Γλυκά του Κουταλιού: Γλυκές Μνήμες σε Κουταλάκι
Να σας κεράσω ένα γλυκάκι ; Αυτή ήταν η συνηθισμένη ερώτηση της νοικοκυράς της Νέας Δήμητρας σε κάθε επισκέπτη , που διάβαινε την πόρτα του σπιτιού της .
Γλυκάκι , γλυκό του κουταλιού . Μια από τις παραδοσιακές γεύσεις της Νεοδημητριώτικης κουζίνας συνδεδεμένες με την φιλοξενία και την παράδοση .
Οι Νεοδημητριώτισσες έφτιαχναν όλο το χρόνο γλυκά του κουταλιού ανάλογα με τα φρούτα της εποχής. Πολλές φορές δεν διάβαζαν τη συνταγή και όλες οι δημιουργίες τους ήταν με το «μάτι» . Παρασκεύαζαν πολλά γλυκά, χίλια δυό, για να «ανθρωπιστούν» , να ‘ξεντροπιαστούν», όταν είχαν επισκέψεις .
Αυτά τα γλυκά του κουταλιού , είχανε γεύση , άρωμα και αγνά υλικά για αυτό και τα λέμε γλυκά της γιαγιάς και της μαμάς, γιατί άριστες παρασκευάστριες ήταν οι μαμάδες μας και οι γιαγιάδες μας . Το όνομά τους προέρχεται από την ποσότητα που συνήθως σερβίρεται , μια μικρή ποσότητα σε κουτάλι , συνοδευόμενη συχνά με ένα ποτήρι νερού , κυδώνι, μελιτζανάκι , πορτοκάλι με την σάρκα ή ρολό , τριαντάφυλλο , φιρίκι , κολοκύθι , κεράσι και σταφύλι . Παλιά το σέρβιραν , μέσα σε ένα βαθύ δοχείο , που ήταν η γλυκιέρα ή ασημόκουπα και τα κουταλάκια ήταν γύρω-γύρω. Δίπλα είχαν ένα ποτήρι νερό και έπαιρνες με το κουταλάκι από το δοχείο το γλυκό , το έτρωγες και έριχνες μετά μέσα στο ποτήρι με το νερό το κουταλάκι . Αργότερα είχαν τα πιατάκια του γλυκού με τα μικρά κουταλάκια του γλυκού και κερνούσαν το ωραίο αυτό γλυκό .
Το γλυκό του κουταλιού , πρωτοεμφανιζόμενο στο Βυζάντιο στηλιτεύει την τριφυλή και ταπεινή ζωή των μοναχών , έγραψε κάποιος, πριν από αιώνες . Δηλαδή μας κολάζει .
Όλες οι νοικοκυρές είχαν στις αυλές τους, είδος τριανταφυλλιάς, εκατοντάφυλλης για να παρασκευάζουν αυτό το γλυκό του κουταλιού , το τριαντάφυλλο .
Θυμάμαι ότι για το γλυκό σύκο πήγαινε ο θείος μου Βασίλης ο Γκάιτατζης στο Κάστρο και μάζευε τα αγριόσυκα . Η γυναίκα του η Νούλα η θεία μου , έκανε τα καλύτερα γλυκά του κουταλιού .
Αυτό είναι παράδοση , που ακολουθείται από την κόρη και το μαθαίνει από την γιαγιά και τη μαμά . Σε κάθε Νεοδημητριώτικο σπίτι , μπορούσες να γευτείς ένα πολυτελές κέρασμα , ένα ωραίο γλυκό του κουταλιού .
Πάντα το βάζο , το είχαν κρυμμένο οι μαμάδες μας ψηλά , γιατί φοβόταν από τις δικές μας επιδρομές και πάντα παραπονιόταν ότι το βρίσκαμε , σαν να το είχαμε βάλει με τα ίδια μας τα χέρια , στο κρυμμένο μέρος .
Σιγά-σιγά χάνεται η παλιά , γλυκιά συνήθεια του σπιτικού γλυκού του κουταλιού και κόβεται το νήμα της παράδοσης .
Για αυτό οι επισκέψεις μας σε συγγενικά ή φιλικά σπίτια , είχαν γλύκα και άρωμα . Ευτυχώς υπάρχουν ακόμα φίλες στις παραδόσεις και μόνο με την τήρησή τους από αυτές τις σύγχρονες Νεοελληνίδες θα συνεχίσουν να υφίστανται αυτά τα ωραία γλυκά .
Η αγαπημένη φίλη μου και κουμπάρα Σοφούλα Αξονίδου -Καλλιόγλου με έβαλε στο βούρκο της αμαρτίας . Σε μια επίσκεψή μου στο σπίτι της στην Νέα Δήμητρα με κέρασε αρωματικό , μοναδικό, γευστικό γλυκό του κουταλιού τριαντάφυλλο , με κόκκινο βελούδινο σιρόπι που για ώρα η γεύση , έμεινε στο στόμα και θύμισε αλλοτινές εποχές , από γιαγιά και μαμά . Το γλυκό τριαντάφυλλο είναι γεμάτο άρωμα και νοσταλγία . Καθώς το απολάμβανα , ένιωθα σαν να βρισκόμουν στην αυλή της γιαγιάς μου , που κρατούσε πάντα ένα βάζο με γλυκό για τους επισκέπτες .
Ήταν σαν μια στιγμή από την παράδοση να ξαναζωντάνεψε , με το κουταλάκι να φέρνει μαζί του εικόνες από χέρια που φροντίζουν, από κουζίνες γεμάτες αρώματα και επισκέψεις . Η Σοφούλα με έκανε να νιώσω όχι απλώς την γεύση ενός γλυκού , αλλά και την γλύκα της παράδοσης, την ζεστασιά της φιλοξενίας και την ομορφιά του να μοιράζεσαι κάτι τόσο απλό , αλλά τόσο πολύτιμο . Το γλυκό αυτό ήταν ένα άγγιγμα από τον παλιό κόσμο του χωριού μου της Νέας Δήμητρας, γεμάτο οικειότητα και γλύκα !