Γυναικεία ονόματα της Νέας Δήμητρας
Κύρια βαφτιστικά ονόματα που έδιναν στα παιδιά τους οι Νεοδημητριώτες.
Η παράδοση των βαφτιστικών ονομάτων στην Νέα Δήμητρα αποτελεί μια χαρακτηριστική πλευρά της κοινωνικής και πολιτιστικής ζωής του χωριού μας.
Σχετικά με τις βαφτίσεις είχαμε τις κουμπαριές όπως και του γάμου. Ο κουμπάρος λεγόταν και σύντεκνος και συντέκνισσα. Οι δικοί μας παλαιοί χρησιμοποιούσαν πολύ την λέξη σύντεκνος που περιγράφει την οικογενειακή σχέση που δημιουργήθηκε μέσω του μυστηρίου της βάφτισης.
Όταν στεφάνωνε κάποιος ένα ζευγάρι έπρεπε να βαφτίσει και το πρώτο τους παιδί.
Αν δεν μπορούσε ο νουνός να αναλάβει τον γάμο και την βάφτιση τότε γινόταν ο γιός του ή κάποιος από τούς δικούς του.
Αυτός που στεφάνωνε το ζευγάρι ήταν» ο νουνός « ή « η νουνά « του γαμπρού και είχε αδεξιμιό (βαφτιστικό) τον γαμπρό.
Η λέξη είναι ‘αναδεξιμιός’, που προέρχεται από το ρήμα αναδέχομαι, έχω αναλάβει την ευθύνη του.
Και αν δεν μπορούσε ο νουνός τότε γινόταν ο γιός του ή κάποιος συγγενής του.
Στο χωριό μας συνέβαινε να έχει βαφτιστεί όλη η οικογένεια του νέου ζευγαριού από την οικογένεια του νουνού.
Με τις κουμπαριές γινόταν σύσφιξη των σχέσεων μεταξύ τους και δημιουργούνταν σε κάποιους και νέοι δεσμοί.
Η σχέση μεταξύ τους ήταν πολύ σοβαρή και τιμούσαν τον νουνό και τον κουμπάρο και το μετέδιδαν και στα παιδιά τους.
Ακόμη αγαπώ και τιμώ την οικογένεια Παρπαρά Πολυχρόνη και Φωτίκας που ήταν οι κουμπάροι και νουνοί μας. Κάθε επίσκεψη στο σπίτι τους ήταν και μια επικοινωνία.
Θυμάμαι πόσο σεβασμό ένοιωθα, όταν συναντούσα την νουνά μου Φωτίκα Παρπαρά και τους δικούς της.
Και πόση υπερηφάνεια όταν μου έλεγαν ότι της έμοιαζα. Πήρα χαρίσματα έλεγαν και από του γονείς μου αλλά πήρα και από την νουνά μου.
Τους τιμούσαν και τους σέβονταν και το ‘κουμπαρλίκι’ κρατούσε για πάντα.
Τα βαφτιστικά ονόματα τα έδινε ο νουνός ή η νουνά από δικά της συγγενικά πρόσωπα ή αφιερωμένα σε αγίους ή από πολιτικά γεγονότα όπως Νίκη, Ελευθερία και Νικηφόρος.
Ακόμη και από πρόσωπα που ήταν ερωτευμένοι ή και ηθοποιούς που την εποχή εκείνη μεσουρανούσαν όπως Αλίκη, από την ηθοποιό Αλίκη Βουγιουκλάκη.
Σε κάποιες περιπτώσεις έπαιρναν από τους παππούδες και τις γιαγιάδες. Μερικές φορές γινόταν παράφραση όπως παππούς Νικόλας, η εγγονή Νίκη.
Κάποιες φορές το αρχικό όνομα γινόταν υποκοριστικό και έχουμε Σούλα από την Αθανασία, Βούλα από την Παρασκευή, Κούλα από την Βασιλική και Κυριακή.
Βέβαια πολλές φορές επικρατούσε η γνώμη της πεθεράς της νύφης που δεν ήθελε τα ονόματα των συμπέθερων.
Παρακάτω παραθέτω τα συνήθη ονόματα που δίνονταν από τους νουνούς στα αδεξίμια τους. Τα ονόματα είχαν την δική τους σημασία και ιστορία, συνδέοντας γενιές και οικογένειες με δεσμούς ισχυρούς.
Τα γυναικεία ονόματα έχουν μεγάλο ενδιαφέρον!
