Άνθρωποι που άφησαν το Αποτύπωμά τους στη Νέα Δήμητρα
Πριν από δύο χρόνια, μέσα από τη σελίδα μου, είχα τιμήσει τους Κάτω Αποστολαριώτες που άφησαν το αποτύπωμά τους στο δικό μας χωριό. Τους ιερείς που υπηρέτησαν με πίστη και αφοσίωση και τον ψάλτη που με φωνή του έντυνε τις λειτουργίες με κατάνυξη. Σήμερα, καθώς οι κάτοικοι του διπλανού χωριού γιορτάζουν τα εκατό χρόνια του τόπου τους, ξαναφέρνω στη μνήμη εκείνο το κείμενο ως ελάχιστο φόρο τιμής στη συμβολή τους.
Άνθρωποι που Άφησαν το Αποτύπωμά τους στη Νέα Δήμητρα
Στη Νέα Δήμητρα, το μικρό χωριό που χτίστηκε πάνω στις μνήμες της Ανατολικής Θράκης, υπήρξαν άνθρωποι που άφησαν πίσω τους ίχνη ανεξίτηλα. Όχι μόνο γιατί γεννήθηκαν εδώ, αλλά γιατί έδωσαν την ψυχή τους εδώ. Τρεις ιερείς, μορφές σεμνές και φωτεινές, σφράγισαν με την παρουσία τους την ιστορία του χωριού μας .Ο παπά Γιώργης Παπακωνσταντίνου, ο παπά Βαγγέλης Τσαντάκης και ο παπά Κωνσταντίνος Νερατζάκης.
Δεν κατάγονταν από τη Νέα Δήμητρα, μα από το γειτονικό χωριό, τους Κάτω Αποστόλους. Κι εκείνοι όμως παιδιά προσφυγικής μοίρας ήταν.
Ρίζες από το Δουλούκιο της Ηράκλειας, τόπο μαρτυρικό της Ανατολικής Θράκης, κουβαλούσαν μέσα τους την παράδοση, την πίστη και τη δύναμη που φέρνουν οι άνθρωποι όταν αναγκάζονται να ξεριζωθούν και να ξαναχτίσουν τη ζωή τους.
Οι τρεις αυτοί παπάδες, άνθρωποι με ιδιαίτερα χαρίσματα ψυχής, έδωσαν στον Αη Γιώργη της Νέας Δήμητρας όχι μόνο τη φωνή τους στη θεία λειτουργία, αλλά και την καρδιά τους. Χρόνια ολόκληρα ιερουργούσαν στην εκκλησία μας, με μια ταπεινότητα που μόνο οι πραγματικοί λειτουργοί του Θεού γνωρίζουν. Η φωνή τους, άλλοτε αυστηρή κι άλλοτε γλυκιά σαν ψαλμός, γινόταν στήριγμα στις χαρές και στις λύπες του χωριού.
Μαζί, οι τρεις αυτοί παπάδες κράτησαν ζωντανό τον Αη Γιώργη, την εκκλησία της Νέας Δήμητρας. Δεν ήταν μόνο λειτουργοί του Θεού, αλλά και εργάτες του τόπου.
Βάπτισαν παιδιά, πάντρεψαν ζευγάρια, διάβασαν ευχές για την καλή σοδειά, έκλαψαν μαζί με τους συγχωριανούς στις κηδείες. Ήταν εκεί σε κάθε στιγμή της ζωής, μικρή ή μεγάλη, και έγιναν αναπόσπαστο μέρος της κοινότητας.
Με τον λόγο τους παρηγορούσαν, με την παρουσία τους στήριζαν, με το παράδειγμά τους δίδασκαν. Στον Αη Γιώργη, κάθε Κυριακή, δεν λειτουργούσε απλώς μια εκκλησία, λειτουργούσε η ψυχή του τόπου.
Η παρουσία τους δείχνει ότι η μνήμη ενός τόπου δεν γράφεται μόνο από τους γεννημένους σε αυτόν, αλλά κι από όσους δίνουν την ψυχή τους σε αυτόν.
Οι τρεις ιερείς, παιδιά του Δουλουκίου που η μοίρα τους έφερε στους Κάτω Αποστόλους και από εκεί στη Νέα Δήμητρα, έγιναν δικοί μας άνθρωποι.
Στο μωσαϊκό των ανθρώπων που άφησαν αποτύπωμα στη Νέα Δήμητρα ανήκει και ο δάσκαλος και ψάλτης Κυριάκος Αρχοντάκης ,που ήρθε με τη φωνή του να δώσει νέα πνοή στον ναό. Στο αναλόγιο του Αη Γιώργη, ο Κυριάκος ύψωσε τη φωνή του και με τον μελωδικό του τόνο συνόδευσε τις προσευχές των συγχωριανών. Έτσι έγινε κι εκείνος ένας κρίκος στην αλυσίδα της μνήμης του χωριού. Η ψαλμωδία του σφράγισε μια μεταγενέστερη γενιά, που ακόμη θυμάται τη ζεστασιά και την κατάνυξη της φωνής του.
