όλα τα είδη αυτά που χρειάστηκαν για το κέντημα και το ράψιμό τους, για να ντύσουν την οικογένειά τους.
Είχαμε και καρβουνιάρηδες , δηλαδή αυτούς που έφτιαχναν κάρβουνα που ήταν καύσιμη ύλη . Ο Θεοκλής Γιάγκογλου με τον γιό του Χρήστο , είχαν κοντά στην Σολτάρα , εργαστήριο παραγωγής κάρβουνου . Το επάγγελμα του καρβουνιάρη ήταν πολύ συχνό στην Πατρίδα . Κυρίως οι Αγαλανιώτες, ασχολούνταν με την παραγωγή ξυλοκάρβουνου.
Είχαμε τους πλανόδιους μανάβηδες , που πουλούσαν τα οπωροκηπευτικά για το καθημερινό τραπέζι της νοικοκυράς .
Ο Παπάζουγλος ο Δημητρός πουλούσε με το κάρο κηπευτικά και διαλαλούσε την πραμάτεια του .Ο Παπαδάς από τον μπαχτσέ του επίσης , πουλούσε στο χωριό με το κάρο τα ωραία προϊόντα του και αργότερα μανάβης ήταν και ο Θεοφύλακτος Σοαντζόγλου .
Είχαμε και αραμπατζή, που ήταν αυτός που κατασκεύαζε κάρα ,αραμπάδες .Την τέχνη αυτήν την έκανε πολύ καλά ο μπαμπάς του Μπαλίδη Δημήτρη , ο Νικόλας .
Στο χωριό είχαμε και τσαμπάζη δηλαδή έμπορο ζώντων ζώων και ήταν ο Γιάννης Τριανταφυλλίδης , λεγόμενος και Τσαμπάζης , αδερφός του Τριανταφυλλίδη Βασίλη .Επίσης με το εμπόριο ζώων ασχολούνταν ο Σταύρος ο Νατσόπουλος και ο Βασίλης ο Μάρογλου.
Οι ψαλτάδες του χωριού , αν και δεν ήταν επάγγελμα πρόσφεραν τις υπηρεσίες τους με μεράκι στην εκκλησία μας .
Επίσης οι ιδιοκτήτες πατόζας , πρόσφεραν ξεκούραση στους ταλαιπωρημένους γεωργούς που αλώνιζαν τα χωράφια . Πατόζες είχαν ο Τσαλικίδης Δημητρός με τον αδελφό του Χρήστο και τα αδέλφια Τσιφτσόγλου .
Αργότερα είχαμε τους «κουμπινιέρηδες «, για τον αλωνισμό . Κουμπίνα είχαν οι Τσαλικίδηδες Χρήστος και Βασίλης , οι Ρασάδες Νικολαΐδηδες Χρήστος και Βασίλης , ο Καλφόπουλος ο Χρήστος, ο Γρηγοριάδης ο Νίκος . Βέβαια αυτή η ασχολία ήταν εποχιακή . Επίσης εποχιακή δουλειά ήταν και η παραγωγή «μπάλιας ή μπάλας « από άχυρα των σταριών ή των τριφυλλιών , που ήταν τροφή για τα ζώα .
Οι πηγαδάδες επίσης που έφτιαξαν τα πηγάδια στο χωριό με πολλή τέχνη και ήταν οι χτίστες του χωριού μαζί με κάποιους άλλους πιο εξειδικευμένους στην κατασκευή των πηγαδιών .
Φωτογράφους δεν είχαμε από το χωριό μας .
Τις ωραιότατες ασπρόμαυρες φωτογραφίες, που τώρα θαυμάζουμε εμείς οι επόμενες γενεές τις έβγαλε «Ο Φωτο – Πετρίδης» από το Αξιοχώρι Θεσσαλονίκης και άλλοι φωτογράφοι από το Κιλκίς. Αυτοί κράτησαν όλες τις στιγμές της ζωής των Νεοδημητριωτών, την ιστορία τους , πάνω σε ένα φωτογραφικό φίλμ και έγιναν οι φωτογραφίες , που απαθανάτισαν όλους .
Οι ψαλτάδες του χωριού μας που δεν ήταν επάγγελμα αλλά ήταν το μεράκι τους να ψάλλουν στην εκκλησία ήταν ο Θανασός ο Πλαταράς, ο Διαμαντής ο Καλφόπουλος , ο Θεοκλής ο Γιάγκογλου, ο Χριστόφορος Τσαλικίδης .
Να αναφέρω και τους παπλωματάδες που ερχόταν από άλλα χωριά και έφτιαχναν τα παπλώματα με κέντημα και σατέν για τις προίκες μας. Θυμάστε και τον κυρ- Γιώργη από το Μελισσοχώρι που πουλούσε αυγά , γλάστρες με ένα μπλε αυτοκινητάκι φορτωμένο . Πληρωνόταν σε αυγά και στάρι .
Επίσης πολύ παλιά , διηγούνται οι παλιοί , περνούσε ένας Ανανίας που πουλούσε ζαρζαβατικά. Μόλις ερχόταν την άλλη μέρα σηκωνόταν Βαρδάρης ( ο αέρας ο βόρειος που φυσούσε κατά μήκος του Αξιού ,του Βαρδάρη ποταμού και έπιανε και το χωριό μας , σαν τρελός .
Κάποια σπίτια είχαν παγωνιέρες , που ήταν ένα ντουλάπι σαν σημερινό ψυγείο και ερχόταν από το Κιλκίς ο πωλητής και έφερνε πάγο σε κολώνα , αν θυμάστε .Έβαζαν τα φαγητά μέσα στην παγωνιέρα και είχαν κρύο νερό. Παγωνιέρα θυμάμαι είχε η θεία Ευλαμπία του Νικάκκ .
Επίσης θυμάμαι τον παγωτατζή με το παγωτατζίδικο, που ερχόταν από το Κιλκίς τα καλοκαίρια, φορώντας την άσπρη ποδιά του, πάνω στο τρίκυκλο μηχανάκι του , με την παγωτομηχανή του . Σταματούσε σε κάθε γειτονιά, αγοράζαμε τα παγωτά χωνάκια , τα απολαμβάναμε και δροσιζόμασταν .
Όλα αυτά τα επαγγέλματα συνθέτουν μια πλούσια εικόνα της τοπικής ιστορίας και του τρόπου ζωής της Νέας Δήμητρας .
Ελένη Τσιφτσόγλου
Έτος 2023