‘Ας ξεκινήσουμε με τα λουλούδια και τα δέντρα:
*Γαρυφαλλιά (Γαρφαλλιά),
*Τριανταφυλλιά (Νταφυλλιά, Φυλλίτσα),
*Δάφνη (Δαφνιώ),
*Βαγιανή (Βάγια),
*Πασχαλιά (Πασχαλιώ, Πασχαλή, Πασχαλίτσα),
*Μαργαρίτα
*Σεβαστή
*Ευλαμπία (Μπέμπα ή Μπία)
*Ευθαλία (Θαλίτσα ή Ευταλία ή Φταλάκι, ή Θαλάκι),
*Ευπραξία ήταν η μαμά του Πραξιγά
*Ευθυμία, * Ευδοκία (Βδοκία ή Βδοκιώ), *Ευδοξία (Δόξα ή Δοξή ή Εβδοξή),
*Ευσταθία (Σταθούλα, Σταθού),
*Ευφρανθία, * Ευκαρπία, * Ευανθία, * Ευμορφία (Μορφούλα, Μόρφω), *Ευφροσύνη (Φρόσω, Φροσύνη),
* Ευαγγελία (Βαγγελιώ),
*Μαριάνθη
*Αλκμήνη
*Φρειδερίκη από το όνομα της μητέρας του τέως βασιλιά Κωνσταντίνου και *Αμαλία από την Βασίλισσα επίσης .
*Επιστήμη,
*Γραμματική,
* Περιστέρα, *Ωραιοζήλη (Ζήλα), *Φωτίκα, *Φωτούλα, *Μαρίκα, *Ελένη (Ελενιώ, Λένγκω, Λένγκα, Ελένν, Λενάκι, Λενιώ, Νίτσα, το Νιτσί),
«Κερανιώ,* Κυράνα, *Χρυσαυγή (Χρυσαυγιώ), *Θεοκλινή, *Αγγελική (Αγγελικώ), *Βασιλική (Βασιλικούλα, Βασιλκή, Κούλα ,Βασώ), *Σμαραγδή (Σμαραγδώ, Σμαρώ), *Φωτεινή (Φωτεινιώ), *Αννίτσα, *Μαρία (Μαρικούλα, Μαρίτσκω, το Μαρικάκκ),
*Ουρανία, *Καλλιόπη (Καλλιοπίτσα, Καλλιοπή), *Μαργιορή (Μαργιόρα, Μαργιόνγκα), * Πετρίνα, *Αικατερίνη (Κατίνα, Κατίνγκω), *Αλεξάνδρα (Αλεξάντρα), *Λαμπρινή (Λάμπρω), *Πολυξένη (Πολυξένν), * Αναστασία (Τασούλα ,Ανάστα), *Γεωργία (Γιωργίτσα), *Γεωργινή, *Ροδινή, *Ροδιάμα , *Αφροδίτη (Ρίτα), *Χρυσάνθη, *Χρυσινιώ *Ερατώ, «Αρετή(Αρετούλα)
*Ιορδάνα (Γιορδάνα),*Θεανώ, (Θεανή) *Ελευθερία (Λευτερία), * Κοκώνα, (Κοκώνη, Κοκωνιώ, Κοκωνίτσα), *Αθηνά, *Ζωγραφένια (Φινιώ) * Ευγενία (Ευγενιώ), *Αγαθή, (Αγαθώ), *Αγαθονίκη, *Καλιρρόη (Καλλιρώ)
* Ιφιγένεια, *Κλεονίκη, *Χρυσοπηγή, *Χρυσή (Χρυσώ, Χρυσουλίτσα, το Χρυσουλάκκ), *Μελαχροινή,* Ραλλού (Ραλλιώ, Ραλλίτσα, Ραλλία), *Σοφία, *Δομινίκη (Ντόμνα, Δόμνα), *Ελεονώρα (Λεονόρα, Λονόρα), *Μαλαματένια (Μάλαμα, Μαλαματή), *Ξανθούλα (Ξανθή), *Ασημένια , *Υπαπαντή (Παπαντή),
*Ζαχαρένια (Ζαχαρούλα), *Ζωή, *Ζωηρά, *Σταυρινή, *Σταυριανή, *Πηγή, *Βαλασία (Μπαλασή), *Κωνσταντίνα (Κωνσταντινιά, Ντινιά) *Κατίνα και Κατίνγκω ,* Λαμπρινή (Λαμπρινίτσα, Λάμπρω) *Ανδρονίκη (Αντρονίκκ), «Σταυρούλα, *Πηνελόπη,» Δήμητρα (Δημητρούλα), *Φωτεινή (Φωτεινιώ, Φωτίκα, Φωτούλα), *Ασπασία (Ασπασούλα), *Κυριακή (Κυριακιώ), *Μαγδαληνή (Μαγδάλω Μαδενιώ), *Ναυσικά, *Αννίκα, «Κρυσταλλένια, (Κρουσταλλένια), *Πελαγία ,* Ξανθή( Ξανθούλα, Ξανθάκκ),
*Χαριστή
*Δέσποινα (Πηνιώ) * Ζηνοβία (Βιβίτσα, Βιβή), *Θεοδώρα (Θοδώρα), το όνομα Ντουντού (Θεοδώρα) είχε αρμενική επιρροή.
