Αλβανικό Μέτωπο. Οι Επιζώντες και οι Τραυματίες της Νέας Δήμητρας .
Όταν ξέσπασε ο Ελληνοϊταλικός Πόλεμος το 1940, οι νέοι της Νέας Δήμητρας, όπως και χιλιάδες άλλοι σε όλη την Ελλάδα, άφησαν τα σπίτια και τις οικογένειές τους για να υπερασπιστούν την πατρίδα στα παγωμένα βουνά της Ηπείρου. Κανείς δεν φανταζόταν τότε πως η επιστροφή, για όσους στάθηκαν τυχεροί να γυρίσουν, θα ήταν κι αυτή ένας άλλος πόλεμος με τον πόνο, τις αναμνήσεις και τις πληγές που δεν φαίνονται.
Όμως ο πόλεμος δεν έπαιρνε μόνο ζωές, αλλά άφηνε και σημάδια βαθιά στις ψυχές και τα σώματα των ανθρώπων.
Ο Γιάννης Σταματιάδης γύρισε με θραύσματα στα πόδια του, που τον εμπόδιζαν να περπατήσει ελεύθερα.
Ο Αντώνης Αλετρίκης χρειάστηκε σιδεράκια για να σταθεί όρθιος, καθώς τα πόδια του είχαν ρημαχτεί από τα κρυοπαγήματα.
Ο Δημήτρης Πολυχρονάκης έμεινε με το πόδι ανάπηρο από τα τραύματα, αλλά η ψυχή του παρέμεινε αταλάντευτη.
Και οι άλλοι, που δεν είχαν εμφανή τραύματα, κουβαλούσαν στην καρδιά και στο μυαλό τους τα ίχνη του πολέμου. Ο Αντώνης Αρβανιτίδης, ο Θανάσης Ευθυμιάδης, ο Δημητρός Κυριακίδης , ο Κλεάνθης Δημητριάδης, ο Πέτρος Τσομπανάκης , ο Αλέκος Κυριακίδης , ο Βασίλης Μάρογλου , όλοι οι νεαροί που γύρισαν από την Ήπειρο, δεν ήταν πια ίδιοι. Τα μάτια τους είχαν δει το θάνατο, τα χέρια τους είχαν αγγίξει το ψύχος του θανάτου και οι ψυχές τους κουβαλούσαν τις πληγές που δεν κλείνουν ποτέ.
Στο χωριό της Νέας Δήμητρας, οι ιστορίες τους αναμιγνύονταν με αυτές των πεσόντων, σαν ένας μεγάλος ιστός μνήμης και πόνου. Κάθε χειμώνας, κάθε άνοιξη, οι κάτοικοι άναβαν τα καντήλια, ψιθύριζαν τα ονόματα όλων των παιδιών που έδωσαν τα καλύτερά τους χρόνια για την πατρίδα, είτε με το σώμα είτε με την ψυχή τους.
Ο πόλεμος δεν τελείωσε ποτέ πραγματικά για αυτούς. Συνέχιζε να ζει στις ιστορίες, στα μάτια των μανάδων, στα μονοπάτια του χωριού, στους ανέμους που έφερναν πίσω τους ψιθύρους και αναστεναγμούς από τα βουνά της Ηπείρου.
Τα χρόνια πέρασαν, μα οι ιστορίες εκείνων των ανθρώπων δεν χάθηκαν. Μένουν χαραγμένες στις αφηγήσεις των γερόντων, στα μνήματα του κοιμητηρίου, στα βλέμματα των απογόνων που ανάβουν ακόμη τα καντήλια κάθε Οκτώβρη. Ο πόλεμος μπορεί να τέλειωσε στα χαρτιά, όμως στις ψυχές της Νέας Δήμητρας ζει ακόμη, σαν υπόσχεση πως η μνήμη δεν θα σβήσει ποτέ.