‘Αμια Θεοδοσία ( ‘Αμια =θεία ) . Οικογένεια Γιαγλή .
Μια ψηλή αδύνατη γυναίκα , ντυμένη πάντα με τα μαύρα , περνούσε από το σπίτι μας και κατηφόριζε στην Πλατέα , για ψώνια στο μπακάλη .Αθόρυβη και σταθερή σαν να ήταν ένα με τον τόπο της .
Ήταν η θεία Θεοδοσία η Γιαγλή ,που ανελιπώς μάς καλημέριζε και είχε τον δικό της κόσμο από ιστορίες και συνήθειες.
Μετά την δολοφονία του άνδρα της τα πέτρινα μαύρα χρόνια του Εμφυλίου Διχασμού και Σπαραγμού η θεία Θεοδοσία έμεινε μόνη της να παλεύει για το καθημερινό ψωμί των παιδιών της .
Η ζωή της ήταν γεμάτη δυσκολίες και πόνο. Έφτασε στην Νέα Δήμητρα με την χήρα μαμά της την Ελένγκω και τα λίγα υπάρχοντά τους κουβαλώντας και τις μνήμες μιας χαμένης πατρίδας με τα έθιμα και τις αξίες του παλιού καιρού .
Μετά τον χαμό τού άνδρα της βρέθηκε μόνη με το βάρος της επιβίωσης να πέφτει πάνω της . Αλλά δεν τα παράτησε . Παρέμεινε σταθερή και αποφασισμένη να δώσει στα παιδιά της μια καλύτερη ζωή . Έτσι δούλευε ασταμάτητα . Το μικρό σπιτάκι της ήταν το μέρος που έδινε την μάχη της καθημερινότητας.
Η χήρα Θεοδοσία έγινε ένα με τη γη και τα χωράφια .
Πήγαινε στα τσιφλίκια και βοηθούσε τις Βλάχες και τις Σαρακατσάνες στις δουλειές και ζύμωνε και ψωμί . Όλες τις δουλειές τις έκανε . Ξενοδούλευε για να τα βγάλει πέρα .
Ζύμωνε , καθάριζε , ύφαινε . Μάζευε τα στάχυα και έβγαζε σιτάρι για την οικογένειά της. Κουβαλούσε κληματσίδες με έναν μπόγο για καύσιμο από τα αμπέλια .
Ήταν επιδέξια σε διάφορες δουλειές του σπιτιού και στο χωριό βοηθούσε παντού .
Ήξερε όλα τα έθιμα σχετικά με τα μνημόσυνα και την εκταφή και όλοι φώναζαν για βοήθεια την θεία Θεοδοσία , την άμια Θεοδοσία .
Ήταν η προστάτιδα που όλοι φώναζαν για τα έθιμα και τις παραδόσεις. Ήξερε ακόμα και το δύσκολο και ιερό έθιμο της εκταφής, που τηρούσαν τότε στο χωριό μας . Η ίδια χωρίς δισταγμό ανέβαινε τον ανηφορικό δρόμο για τα μνήματα του χωριού σαν να ήξερε ότι ο ρόλος της ήταν να συντροφεύει τους ανθρώπους ακόμα και στην ύστατη στιγμή. Σε αυτό το έθιμο της εκταφής η άμια Θεοδοσία ήταν η απαραίτητη παρουσία και ένοιωθε το δέος και το μυστήριο .Έτσι βοηθώντας όλους στις κηδείες και στα μνημόσυνα ,οι χωριανοί την εκτιμούσαν και την θαύμαζαν .
Την θυμάμαι που βοήθησε στην εκταφή της γιαγιάς μου Τσάκαινας , γιατί ήξερε όλα τα ‘εθίματα ‘! Την θυμάμαι και στην εκκλησία ,που βοηθούσε .
Μικρά παιδάκια κατά τα Ψυχοσάββατα, περιμέναμε γύρω από την ξύλινη σκάφη με τα κόλλυβα , να μάς μοιράσουν κι εμάς και να τα βάλουμε στο μαντηλάκι , που κρατούσαμε !
Και φωνάζαμε την άμια—Θεοδοσία (την θεία Θεοδοσία ).
__’’ ‘Αμια- Θεοδοσία δός και μένα ! «
Έτσι η γιαγιά Θεοδοσία ήταν πανταχού παρούσα αφού τιμούσε την μνήμη και την παράδοση .
Την θυμόμαστε όχι απλώς σαν μια γυναίκα του χωριού μας, αλλά σαν μια ιστορία γεμάτη δύναμη ,αγώνα και νίκες στην ζωή της .
Η Θεοδοσία κουβαλούσε ένα κομμάτι του παρελθόντος αφού έφερνε την γνώση μιας άλλης εποχής !
Η Θεοδοσία Κατσηκάρη (1910-1999) ήταν η κόρη της Ελένης (Ελέγκως) και του Βασίλη και ήρθε στην Νέα Δήμητρα με την μαμά της και την αδελφή της Φωτίκα ( σύζυγος του Φώτη Παναγιωτίδη του Μπιντίκ) . Η Θεοδοσία όταν ήρθε στην Νέα Δήμητρα ήταν 14 χρόνων .
Στην Ελλάδα ήρθαν από το Όκλαλι τής Τσατάλτζας τής Ανατολικής Θράκης με την Ανταλλαγή των Πληθυσμών σύμφωνα με την Συνθήκη τής Λωζάνης.
Η καταγωγή των παππούδων της Θεοδοσίας ήταν από το Τσοτύλι της Κοζάνης και επί Οθωμανικής αυτοκρατορίας μετακινήθηκαν στην Κωνσταντινούπολη. Η μαμά της η Ελέγκω(1860-1957 στην Νέα Δήμητρα) ήταν αδελφή του Δημήτρη Νατσόπουλου της Νέας Δήμητρας.
Το σπίτι της Θεοδοσίας ήταν δίπλα στου τσαγκάρη μπάρμπα—Γιάνγκου Στεργιάδη .
Η Θεοδοσία παντρεύτηκε με τον Γιαγλή Συμεών του Ιωάννη και της Δαφνιώς ,από το χωριό Λαγκαδίκια Λαγκαδά Θεσσαλονίκης και έμεναν στην Νέα Δήμητρα.
Απέκτησαν δύο κόρες που ήταν η Δάφνω στον Λιμνότοπο Κιλκίς και η Σουλτάνα στο Βαφειοχώρι Κιλκίς. Τα κορίτσια της παντρεύτηκαν και έφυγαν από κοντά της .
Ο ανδρας της ο Σίμος δολοφονήθηκε τα χρόνια του Εμφυλίου Διχασμού και Σπαραγμού το 1944 σε ηλικία 36 χρόνων .
Ζωσμένη με την δύναμη της γενιάς της η άμια Θεοδοσία πάλεψε να δώσει ζωή στην οικογένειά της μέσα από τα χαλάσματα της δικής της ζωής !
Ελένη Τσιφτσόγλου
Έτος 2023