*Χάιδω, *Ελπινίκη (Ελπινιώ), «Στυλιανή (Στέλλα), * Στεργιανή, *Ειρήνη (Ειρήνν), «Αδαμαντούλα (Διαμάντω)
*Χαρίκλεια (Χαρικλειώ, Χαρικλάκκ), *Μαργαρώ, *Αγλαΐα, *Πολυξένη (Πολυξένν), *Μελισσινή, *Παναγιώτα (Παναγιωτή) «Ανθούλα, *Θεοπούλα, *Κυπαρισσία (Σούλα), *Βασιλοπούλα.
*Το όνομα Σουλτάνα (Σουλτανή ή Σουλτανίτσα ή Σούλτα) ήταν σύνηθες, γιατί ήμασταν κοντά στην Πόλη.
*Το σπάνιο όνομα Επιστήμη είχε η αδελφή και η κόρη της Κυριακίδου Μαρίας, που το όνομα της γιαγιάς της ήταν Κεράτσα και από εκεί πήραν και το παρατσούκλι τους.
*Κεράτσα ήταν το όνομα της μαμάς του Νικόλα Νικολαΐδη, γιού του Θράσου (Ράσου)!
*Το όνομα Παγώνα από την λέξη πάγος λέει το λεξικό και η ονομασία του πτηνού παγώνι από το ίδιο. Ίσως το όνομα Παγώνα να σημαίνει το θηλυκό του πτηνού.
*Το όνομα Λυγερή το είχε η γιαγιά του Τακίδη Δημητρού δηλαδή ήταν το όνομα τής μαμάς τού παππού του Νικόλ.
*Συρματένια ήταν η μαμά του Τσαλκιτζή Νικόλα και της Αφροδίτης Παπαδοπούλου.
*Μπαλασή ήταν η κόρη του Μαρμαρίδη Κωνσταντίνου και η μαμά της Τσακιρίδου Ελευθερίας. Προέρχεται από τουρκική λέξη μπαλάς που σημαίνει αγάπη μου.
*Βαλεντίνα ήταν η αδελφή της Δόμνας Τατάρογλου – Γκόγκου. Η λέξη προέρχεται από λατινική λέξη valens = δυνατός.
*Λαμπαδού ήταν η αδελφή των Δημητριάδηδων. Από την λέξη λάμπω και λαμπάδα.
*Ερασμία, αυτή που αγαπά. Το είχε η γυναίκα του Νικολαΐδη Νικόλα του Ρασσάκκ.
*Πιστευή, σπάνιο όνομα που το είχε η μαμά του Μπόσκου Γιώργη. Η Πιστευή πέθανε το 1926 στην Νέα Δήμητρα. Το όνομα προέρχεται από την λέξη Πιστεύω!
*Ευλαβή, σπάνιο επίσης όνομα που το είχε η μαμά του Τριανταφυλλίδη Θανάση του Χουριέτ. Η Ευλαβή πέθανε στην Πατρίδα στο Άκαλαν της Τσατάλτζας τής Ανατολικής Θράκης. Σημαίνει ευλάβεια, σεβασμός.
*Το σπάνιο όνομα Ευρωπία ήταν τής μαμάς τού Ζαρζουλά Νικόλα.
*Το όνομα Κυπαρισσώ ήταν της Κυριακίδου Σούλας από τον παππού της Κυπαρίσση.
*Το όνομα Συρματένια το είχε η γιαγιά τού Τσαλκιτζή Γιώργου.
Το όνομα Ζαφειριώ το είχε η κόρη του Σταματιάδη Γιώργου.
*Το όνομα Ζαφειρίτσα το είχε η κόρη του Μήττα Αναστάση και η κόρη τού Τσιφουτάκη Αναστάση.
*Το όνομα Ευρωζία το είχε η μαμά του Ιωαννίδη Δημήτρη και της Χατζοπούλου Αναστασίας. Ευρύς +ζωή =μεγάλη ζωή. Ερηνιώ από το Ειρήνη ήταν η γιαγιά του Νικάκκ Πραξιγά.
*Αφεντούλα ήταν η προγιαγιά του Σταματιάδη Γιώργου.
*Το όνομα Μπαλού, το είχε η γιαγιά τού Βλαδίμηρου Παπαδόπουλου. Μάλλον σήμαινε Βασιλική.
*Το όνομα Χαριτωμένη το είχε η αδελφή και η κόρη τού Τσαλικίδη Ανδρέα της Ζήλας.
*Το όνομα Ταρσή το είχε η μαμά της Αργυροπούλου Γιαννούλας και το έδωσε και στην κόρη της Σούλα (Ταρσή). Επίσης Ταρσή ήταν η μαμά του Αθανασιάδη Χρήστου.
