Έθιμα του Τιμίου Σταυρού στη Νέα Δήμητρα
Παλιότερα στη Νέα Δήμητρα αρκετές νοικοκυρές πιστές στην παράδοση, που ζύμωναν στο σπίτι τους συντηρούσαν ένα ευλογημένο έθιμο που ήταν ταυτόχρονα και ένα θαύμα. Η Παρασκευή του νέου προζυμιού στη Νέα Δήμητρα γινόταν δύο φορές το χρόνο, ανήμερα της εορτής του Τιμίου Σταυρού, στις 14 Σεπτεμβρίου, και την Τρίτη ημέρα του Πάσχα. Οι δύο αυτές ημερομηνίες δεν ήταν τυχαίες. Η πρώτη, το Γενέσιον του Τιμίου Σταυρού, συνδέεται με την παράδοση της Εκκλησίας και την ευλογία της νέας σοδειάς του σταριού, από το οποίο θα παρασκευαστεί το ψωμί όλης της χρονιάς. Η δεύτερη, η Τρίτη του Πάσχα, έχει σχέση με την Ανάσταση του Χριστού, που έφερε τη λύτρωση και την ανανέωση της ζωής, όπως και το προζύμι ανανεώνεται για να δώσει νέο ψωμί.
Ποιο ήταν αυτό το έθιμο ; Η Παρασκευή νέου προζυμιού.
Έπαιρναν ένα κλαδί βασιλικό από τα χέρια του ιερέα. Σ’ ένα δοχείο έβαζαν λίγο χλιαρό νερό. Μετά έριχναν μόνο αλεύρι και ανακάτευαν μέχρι να γίνει πηκτός χυλός και από πάνω έβαζαν σε σχήμα σταυρού το ευλογημένο κλαδί του βασιλικού. Άλλες νοικοκυρές συνήθιζαν να βράζουν τον βασιλικό και αυτό το χλιαρό νερό να το χρησιμοποιούν στην Παρασκευή του χυλού. Τύλιγαν το δοχείο με μια καθαρή πετσέτα και το άφηναν μερικές ώρες «να γίνει». Το θαυμαστό ήταν ότι το προζύμι γινόταν χωρίς την προσθήκς ενζύμου-μαγιάς, δηλαδή με την ενέργεια της χάριτος του Τιμίου Σταυρού.
Αυτό το πανάρχαιο έθιμο ήταν κάτι περισσότερο από μια πρακτική Παρασκευή προζυμιού. Ήταν μια μυσταγωγία, μια ζωντανή απόδειξη της πίστης των ανθρώπων στη θεία χάρη, που ευλογεί ακόμη και τα πιο απλά, καθημερινά πράγματα. Μέσα από αυτή τη διαδικασία, οι νοικοκυρές δεν έφτιαχναν απλώς ψωμί για την οικογένειά τους, αλλά ένωναν το παρελθόν με το παρόν, διατηρώντας μια ιερή παρακαταθήκη που περνούσε από γενιά σε γενιά.