Αλβανικό Μέτωπο. Στο Ορεινό Χειρουργείο και στη Μνήμη των Αγνοουμένων
Το χιόνι σκέπαζε τα πάντα στα χιονισμένα βουνά της Ηπείρου. Στο πρόχειρο ορεινό χειρουργείο, οι γιατροί πάλευαν με τη ζωή και τον θάνατο. Το φορείο του Νικόλαου Κυριακίδη έτρεμε ελαφρά. Ο στρατιώτης από τη Νέα Δήμητρα Κιλκίς, τραυματισμένος βαριά, ψιθύρισε με δάκρυα στα μάτια:
«Να πείτε στη μάνα μου… πως γύρισα με τη σημαία.»
Λίγες ώρες μετά, η ψυχή του έφυγε ήρεμα, αφήνοντας πίσω της ένα κενό γεμάτο θλίψη αλλά και υπερηφάνεια. Το πρόχειρο ξύλινο σταυρουδάκι που έστησαν οι σύντροφοί του χάραξε με το μαχαίρι:
«Νικόλαος Κυριακίδης – Έπεσε για την Πατρίδα, 12/2/1941».
Μα δεν ήταν όλοι τόσο τυχεροί. Ο Φώτιος Φωτακίδης, επίσης στρατιώτης από τη Νέα Δήμητρα, χάθηκε στη μάχη και ποτέ δεν βρέθηκε. Ο πόνος της οικογένειάς του ήταν διπλός. Όχι μόνο ο φόβος και η αγωνία, αλλά και η απουσία κάθε επιστροφής, κάθε σημείου που να επιβεβαιώνει ότι πέρασε από τη ζωή. Οι γονείς του και τα αδέλφια του κράτησαν ζωντανό το όνομά του μέσα στις προσευχές τους, στις μνήμες τους, στα χωράφια και στους δρόμους. Η αγωνία και η απουσία του βάραιναν στην καρδιά της οικογένειας. Δεν υπήρχε σταυρουδάκι, ούτε καν η σιγουριά πως η ψυχή του είχε γαλήνη. Το όνομά του όμως ζούσε στα λόγια των γονιών και των συγγενών, στις προσευχές και στη μνήμη των χωριανών, σαν άσβεστο φως που δεν σβήνει.
Η μάνα του η Αναστασία, όπως και η Καλλιόπη για τον Νικόλα, άναβε το καντήλι κάθε βράδυ, κοιτώντας τα βουνά και ψιθυρίζοντας:
«Θα ’ρθει άνοιξη…»
Μα η άνοιξη για κάποιους έφτασε με γαλήνη, και για άλλους μόνο σαν υπόσχεση που ποτέ δεν εκπληρώθηκε.
Κάθε χρόνο, στις 12 Φεβρουαρίου, οι χωριανοί μνημονεύουν τον Νικόλα, ενώ το όνομα του Φώτιου παραμένει αιώνιο στη συλλογική μνήμη των αγνοουμένων. Ο πόνος και η αγάπη για τα παιδιά που χάθηκαν, με ή χωρίς επιστροφή, είναι κοινός, σαν ο άνεμος που φυσάει από τα βουνά της Ηπείρου, φέρνοντας πίσω τους ψιθύρους τους.
Νικόλαος Κυριακίδης (Νέα Δήμητρα Κιλκίς) – Τραυματίστηκε στα χιονισμένα βουνά της Ηπείρου κατά τον Ελληνοϊταλικό Πόλεμο. Υπέκυψε στα τραύματά του στο ορεινό χειρουργείο στις 12 Φεβρουαρίου 1941.
Φώτιος Φωτακίδης (Νέα Δήμητρα Κιλκίς) – Αγνοούμενος κατά τις μάχες της ίδιας περιόδου. Το όνομά του παραμένει ζωντανό στη μνήμη της οικογένειας και του χωριού.
Αυτές οι μνήμες συνδέουν τις γενιές της Νέας Δήμητρας με τη θυσία και τον πόνο των παιδιών που χάθηκαν, είτε με σώμα είτε ως αγνοούμενοι, κατά την υπεράσπιση της πατρίδας το 1940–41.
Στα ορεινά μονοπάτια της πατρίδας, όπου οι άνεμοι κουβαλούν τη μυρωδιά της βρεγμένης γης , οι ήρωες της Νέας Δήμητρας περπατούν ακόμα μέσα στις μνήμες μας. Ο Νικόλαος Κυριακίδης, με τα μάτια γεμάτα αποφασιστικότητα, έπεσε στο ορεινό χειρουργείο και ο θρήνος του έμεινε αθόρυβος. Ο Φώτιος Φωτακίδης αγνοήθηκε, και η σιωπή γύρω από το όνομά του έγινε ένας ανεξερεύνητος γκρεμός μέσα στις καρδιές των δικών του.
Οι τραυματίες επέστρεψαν, κουβαλώντας τις πληγές τους σαν σκιές που τους ακολουθούν. Ο Γιάννης Σταματιάδης και ο Αντώνης Αλετρίκης κρατούσαν στο βλέμμα την ένταση των μαχών, ενώ ο Δημήτρης Πολυχρονάκης ένιωθε κάθε μέρα τον πόνο στο πόδι του. Κι όμως, ζούσαν. Αναπνέοντας, μιλώντας, γελώντας, αλλά μέσα τους κρατούσαν τον πόνο που δεν ξεχνιέται.
Και υπήρχαν εκείνοι που επέστρεψαν με την ψυχή βαριά, με τραύματα αόρατα στους άλλους αλλά βαριά σαν πέτρες στην καρδιά. Ο Αντώνης Αρβανιτίδης, ο Θανάσης Ευθυμιάδης, ο Κλεάνθης Δημητριάδης , ο Δημητρός Κυριακίδης , ο Πέτρος Τσομπανάκης , ο Αλέκος Κυριακίδης , ο Βασίλης Μάρογλου. Καθώς περπατούσαν στα δρομάκια της Νέας Δήμητρας, η κάθε σκέψη, κάθε ανάσα, ήταν μια υπενθύμιση των στιγμών που άλλαξαν τη ζωή τους για πάντα.
Κάθε όνομα, κάθε πρόσωπο, κάθε ιστορία, σμίγει στην μεγάλη αφήγηση της κοινότητας. Στις πλαγιές, στα δάση, στα σπίτια και στα μονοπάτια που αγκάλιασαν τους στρατιώτες της, ζουν οι θυσίες τους. Και κάθε φορά που κάποιος μιλάει για αυτούς, η μνήμη τους ξαναζωντανεύει. Η γενναιότητα, ο πόνος, η απώλεια, αλλά και η αντοχή τους γίνονται φως που φωτίζει το παρελθόν και καθοδηγεί το μέλλον.
Η Νέα Δήμητρα δεν ξεχνά. Κι όσο η μνήμη τους παραμένει ζωντανή, αυτοί οι ήρωες ζουν ανάμεσά μας, σιωπηλοί, αθόρυβοι, αλλά παντοτινά παρόντες.
Έτος 2025