*Το όνομα Ταρσή και Φαρφουρή (Φαρφουρή = πορσελάνη) είχαν συγγενείς μας από την γιαγιά μου Κερανιώ Τσιφτσόγλου, στο χωριό Σταυροδρόμι Σερρών.
*Το όνομα Μπουχουρή δεν ήταν σύνηθες για ονοματοδοσία στο χωριό μας…Το είχε η θεία Μπουχουρή του Νατσόπουλου και ήταν από άλλο χωριό από το Ανθόφυτο Κιλκίς και ίσως σημαίνει λιβάνι.
-Είχαμε και το όνομα Σουζάνα που το έφερε η κόρη Γκάιτατζη Αλέξανδρου. Το όνομα Σουζάνα δεν έχει ξενική προέλευση αλλά προέρχεται από την Αγία Σωσσάνα, που η λέξη είναι εβραϊκή και θα πει άνθος ή κρίνος.
*Το όνομα Ανυσία (Ανισώ) που το είχε η αδελφή του Στέργιου του Τσαλκιτζή και η κόρη του Παπάζουγλου Δημητρού. Ανυσία είναι οσία και μάρτυρας της Ορθόδοξης Εκκλησίας μας.
*Και το μοναδικό όνομα Τζιτζίκα, που είχε η Αναστασία του Παπάζογλου η κόρη δεν ήταν βαφτιστικό αλλά της το έδωσε ο μπαμπάς της γιατί έμοιαζε την ηρωίδα ενός μυθιστορήματος και πρωτοτυπία! Η Τζιτζίκα έζησε όλη την ζωή της με αυτό το όνομα. Το πραγματικό της ήταν Αναστασία.
*Το όνομα Πιπίνα που είχε η γιαγιά του Λεωνίδα Λεβενταρά ήταν από το Μαρία και την φώναζαν χαϊδευτικα Πιπίνα. Η γιαγιά Πιπίνα έζησε με αυτό το όνομα!
*Μενεξιά ήταν η μαμά της Κεχραδάκαινας Θεοδοσίας.
*Χρυσαφένια ήταν η μαμά της Κερανιώς Αγγελάκη.
*Καρυοφυλλιά ήταν η θεία του Ζαρζουλά Νικόλα.
Το σπάνιο και μοναδικό όνομα Χρυσσαλίς, (Χρυσσαλίδα) που το έφερε η γυναίκα του Γαληνού Ευθυμιάδη. Το όνομα πιθανότατα προέρχεται από την λέξη χρυσαλλίδα, δηλαδή το στάδιο μεταμόρφωσης του εντόμου, ιδιαίτερα στις πεταλούδες.
*Γεροσαλή ήταν το όνομα τής μαμάς τού Γεωργιάδη Θρασύβουλου , μπαμπά τής Δόξας Σωτηριάδου. Είναι το όνομα Ιερουσαλήμ που το έλεγαν Γερουσαλήμ.
*Το όνομα Βεργίνα το είχε η μαμά του Σαρβανιτίδη Νικόλα και η γιαγιά των Δημητριάδηδων Χρυσοβέργη, Μόσχου, Κλεάνθη, Δημητράκη και μαμά της πρακτικής μαμής του χωριού μας Ελένης Καρνέτατζη. Ίσως το όνομα προέρχεται από την λέξη βέργα =κλαδί
*Κονδυλένια ήταν το όνομα τής μαμάς της Αθανασίας (μαμάς τής Σωτηριάδου Δόξας). Κονδύλι=δαχτυλίδι ή κομμάτι.
*Δροσία ή Δροσή ήταν το όνομα τής μαμάς τού Δημητριάδη Γιώργου, Ζωής και Τάκη.
*Ντουντού ήταν το όνομα τής γιαγιάς του Καλλιόγλου Θεόδωρου. Ήταν Αρμένισσα η νουνά και έδωσε το Ντουντού, αντί του Ελληνικού Θεοδώρα. Επίσης Ντουντού έλεγαν την Θεοδώρα Λεβενταρά.
*Επίσης σπάνιο όνομα ήταν της μαμάς τού Χατζόπουλου Στέργιου, Μαδενιώ που προερχόταν από το όνομα Μαγδαληνή.
*Και το όνομα Βασιλοπούλα ήταν από τα σπάνια ονόματα. Βασιλοπούλα ήταν η αδελφή του Αναστασάκου Σωτηριάδη, μαμά του Γκόγκου Κώτσου.
Έτσι, γνωρίζοντας τα ονόματα έχουμε μια πολύτιμη μαρτυρία της τοπικής μας παράδοσης και είναι ένα ιδιαίτερο πολιτιστικό κεφάλαιο που φωτίζει την ζωή και τις αξίες του μικρού χωριού μας.
Έτος 2023