Το παρακάτω κείμενο δεν γράφτηκε ως βιογραφία ή ιστορική καταγραφή. Είναι μνήμη και ευγνωμοσύνη, από καρδιάς. Ένα λογοτεχνικό πορτρέτο ενός ανθρώπου που δεν χρειάστηκε μεγάλα λόγια ή πράξεις για να αγαπηθεί. Μας αρκούσε να τον ακούμε να ψέλνει.
Ο Κυριάκος Αρχοντάκης, δάσκαλος που σμίλεψε παιδικούς χαρακτήρες στο χωριό του και αλλού ,δεν άφησε πίσω του πλούτη, ούτε φανταχτερούς τίτλους. Άφησε κάτι πιο σπάνιο, μια φωνή. Μια φωνή που έμοιαζε να αναδύεται από τα βάθη της ψυχής του τόπου. Στην εκκλησία του Αγίου Γεωργίου στη Νέα Δήμητρα εμψύχωνε. Κι όταν ανέβαινε στο ψαλτήρι, στεκόταν σαν να συνομιλεί με τα ιερά, με τους προγόνους, με το Θεό και με εμάς , όλους εμάς, το εκκλησίασμα, που στεκόμασταν σιωπηλοί, συγκινημένοι, σαν παιδιά που ακούνε ένα παραμύθι παλιό, βγαλμένο από τις γιαγιάδες μας τις Θρακιώτισσες.
Η φωνή του μεστή, καθάρια, γλυκιά σαν τρεχούμενο νερό , έφερνε δάκρυα στα μάτια και παρηγοριά στις ψυχές. Έψαλλε στους γάμους μας, έψαλλε και στους αποχωρισμούς μας.
Συγγενής εξ αγχιστείας μα στην ουσία πιο κοντινός και από εξ αίματος. Ξέρει πώς να τιμά τις ρίζες, να σέβεται το χθες, να καλλιεργεί το σήμερα με πίστη και να δείχνει τον δρόμο για το αύριο. Είναι φάρος, ήρεμος και σταθερός, που φώτιζε τις καρδιές γύρω του.
Τον θυμάμαι στα ψαλτήρι με βλέμμα ήρεμο και πρόσωπο φωτισμένο από την εσωτερική του γαλήνη. Πάντα ευγενής, πάντα μετρημένος, πάντοτε με εκείνο το γλυκό χαμόγελο .
Η φωνή του, όποτε την φέρνει ο νους μου, μοιάζει με μελωδία αθόρυβη που σιγοπαίζει ακόμα μέσα μας. Τον ακούμε ακόμη στα ψιθυρίσματα της Κυριακής, στους ήχους της καμπάνας, στα σιγανά τραγούδια του χωριού. Είναι εκείνος που έδεσε τους ήχους με τις αναμνήσεις, που μετέτρεψε τις στιγμές σε μνήμη ζωντανή.
Και έτσι τον κρατάμε ζωντανό παρόν, κομμάτι μας, φωτεινό σημάδι μέσα στην κοινότητα και μέσα στην καρδιά μας.
Η Νέα Δήμητρα γνώρισε ανθρώπους που, άλλος σε μιαν εποχή και άλλος σε άλλη, έβαλαν το λιθαράκι τους για να μείνει ο Αη Γιώργης σημείο αναφοράς και ψυχικό καταφύγιο. Οι παπάδες με το πνεύμα τους, κι ο ψάλτης με τη φωνή του, έπλεξαν όλοι μαζί ένα ύφασμα πίστης και μνήμης που συνεχίζει να σκεπάζει το χωριό μέχρι σήμερα.
Κι αν η Νέα Δήμητρα χτίστηκε από τους πρόσφυγες, σμιλεύτηκε όμως κι από ανθρώπους σαν κι αυτούς, που χωρίς να ’ναι γέννημα του χωριού έγιναν το αίμα και η ανάσα του. Οι παπάδες μας, οι παπάδες που μας ένωσαν με την πίστη και μας κράτησαν όρθιους, αξίζουν να μνημονεύονται όχι μόνο σαν ιερείς, μα σαν φάροι που άναψαν το φως μέσα στη μικρή μας κοινότητα.
Γιατί κάθε χωριό δεν είναι μόνο οι πέτρες, τα σπίτια και τα χωράφια. Είναι κι εκείνοι οι άνθρωποι που με την ψυχή τους γίνονται μνήμη αιώνια. Και στη Νέα Δήμητρα, οι τρεις παπάδες και ο ψάλτης από το Δουλούκιο της Θράκης θα μείνουν πάντα στη μνήμη μας , αφήνοντας ανεξίτηλο αποτύπωμα.
Ελένη Τσιφτσόγλου 2023