Αβελμόσχος της Νέας Δήμητρας.
Αβελμόσχος ο Εδώδιμος , Abelmoschus esculentus .
Βασίλειο : φυτά Συνομοταξία :αγγειόσπερμα Ομοταξία :δικοτυλήδονα ,Τάξη : Μαλαχώδη
Οικογένειες : Μαλαχοειδή
Γένος : Αβελμόσχος
Για να σάς δω ! Μπερδευτήκατε ! Είναι φυτό ! Δεν το γνωρίζετε ; Κι όμως τα καλοκαίρια μας τα περάσαμε οι περισσότεροι στο χωράφι μαζεύοντάς το και μάς έπιανε η φαγούρα ! Αβελμόσχος ! Με μια λέξη ! Μπάμια! Και μπαμιοχώραφα !
Στα μέσα τής δεκαετίας τού ‘ 70 μια νέα καλλιέργεια ήρθε στην Νέα Δήμητρα ! Η καλλιέργεια τής μπάμιας ! Ήρθε για να συμπληρώσει το εισόδημα των οικογενειών μας !
Οι ανάγκες περίσσεψαν , τα παιδιά τους μεγάλωσαν , το εισόδημα από το στάρι και το καπνό δεν έφτανε , για να καλύψει αυτές τις ανάγκες ! Το καλοκαίρι ήταν άγονο από έσοδα !
Τα στάρια ξοδεύονταν πριν κάν πουληθούν και το καπνό έδινε έσοδο στον γεωργό τα Χριστούγεννα . Οι γεωργοί μας το καλοκαιράκι που ήταν ωραία περίοδος ήταν άφραγκοι ! Εκτός από τούς μποσταντζήδες και τούς μπαχτσεβάνηδες !
Οι Νεοδημητριώτες ήταν και άνθρωποι γλεντζέδες και πώς θα έβγαιναν με την οικογένεια στην Πλατέα !
Έτσι η καλλιέργεια τής μπάμιας έσωσε πολλά νοικοκυριά ! Η μπάμια ήρθε από την Αφρική μέσω των Αράβων . Η λέξη μπάμια είναι αραβική.Το όνομα αβελμόσχος ίσως προέρχεται από την ελληνική λέξη « αβέλμος» που σημαίνει ευχάριστο άρωμα ή ευχάριστος , κάνοντας αναφορά στο χαρακτηριστικό άρωμα των σπόρων της μπάμιας .
Η σπορά της γινόταν στα μέσα Μαρτίου με αρχές Απριλίου .Μέχρι να έρθει η ώρα τής συγκομιδής χρειάζονταν αραίωμα , σκάλισμα ,τσάπα, ποτίσματα και ραντίσματα.
Δύο μήνες αργότερα από την σπορά , άρχιζε η συγκομιδή τού καρπού , που ήταν η μπάμια . Το μήκος της δεν έπρεπε να ξεπερνά τα 5-6 εκατοστά . Μπάμια καλλιεργούσαν συγχρόνως και οι καπνοπαραγωγοί τής Νέας Δήμητρας.
Έτσι μόλις τελείωνε το σπάσιμο τού καπνού στο ένα χωράφι , πηγαίναμε στο διπλανό χωράφι στις μπάμιες κάθε μέρα ! Η μπάμια ήθελε καθημερινό μάζεμα γιατί αν έμενε μια μέρα τότε ωρίμαζε πολύ και αυξανόταν σε μήκος με περισσότερα εκατοστά και «κάρτευε» , όπως έλεγαν δηλαδή , παραωρίμαζε και σκλήραινε.
Ο έμπορος , που έπαιρνε την μπάμια είχε ορίσει στα πόσα εκατοστά έπρεπε να είναι ,έπρεπε να είναι τρυφερή και όχι σποριασμένη .
Έτσι μετά το σπάσιμο τού καπνού , ένα άλλο μαρτύριο άρχιζε μέσα στον καυτό ήλιο ! Αυτό το μάζεμα είχε αυξημένες υποχρεώσεις , γιατί το φυτό ήταν πολύ ευαίσθητο και χαλούσε γρήγορα , αν δεν μαζευόταν την κατάλληλη στιγμή .
Η καρποφορία τής μπάμιας ,συνεχιζόταν για όλη την καλλιεργητική περίοδο.Αν οι καρποί αφήνονταν να ωριμάσουν, τα φυτά θα σταματούσαν την καρποφορία !
Εκείνο που μάς ταλαιπώρισε πολύ στην συγκομιδή τής μπάμιας ήταν η φαγούρα , που μάς έπιανε , όταν το φυτό ακουμπούσε το σώμα μας! Ακόμη , παρουσιαζόταν τσούξιμο στα μάτια ! Ήταν σάν την φαγούρα από τσουκνίδα ! Και νομίζω ότι γινόταν εντονότερη , όταν ιδρώναμε κάτω από τον καυτό ήλιο ! Μαρτύριο στην κυριολεξία το να είσαι στο χωράφι ! Καμίνι ο κάμπος !
Και για εμάς , που είχαμε στο διπλανό χωράφι καπνό , το μαρτύριο αργούσε να τελειώσει , αφού μετά το καπνό συνεχίζαμε στο μπαμιοχώραφο ! Για να προλάβουμε , πηγαίναμε και τις απογευματινές ώρες !
Τι να έκαναν οι γονείς μας ! Σάστιζαν με τα έξοδα και τις υποχρεώσεις, που είχαν αυξηθεί !
Μετά την συγκομιδή τής μπάμιας , έπρεπε να την καθαρίσουμε , κόβοντας το κοτσανάκι της, μια- μια και μετά την παραδίδαμε στον αντιπρόσωπο τής Εταιρείας. Στην δική μας γειτονιά ο συλλέκτης τής μπάμιας ήταν ο Γιαννης ο Παυλίδης και η Εταιρεία ήταν τότε «ο μπάρμπα Στάθης» .
Για μαντέψτε το συχνό φαγητό τού καλοκαιριού ! Τι άλλο ! Μπάμιες λαδερές ! Οι μαμάδες μας έλεγαν ότι ήταν θρεπτικο φαγητό και οι σημερινοί διατροφολόγοι,λένε πως είχαν δίκιο ! Οι μπάμιες έχουν υψηλή περιεκτικότητα σε βιταμίνη Κ ,C,A,B1, B6 και έχουν πλούσιες πρωτεΐνες .
Έτσι με το σταθερό και καλό εισόδημα από την μπάμια πορεύτηκαν οι γονείς μας και ο μπάρμπα – Στάθης ήταν καλός πληρωτής !
Κάθε οικογένεια είχε 5-10 στρέμματα μπάμιας και ολόκληρα χωριά , όπως και το δικό μας , ζούσαν από αυτήν την καλλιέργεια !
Σήμερα κοιτώντας πίσω, καταλαβαίνουμε ότι η μπάμια και η καλλιέργειά της αποτέλεσαν αναπόσπαστο κομμάτι της τοπικής κουλτούρας και οικονομίας .
Και έτσι λύθηκε η απορία για τον Αβελμόσχο τον Εδώδιμο , που τυράνισσε τα νιάτα μας στα χωράφια !
Ελένη Τσιφτσόγλου
2024